Klieren uit verveling

'Hier is het ons-kent-ons. Ouders beschermen hun kinderen. Ze pikken het niet als de politie ingrijpt.' West-Friesland is saai, vinden de meeste jongeren....

In het eigen dorp houden ze zich koest, het groepje probleemjongeren uit West-Friesland. Liever klieren zij in de trein of hangen ze in Enkhuizen. Zo gaat het al jaren, weten ook de ouders. 'Wat moet je dan in zo'n gehucht?'

Vooral de stations zijn favoriet bij jongeren. De lokale hangjeugd drinkt en blowt daar. Maar ze klimmen ook in borden en soms slopen ze iets. Jongeren zijn te vinden op de perrons van Hoogkarspel tot aan Enkhuizen. Het einde van de wereld, zoals dat station wordt genoemd. Verder gaat de trein niet. Er vaart nog wel een boot naar Urk.

West-Friesland is saai, vinden de meeste jongeren. Al leeft het in de zomer wat op als Duitse toeristen massaal naar Enkhuizen komen. Slimme jeugd probeert daar een centje aan te verdienen. Zoals Jouke (17), die Duitsers voor te veel geld wiet aansmeert. Ook een bron van vermaak. 'Dat is lachen, juist omdat ze je niet verstaan.'

Andere jongens vormen groepen om vervolgens onderling op de vuist te gaan. Tot zes jaar geleden werd in Lutjebroek op Koninginnedag nog jaarlijks gevochten met het volk uit Grootebroek, een aangrenzend dorp. Het plaatselijke Oranjecomité greep in en ging met de verveelde jeugd op speurtocht. In Enkhuizen was het gebruikelijk om elkaar te lijf te gaan na het sluiten van de cafés. Dat stopte nadat de gemeente de sluitingstijden verlengde tot zes uur 's morgens.

Al twee jaar leeft een groepje probleempubers zich uit op de trein. Ze komen uit Lutjebroek en omgeving en noemen zich trots de treinterroristen. Als de treinen niet rijden, vermaken ze zich met hun eigen internetsites. Nauwgezet volgen ze de regionale krant, op zoek naar artikelen over hun wangedrag.

Op de site van Marcel staan teletekstberichten over zijn arrestatie. Daaronder foto's van zijn vriendinnetje. 'Dit is Laura, mijn sweety.' Hij krijgt complimentjes via de chat. 'Wat een dope site man'. Marcel antwoordt: 'Eeeej fawaka, alles chill met mij rustig ckrZz (zeker, red.).' Via het net laat hij weten dat hij zijn ouders het meest bewondert. Later wil hij twee kinderen, een jongen en een meisje.

De gemeente Stede Broec ontstond in 1979 na samenvoeging van de dorpen Lutjebroek, Grootebroek en Bovenkarspel. In tien jaar tijd verdubbelde het aantal inwoners, veel Amsterdammers kwamen naar de streek. Vorig jaar september werd jongerenwerkster Dagmar de Boer aangesteld, daarvoor heeft het jongerenwerk er een paar maanden stilgelegen. 'Dat kan niet. Jongeren veranderen elke maand, dat moet je bijhouden.'

De Boer benadrukt dat het groepje vandalen in de trein klein is. Ze beseffen niet altijd even goed wat ze aanrichten. 'Ze hebben niet door hoeveel een bankje kost en hoe bedreigend ze eigenlijk zijn.'

De jongeren hebben weinig te doen, volgens De Boer. Vooral de jeugd onder de 16 heeft weinig om handen. Veel jongens en meisjes zitten op voetbalcub De Zouaven, waar de broers Frank en Ronald de Boer vandaan komen. In dorpscentrum De Wurf oefent de plaatselijke jeugdfanfare. Veel meer is er niet, zegt de jongerenwerkster.

'Die kids hebben vaak geen cent te makken.' Ze verwijst naar R17 in Grootebroek, oorspronkelijk bedoeld voor jongeren, maar nu een cultureel centrum. Een consumptie is verplicht. 'Ouders denken dat het een drugshol is en laten hun kroost daar niet naar toe gaan.'

Uit verveling gaan ze hangen, zegt De Boer. En waarschijnlijk ook klieren. 'Het ruige hoort erbij. Het gaat erom hoeveel je kunt zuipen en hoe hard je kunt racen met je scooter.' Daar wordt niet altijd op gereageerd. 'Vooral hier in de omgeving is het ons-kent-ons. Ouders beschermen hun kinderen. Ze pikken het niet als de politie ingrijpt. Dat regelen ze zelf wel.'

Toerende bands verbazen zich over de mentaliteit in de dorpen. Bij grote feesten is het meestal knokken. Zanger Bennie Jolink van Normaal uit de Achterhoek heeft de nodige zuipfestijnen meegemaakt. Hem shockeer je niet snel meer. Toch signaleerde hij vijftien jaar geleden dat de West-Friezen echt 'superruig' zijn. In muziekblad Oor zei hij over de streek: 'Tsjonge, tenten meegemaakt, oeh wat was dat ruig! Kloppartijen. Bomen van twee meter die met elkaar op de vuist gingen. Dat is daar de normale manier van communiceren. Eerst slaan dan vragen.'

Elke plaats in de streek heeft eens per jaar zijn eigen evenement. Zoals de harddraverij in Enkhuizen, geliefd bij jongeren omdat ze mogen gokken. Venhuizen heeft het eigenzinnige Pinkster Drie. Er wordt dan stevig ingenomen, zegt een inwoonster van Enkhuizen. De tweedaagse kermis in Lutjebroek en Hoogkarspel vormt het hoogtepunt voor de West-Friezen. Massaal rukken ze uit naar de beruchte kermisborrels, waarbij de tap vanaf tien uur 's morgens begint te lopen.

Kees (17) uit Enkhuizen houdt daar niet van. Het station mijdt hij ook liever. 'Daar komt alleen maar tuig.' Met zijn vrienden hangt hij sinds een maand op een eilandje dat onlangs voor de jeugd is gebouwd. Een hangplek aan de rand van een nieuwbouwwijk. Midden in de polder, omringd door weiland en water.

De eerste baskets zijn al gesloopt. 'Die ettertjes mollen alles', zegt Kees. De eerste overlastmeldingen zijn ook al binnengekomen. De bewoners storen zich aan de scooterjeugd die 's avonds stunt op de skate-voorzieningen. De jongeren staan op de tocht, een afdakje is nergens te bekennen. 'Echt ideaal is het niet', zegt Kees. 'Maar je moet toch ergens chillen in dit boerengehucht.'

Het jongerencentrum in Enkhuizen is al een jaar dicht. Met witte pamfletten doet de lokale jeugd een smeekbede aan de politiek: 'De Hoogte moet open.' Kees kondigt hardere acties aan. Voorlopig moet ie het nog doen met het eiland.

Alleen 'de kaaskoppen' mogen van de jeugd van het skate-eiland gebruikmaken. 'Ik wil die Turken hier niet zien', zegt een jochie met schrammen op zijn gezicht van een vechtpartij de dag daarvoor. De allochtonen hebben hun eigen stekkie al, vinden de jongeren op het eiland.

Het huiskamerproject heet dat, een paar kilometer verderop. 'Alleen Job gaat daar naartoe, die heeft dus geen Nederlandse vrienden meer', volgens Jouke.

De huiskamer ligt in de nieuwbouwwijk de Oude Gouw, buiten de stadspoort. De jongeren uit de buurt hebben met omwonenden het project opgezet. De hangjeugd kan daar darten, poolen en televisie kijken. 'Het zijn stoere jongens', zegt beheerder Sandra Mullens over de dertig bezoekers. 'Maar ze huren wel zwijmelfilms en hangen posters op van idol Jim.'

Naast de twee georganiseerde plekken kiest het grootste gedeelte van de jongeren hun eigen stekkies. Het Streekbos, de Haven, de Brilservice in de winkelstraat en het station. 'Jongeren zijn net katten. Als je ze een kussen geeft gaan ze daar juist niet op liggen', zegt Mullens.

Ook al vervelen veel jongeren zich, ze gaan niet zomaar weg uit West-Friesland. 'Tot aan Hoogkarspel ken je iedereen. Dat is wel zo prettig', zegt een meisje. Ook Christine (16) uit Enkhuizen vermaakt zich prima. Op vrijdagavond gaat ze naar balletles en daarna naar het café. 'Er zijn heel veel kroegjes.'

Kees vindt dat die alleen geschikt voor ouderen zijn. In de enige discotheek, De Stadsherberg aan de Kaasmarkt, komt hij zelden. 'Vroeger kwam ik daar wel, maar het wordt pas na vieren leuk', zegt de 17-jarige. Hij gaat liever in Hoorn stappen.

In een kooi in de Stadsherberg dansen de meisjes voor hun vriendjes op gedateerde housemuziek. Opgedoft komen ze uit omliggende dorpen en drinken er hun Breezers. Op vrijdagavond is het niet zo druk omdat de pubers zaterdag werken in de bollen of in een winkel.

'De Stadsherberg is een kinderdisco', zegt een jongen van 20. En onder de 16 kom je moeilijk binnen. Een bezoeker van de Lange Jan, 'het café voor de oudere jeugd', begrijpt de problemen van de pubertjes wel. 'Wij verveelden ons vroeger ook. Er is hier niets voor de jeugd. Dus trapten we rotzooi op het station.'

Nu heeft hij zijn rijbewijs en crosst het hele land door naar houseparty's. Overal in het land kom je Enkhuizenaren tegen, zeggen inwoners. 'Enkhuizen rules', is een veelgehoorde slogan op het megafeest Dance Valley.

De meeste inwoners maken zich nauwelijks zorgen over de probleemjeugd. Sommigen vinden het 'treije pesten' zelfs wel grappig. Een West-Fries (22) hoorde laatst gekreun in de trein. 'Dat was zo'n knapie dat bij de microfoon kwam. Iedereen die de trein uitliep keek verbaasd naar de conducteur.'

Hij vindt de aandacht voor het groepje vandalen overtrokken. Ook omdat hij ze bijna allemaal kent. 'Als ze een rijbewijs en een vriendinnetje krijgen gaat het gedonder vanzelf over.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden