Klik , en verder

Fotografie was altijd vooral een middel om een herinnering vast te leggen – je bruiloft, een geboorte, de diploma-uitreiking. Maar op PicFog, de website waarop live te volgen is welke foto’s men wereldwijd naar elkaar twittert, lijkt dat radicaal te veranderen....

Door Bob Witman

Toen Twitter, de explosief groeiende microblog die het zo simpel maakt om snel korte tekst en fotootjes de wereld in te sturen, begin deze maand voor het eerst met officiële statistieken kwam, duizelde het. Elke dag 300 duizend nieuwe gebruikers. 55 miljoen tweets per dag. Drie miljard keer dagelijks worden tweets opgevraagd. Inmiddels niet meer, want als je het opschrijft, is het al oude koek.

Welk deel van al het getwitterde uit fotografie bestaat, werd niet onthuld. Maar het is zeker dat elke seconde van de dag een ongehoorde hoeveelheid pixels door de samenleving zweeft. Dat wij ons een slag in de rondte fotografen met digitale camera’s en mobieltjes, was al duidelijk. Het was een kwestie van tijd dat iemand de open structuur Twitter zou gaan gebruiken om location based foto’s te groeperen en te streamen. De site heet picfog.com. Het laat vrij precies zien hoe Nederland elk moment van de dag fotografeert, of althans, welke foto’s wij graag aan anderen laten zien.

Het grote verschil met Facebook of Hyves is de kwaliteit van Twitter om buiten het sociale netwerk ook relevant te worden. Als Sven Kramer de binnenbocht kiest, als de SP faalt bij de raadsverkiezingen, als De Telegraaf een negenjarig vliegrampslachtoffer in het ziekenhuis interviewt, ontstaat een informatieve stroom meningen, nieuwtjes en debat die via de juiste hashtags – trefwoorden – zijn te volgen. Het is als een seismograaf van het Hollandse humeur, en omdat twee van de drie twitteraars het mobiel doen (vergelijk Facebook: slechts 25 procent), is het ook razendsnel. Zoals een Amerikaanse journalist schreef: News no longer breaks, it tweets.

PicFog, bedacht door de Hongaar Janos P. Toth, is van een heel andere urgentie dan de twitterberichten. Het is niet via hashtags gegroepeerd op onderwerp of op personen, maar het heeft een random-achtige kwaliteit. Of liever gezegd, alle kwaliteit of selectie is afwezig. Het is alles, het is real time en het is gekoppeld aan geografie of ip-adressen. Tik in Netherlands en kies een straal van 100 kilometer en tientallen thumbnails, die elke seconde worden ververst, schuiven als een film, een tentoonstelling van Nederland, aan je voorbij. Als je er met je muis over schuift, krijg je de meegestuurde tekst: ‘Waarom trekken jullie cht ALTIJD van die geile koppen op foto’s.??’ Ergens in dit land gemaakt, door iemand gestuurd aan vriend, oma of collega. Omdat hij of zij iets wil laten zien. Nieuwe slippers, nieuwe hond, nieuwe baby, nieuwe lipstick. Maar ook, dat is een andere categorie, een mooi weitje tijdens de fietstocht, de opgeknapte tuin na een zondag hard werken. En, de derde categorie, de geposeerde foto’s: vriendinnen voor ze de stad in gaan, vrienden in het café, ik en mijn collega’s, ik en mijn kleine neef. En tot slot, en dat is verrassend: veel eten. Stillevens van het ontbijt zondagmorgen, de koekjes op tafel en veel fastfood. ‘Nak ff patat heb honger qq’, meldt de afzender.

PicFog is een simpele graasmachine. Net als twicsy.com die alle jpeg- en tiff-bestanden zoekt die op Twitterhosts worden geparkeerd. Als je niet je profiel hebt afgeschermd voor blikken van derden, worden de foto’s automatisch doorgeplaatst naar PicFog. Met de bijgeleverde tekst. ‘Dese was keihard! Toen k boven was vieldu me pokkie bijna omg!’ PicFog leest de gps-informatie en de ip-adressen en kan daardoor redelijk precies het Nederlands taalgebied afzonderen. De vraag is overigens of iedere Twittergebruiker weet hoe zichtbaar zijn foto’s zijn.

Vooral de combinatie tekst- foto is interessant. Los zijn de foto’s vaak vrij informatieloos. Twee meisje die tevreden in de zon zitten: ‘serre, zon, zelfgemaakte haarband, chillen, met jenske.’ Close up van een haardos: : ‘Eindresultaat,,,hmm,,tog moesten we iets langer fhonen,,me ma kon het beter doen:’ Lief slapende jongeman: ‘Hmmm van moraaaa lekker krokiiii hahahah.’

Je kunt op PicFog plekken over de hele wereld kiezen. Maar verrassend genoeg krijg je uit Spanje nauwelijks andere beelden. Dat geldt voor vrijwel alle westerse landen. In Japan iets meer eetfoto’s. In Rusland iets meer blote vrouwen. Maar overal in de westerse wereld fotografeert men zijn kat, het baby’tje en de net gebakken koekjes.

Wat is het dan, deze plaatjesmist? Het is fascinerend, verslavend, veelzeggend, maar ook plat. De beelden zijn zelden origineel. We beleven weinig hier in het Westen, of in elk geval, we beleven allemaal dezelfde dingen. Het is ook lui, waarschijnlijk omdat het zo snel is gemaakt, alles wordt op een armlengte afstand gefotografeerd. Terwijl, of misschien juist wel daardoor, op internet afstanden er niet meer toe doen, is de twitterfotografie nooit verder dan een meter, lijkt wel. We fotograferen wat dichtbij ons staat, we fotograferen onszelf, mobieltje in de gestrekte arm, flits: ‘vanavond draag ik Chanel. (op m’n lippen) Nu naar Boom Boom du Terre Alboom release feest!’

Soms schemert de actualiteit door: een Telegraaf in de prullenbak op de dag van het Ruben-interview: ‘Ziezo. 1,45 euro slecht besteed’. Of de vuilnisstaking: ‘also das Wetter in Amsterdam ist super, mit dem Müll scheinen sie ein Problem zu haben...’ En soms gebeurt er iets verontrustends, een jongen liggend op straat die wordt geschopt: ‘Ooohh wat doen ze mt der jeff :o / mi nosabie dat wil ik weten.’ Acht minuten later, dezelfde foto met de tekst: ‘Ma nigger hou je bek dan.’

Het is lastig voor te stellen dat de fotografie van zo ver is gekomen en hier nu voorlopig eindigt. Hij was bij zijn geboorte in de tweede helft van de 19de eeuw een elitaire kunstvorm, want duur, tijdrovend en technisch ingewikkeld. Van platencamera’s, zilverbromide, fotorolletjes en polaroids is de fotografie gedemocratiseerd tot een wegwerpplaatje. Klik en verder. Een vehikel om een snelle stemming te communiceren: ‘#grrr..’ bij een foto van een verkeersomleiding. Of een foto van meisjesvoeten: ‘Teen nageltjes gelakt, they look kinda cute =)’

In dat opzicht geeft PicFog heel goed weer wat de huidige bestemming van burgerfotografie is geworden. Het was voor de niet-professionele fotograaf altijd de techniek om een herinneringsmoment vast te leggen. Wij verzamelen ons rondom de bruiloftstaart en gedenken de mooiste dag van ons leven omringd door beste vrienden. Maar doordat het een digitaal poststuk is gevonden, bedoeld om humeur of verwondering uit te drukken, is het geen herinnering meer, maar iets dat je weggeeft, een communicatievehikel. Als het verzonden is, is het verdwenen.

Wat je graag zou willen zien in PicFog is: is dit nu het beeld van de alledaagse werkelijkheid van Nederland? En als dat zo is, wat is alledaagsheid dan? In de eerste wetenschappelijke definitie van alledaagsheid, een studie uit de jaren zestig, wordt het begrip nog omschreven als het Hier en Nu, waarbij Hier staat voor de ruimtelijke component: de fysieke nabijheid van een gebeurtenis. En Nu staat voor het tijdselement.

Internet maakt het Hier-deel van deze definitieve waardeloos. Want het is nooit hier, de essentie van een social network is juist dat je elders bent, maar toch verbonden. Alle alledaagse dingetjes die we meemaken, kunnen we meteen doorsturen naar iemand die buiten gezichtsafstand is. Met grr, oohh of hahaha erbij.

Eigenlijk toont PicFog aan dat alleen de tijdzone in de alledaagse beleving overeind blijft. Niet meer Hier en Nu, maar Overal en Nu. De bewaarfoto is dood. Nu heerst en is, terwijl u dit leest, alweer 40 x ververst.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden