Kleuter Daniëlle is ook twee minuten stil

De discussie over 4 en 5 mei laait eens in de zoveel tijd weer op. Hoogste tijd om er een streep door te zetten, vinden sommigen....

De Dodenherdenking is niet ver weg als Bevrijdingspop in alle hevigheid losbarst. Terwijl een Marokkaanse rapper zijn spijkerharde beats door de Haarlemmer Hout jaagt, staan mevrouw Tangermann en haar kleindochter stil bij het oorlogsmonument. Bloemenkransen liggen er als reddingsboeien omheen.

Oma is van 1944 en opgegroeid in een gezin waarop de Tweede Wereldoorlog zijn sporen heeft achtergelaten. Zoals ze haar dochter destijds meenam naar het bescheiden monumentje bij de ingang van de Haarlemmer Hout, zo staat ze er nu met haar kleindochter. Daniëlle is van 1998 en zondagavond voor het eerst in haar wakkere leven twee minuten stil geweest. Dat is belangrijk, zegt mevrouw Tangermann.

Eens in de zoveel jaar worden 4 en 5 mei ter discussie gesteld. Chris van der Heijden, auteur van Grijs Verleden, deed het ruim een week geleden in Vrij Nederland en historicus Herman von der Dunk volgde maandag in de Volkskrant.

De Tweede Wereldoorlog ligt nu 58 jaar achter ons. Hoogste tijd er een streep onder te zetten. Als moreel ijkpunt heeft de oorlog zijn tijd gehad. De actualiteit moet niet meer worden vergeleken met de oorlog. Van der Heijden: 'Het domste dat we kunnen doen, is het heden te blijven herleiden tot het verleden.' Von der Dunk: 'De verwijzing naar de oorlog is een goedkoop, voor iedereen toegankelijk commercieel en lineair product en kan bij jongeren niet meer losmaken dan een aangeleerde gebedsformule.'

Frank van der Sluis (17) is een goedlachse jongen die op dit theetijdstip met een biertje in zijn hand staat en hij heeft al meer op. Als hij zegt dat de Tweede Wereldoorlog niet in de vergetelheid mag raken, lijken die biertjes zijn eerste zorg. Maar schijn bedriegt. Toevallig is hij zondagavond ook twee minuten stil geweest en heeft hij erg zijn best gedaan de verhalen van zijn overleden grootouders in herinnering te roepen. Dat is niet echt gelukt, maar Frank van der Sluis slaat de Tweede Wereldoorlog als moreel ijkpunt zo hoog aan dat hij het volgend jaar graag weer probeert.

Hassan Ablouah (25) wordt bijna boos als vraagtekens worden gezet bij herdenking en viering. Ook hij heeft twee minuten gezwegen om in gedachten bij de doden in Irak te kunnen zijn. Het meest recente slagveld heeft op hem de meeste indruk gemaakt.

Haci Karacaer is voorzitter van de islamitische vereniging Milli Görüs en heeft nooit veel op gehad met 4 en 5 mei. Bij de Dodenherdenking voelt Karacaer zich een buitenstaander en op Bevrijdingsdag is hij de feestelijke allochtoon, voorbeeld van een maatschappij die racisme zogenaamd heeft uitgebannen.

Maar dat komt juist doordat herdenking en viering van alle betekenis zijn losgezongen. Stilstaan bij de bezettingsjaren moet niet meer zijn dan dat. Dan kan het juist een prima aanvulling bij de inburgering zijn. 'Als je wilt dat nieuwkomers onderdeel worden van de samenleving, zijn dit soort dagen zo belangrijk voor het cultureel-historisch bewustzijn.'

Lies Tebbenhoff denkt desgevraagd eerst aan zichzelf en aan haar man die in een Jappenkamp heeft gezeten. Zijn leven is erdoor getekend en voor een levenspartner valt dat ook niet mee. Ze is daarom secretaris geworden van de Stichting Partners van Oorlogsgetroffenen. 4 en 5 Mei zijn voor haar en haar lotgenoten zéér belangrijke dagen, om niet te zeggen: morele ijkpunten. Zolang er nog Nederlanders zijn die dat zo voelen, zijn Dodenherdenking en Bevrijdingsdag actueel.

Mevrouw Tangermann vraagt aan haar kleindochter of ze weet waarom al die bloemenkransen daar liggen. Daniëlle zegt niets. Mevrouw Tangermann zegt: 'Ze weet het best wel, hoor, we hebben het er net nog over gehad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden