Column

Kleurrijke personen uitbuiten, daar was de televisie altijd al goed in

Kwetsbare kleurrijke persoonlijkheden uitbuiten, daar was de televisie dertig jaar geleden ook al goed in.

Jannes van der Wal (links) met collega-dammer Rob Clerc in 1983. Beeld anp
Jannes van der Wal (links) met collega-dammer Rob Clerc in 1983.Beeld anp

De zondag begon met een van de fraaiste sportfinales uit de recente geschiedenis, rechtstreeks vanuit Australië, en eindigde met een van de langdradigste ooit, live opgenomen in 1983. Op Eurosport bestreden dertigers Roger Federer en Rafael Nadal elkaar in vijf sets met de gretigheid van debutanten. En op NPO 1 probeerde twintiger Jannes van der Wal twintig potjes dammen niet te verliezen, gelukkig niet geheel uitgezonden door Andere Tijden Sport.

Als Van der Wal - destijds nog niet helemaal bekomen van de burn-out die de wereldtitel hem een jaar eerder had opgeleverd - geen enkel potje zou verliezen, zou hij zijn titel prolongeren. En dus mikte hij op twintig maal remise tegen Harm Wiersma op het WK van 1983. Het plan mislukte, liet Andere Tijden Sport zien in deze wederom mooie aflevering.

Waar Federer en Nadal de honger om te winnen nooit stilden, was de 26-jarige Van der Wal na één wereldkampioenschap eigenlijk al klaar. 'Ik voel me een beetje leeg', zei hij tegen Mies Bouwman in een legendarisch ongemakkelijk tv-interview. 'Want ik heb niks meer te presteren.' Tegen de krant zei hij het nog mooier: 'Een volgend doel heb ik niet. Ik wil alleen maar oud worden.'

Jannes van der Wal werd niet oud.

Wie nu op zijn naam googelt, krijgt als tweede suggestie 'Jannes van der Wal zelfmoord'. De media krijgen vaak onterecht de schuld van zaken, maar wat betreft deze associatie, kennelijk bij veel mensen in het brein genesteld, gaan de media zeker niet vrijuit.

Jannes van der Wal op het NK dammen in 1989. Beeld anp
Jannes van der Wal op het NK dammen in 1989.Beeld anp

De excentrieke Van der Wal kwam na zijn optreden bij Mies Bouwman in het kaartenbakje van Hilversum terecht. In het prachtige 20 minuten durende lied 'De ballade van Jannes van der Wal' bezingt Meindert Talma het zo: van dammen kun je niet leven / Jannes weet wat hij moet doen / hij speelt voortaan de rol van pias / in ruil voor poen.

'Zo is Jannes eigenlijk door ons gebruikt', stak oud-presentator Koost Postema de hand in eigen boezem. Praatprogramma's, quizshows, reclamespotjes, playbackshows - Van der Wal deed overal zijn kunstje.

Het is dertig jaar geleden, maar er zijn genoeg parallellen met het heden: neem de realityshows van Peter Jan Rens of Samantha de Jong. Kwetsbare kleurrijke persoonlijkheden uitbuiten, kan de televisie nog altijd goed. Al mag je nooit helemaal uitsluiten in hoeverre ze er zelf voor kiezen uitgebuit te worden - ieders goed recht.

Jannes van der Wal was niet gek, hooguit een beetje autistisch, dacht zijn moeder nu, al heette dat toen nog niet zo. Hij overleed aan leukemie, vlak voor zijn 40ste. Na jaren van geen contact groeiden de broers Van der Wal op het eind naar elkaar toe. Jannes bleek goed met kinderen te zijn, zei broer Harke. 'Hij was echt, kinderen hebben dat in de gaten.'

Om met Meindert Talma af te sluiten: ja het is een speciaal geval / Jannes van der Wal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden