Klimaat bedreigt voedselproductie

De opwarming van de aarde bemoeilijkt landbouw in warme, arme landen. Extra opbrengst in koelere streken weegt daar niet tegenop, blijkt uit een uitgelekt conceptrapport van het IPPC.

AMSTERDAM - Door de opwarming van de aarde zal de voedselproductie dalen. Dat is de conclusie die Werkgroep II van de IPCC, de VN-organisatie die de klimaatveranderingen in kaart brengt, deze week gaat trekken. Honderden wetenschappers komen vandaag bijeen in Yokohama in Japan. Zaterdag stellen ze hun eindrapport vast. Het laatste concept daarvan is uitgelekt via slideshare.net.


De gevolgen van klimaatverandering kunnen volgens het rapport ingrijpend zijn: mislukte oogsten, gebieden waar minder, misschien nauwelijks nog iets te verbouwen valt, op de ene plek droogte, elders overstromingen en stormen en plant- en diersoorten die uitsterven. Miljoenen mensen zullen in de loop van deze eeuw op zoek gaan naar beter bewoonbare gebieden en het aantal gewelddadige conflicten inclusief burgeroorlogen neemt toe.


Er werd al lang vermoed dat hogere temperaturen in veel (vooral warme en arme) landen zouden leiden tot lagere oogsten. Daar zou tegenover staan dat andere (vaak rijkere) landen in de koelere streken van de gematigde klimaatzones meer zouden gaan produceren.


Volgens het 29 pagina's tellende concept van Werkgroep II wegen de voordelen echter niet op tegen de nadelen. In vergelijking met een niet-opwarmende wereld zullen de oogsten tot 2 procent per tien jaar afnemen, terwijl de vraag naar voedsel juist elke tien jaar 14 procent toeneemt. Eerder al berekende onderzoeksbureau IFPRI dat de voedselprijzen die boeren krijgen door de klimaatverandering gemiddeld 20 procent, maar in sommige gevallen 60 procent, zouden stijgen. De problemen doen zich vooral voor in zuidelijke landen, waar de armoede én de bevolkingsgroei het grootst zijn.


Werkgroep II bestudeert de gevolgen van klimaatverandering. Eind vorig jaar publiceerde Werkgroep I bevindingen over de klimaatverandering zelf. Werkgroep III, die onderzoekt hoe klimaatverandering is te bestrijden, stelt in april in Berlijn zijn eindrapport vast. In 2015 komt IPCC dan met zijn vijfde eindrappport.


In 2010 spraken 200 landen af dat de opwarming niet mag uitkomen boven 2 graden Celsius. Maar Werkgroep I stelde vast dat de temperatuurstijging 'waarschijnlijk' daarboven zal uitkomen. Nu is 0,8 graden (boven pre-industrieel niveau) al gemeten.


Volgens Werkgroep II ziet het er slecht uit voor koraalriffen. Mogelijk gaat de Amazone ernstig verdrogen en de Groenlandse ijsmassa dreigt in hoog tempo de zee in te glijden. IPCC's voorzitter Rajendra Pachauri zei tegen persbureau Reuters dat de argumenten voor het terugdringen van broeikasgassen 'steeds dwingender worden'.


Werkgroep II heeft ook doorgerekend wat een opwarming van 2,5 graden betekent voor de economie. Dat kan een 'mondiaal verlies aan inkomen opleveren van 0,2 tot 2 procent', oftewel van maximaal een biljoen euro: twee keer zo veel als het nationaal inkomen van Nederland.


OxfamNovib maakt zich zorgen en vindt dat regeringen hun afspraken uit klimaatconferenties beter moeten nakomen. 'Zonder klimaatverandering', zegt directeur Tom van der Lee, 'zouden we goed op koers liggen om extreme honger eind volgend decennium uit te bannen. Nu dreigen we dus stappen achteruit te zetten.' Volgens hem slagen regeringen er niet in het probleem adequaat aan te pakken. 'Ze moeten nu toch tenminste het klimaatfonds voor arme landen vullen dat ze hebben beloofd.' Het zijn juist die arme landen die de klappen krijgen, verwacht hij.


Hij wijst erop dat een van de landen die het meest bijdragen aan het broeikaseffect, China, grote investeringen doet om zijn uitstoot te doen dalen. 'Maar een land als Nederland blijft achter. In Europa is Nederland op twee na het minst gevorderd met het verduurzamen van de energiesector.'


Internationale handel kan de schokken in de voedselvoorziening deels opvangen, maar, zegt Van der Lee, die handel is nog altijd niet vrij. 'Rijke landen beschermen nog altijd hun landbouw met subsidies. Dat moet stoppen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden