Kleurrijke stadjer die van hippie transformeerde in een dandy

Het eeuwige leven: Plopatou (1938-2017)

De patriciër Plopatou, zoals zijn zelfgekozen bijnaam luidde, werd ook buiten Groningen bekend. Zelf hield hij de buitenwereld in latere jaren op afstand.

Beeld Gerrit-jan Ek

Als Poux Partout ('Overal luizen') figureerde hij in de roman Onder Professoren, waarin Willem Frederik Hermans in 1975 de kneuterigheid van het academische milieu in Groningen hekelde.

Berthil Cornelis Alex Iwan Pauw van Hanswijck de Jonge, alias Plopatou was een Groningse stadsfiguur die uitgroeide tot nationale bekendheid. In de jaren zestig toonde hij zich als provo met lang haar, exotische gewaden en opgemaakte ogen. Hij maakte olieverfschilderijen waarin touw, steentjes en zelfs kattenbakvullingen waren verwerkt, en was lijsttrekker van de Internationale Partij voor Sex en Oproer.

Maar van hippie transformeerde hij in een dandy. Hij wandelde uiteindelijk gekleed in een chic kostuum met bijpassende hoed en paraplu door de stad Groningen. Hij noemde zich nog altijd kunstenaar (dichter, kunstschilder en fotograaf), maar zonder dat iemand precies wist wat hij eigenlijk maakte. Hij was vooral bekend als 'iemand' die door iedereen werd herkend maar, aldus het Dagblad van het Noorden, 'met niets en niemand te maken wilde hebben'. Daarvoor koos hij voor de Franse naam Plop à Tout wat letterlijk 'schijt aan alles' zou betekenen.

Plopatou overleed op 27 augustus op 78-jarige leeftijd. 'Mijn vader is na gebed, met een vredige en rustige uitdrukking op zijn gezicht, heengegaan', zegt zijn zoon Wladyslav.

'Hij was beslist geen jonkheer, zoals de Groningse media meldden, maar was van het patriciaat.' Zijn vader was jurist, zijn moeder telg van de familie Becherer, eigenaren van het roemruchte Tik Tak-koffie. Na de oorlog verhuisde het gezin naar Den Haag, waar hij bij afwezigheid van zijn vader vooral werd opgevoed door zijn moeder. Hij woonde enkele jaren met haar aan de Côte d'Azur, maar verbleef ook drie jaar in een sanatorium vanwege tbc. Terug in Groningen werd hij communist en later ook lid van de Russisch-orthodoxe kerk. Hij nam schilderlessen bij Jan Gerrit Jordens - voormalig lid van kunstkring De Ploeg - en schreef de dichtbundel Stop ze onder de grond - Gedichten van Plopatou met zuiveringszout van Wisjinski. Ook acteerde hij in de alternatieve 'blootfilm' Bekijk het maar, die ook Hermans was opgevallen. Hermans schreef in Onder Professoren: 'Het stadje was te klein om voor meer dan de helft door gekken te worden bewoond, zoals de grote steden, maar toch te groot dat iemand Poux Partout voor de enige dorpsidioot zou houden.'

Met zijn partner Carmen Ramirez kreegt hij een zoon, Wladyslav, met wie hij aan de Friesestraatweg ging wonen. Nadat zij al snel het huis had verlaten, voedden ze hem beurteling op. Plopatou werd een huismus die vooral luisterend naar muziek en lezend zijn tijd doorbracht. In de loop der jaren schoof hij steeds meer van links naar rechts op. Hij sloot zich aan bij Fortuyns LPF, maar was er ook snel weer weg, na een aantal aanvaringen. Hij werd daarop lid van de VVD, bezocht de vergadering van Gelovigen, de Sociëteit en Hotel des Indes en schreef tientallen brieven naar Groningse media.

'Van een kleurrijke stadjer werd hij een wandelende karikatuur', oordeelde dichter Coen Peppelenbos die hem in 2003 nog een belangrijke gaf rol in de gay soap Tavenier als 'een meelijwekkende conservatieve heer die het verval der zeden in de stad tegenging'.

Peppelenbos was daarna altijd bang dat hij van Plopatou een keer met de paraplu een klap voor zijn kop zou krijgen. Maar gewelddadig was deze alleen verbaal. In 2016 werd hij ziek. Dit jaar moest hij zeven keer naar het ziekenhuis. Nu is hij er niet meer. Ook het Dagblad van het Noorden erkende dat iedereen hem in de stad zal missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.