Column

'Kleur doet er wél toe in kinderboeken

Hebben kinderboeken meer gekleurde rolmodellen nodig?

Mylo Freemans Prinses Arabella.

Mylo Freeman ontdekte dat haar kinderboeken goed verkopen op haarbeurzen. Daar staat ze soms tussen de stands voor 'natural hair', want kroeshaar is weer in opkomst.

We drinken koffie aan het Krugerplein in de Amsterdamse Transvaalbuurt voordat we naar De Kaap gaan, een basisschool om de hoek. Daar zitten kinderen klaar die van lezen houden, maar weinig Nederlandse kinderboeken in huis hebben, zoals de kleine, gretige Arda Gulez (9): 'Als ik niks te lezen heb ga ik op Google: Sparta, Hitler, legenden: ik google alles!' Surinaamse ouders kopen boeken online, weet Freeman. In kinderboekwinkels komen ze niet vaak, net als ouders van Turkse of Marokkaanse afkomst.

Het is bon ton te zeggen dat 'kleur er niet toe doet', ook in kinderboeken. En het thema van de Kinderboekenweek die woensdag begint is 'Raar maar waar': boeken over natuur, wetenschap en techniek staan extra in het zonnetje. Voor ouders die museum Naturalis en de kinderboekwinkel kunnen betalen lijkt dat misschien een kleurloos thema, en ik zal ook maar even niet over sekse beginnen, of wacht, ik doe het toch: Tonie Mudde constateerde zaterdag al in deze krant dat je weinig meisjes ziet in kinderboeken over wetenschap. Deltas Centrale Uitgeverij brengt Het megacoole jongensweetjesboek met informatie over haaien en planeten en Het superleuke meisjesweetjesboek met de belangrijkste tien winkelstraten, en 'tips om je tanden te laten schitteren': ook best raar maar waar.

Mylo Freeman: 'Kleur doet er wél toe in kinderboeken.'

Mylo Freeman vindt het even achterhaald dat je zo weinig huidskleuren in Nederlandse kinderboeken ziet. Maar toen Freeman er zelf op Facebook over begon, leek het onder collega-illustratoren een nogal gevoelig punt. 'Ik héb al eens een zwart kindje getekend', luidde een reactie. Het token zwarte kindje, zeg ik. Freeman knikt.

Vorige maand richtte ze daarom samen met schrijver-illustrator Glynis Terborg en psycholoog Joan Windzak een stichting op, de Stichting 3, voor 'meer diversiteit in kinderboeken'. Ze willen het lezen bevorderen waar kinderboeken minder vanzelfsprekend zijn, auteurs promoten en kinderboekenfestivals organiseren, zoals dit weekend in de Transvaalbuurt.

Interessant is ook dat Grietje Braaksma bestuurslid van de stichting is: het hoofd inkoop boeken bij de Bijenkorf. Maar als ik haar bel noemt ze het 'heel precair' om iets te zeggen, reden waarom ze 'een strikte scheiding tussen persoonlijke passie en werk' aanhoudt. Ze gaat toch nog even aan haar Bijenkorfwoordvoerder vragen of ze desondanks iets zeggen mág, maar nee.

Alleen: vraag de kinderen op De Kaap naar hun favoriete kinderboeken en niemand begint over kleur. Wel noemen ze de Marokkaanse en Turkse kinderboeken die ze in de moskee soms krijgen stomvervelend ('Volgens mij hebben ze in Turkije niet eens bibliotheken!'). Boeken moeten 'spannend' zijn, 'een plan laten zien' of grappig zijn. Als Freeman uitlegt waarom Arabella donker van kleur is, zegt Fehbi Karabiyik (11): 'Maar we hebben Obama toch al?'

Freeman is zelf enig kind van een witte Nederlandse en een zwarte Amerikaanse jazzmusicus. Toen ze vier was, scheidden haar ouders en keerde haar vader terug naar Amerika. Freeman, geboren in 1957, groeide op in een witte wereld waar alles 'nu eenmaal zo' was ('Een beetje zoals in de Pietendiscussie'). Buiten werd ze aangestaard, omdat er in Den Haag nog nauwelijks zwarte mensen waren. Pas toen ze op haar 17de in Amsterdam naar de Rietveld Academie ging, werd haar leven vanzelfsprekender.

Ze heeft haar vader, inmiddels overleden, later nog opgezocht. Eén keer in New York, waar hij in een piepklein appartement aan de Lower East Side veel dronk en blowde, onderhouden door een jongere vriendin, 'een enorme desillusie'. Als jongetje won hij een tekenwedstrijd van Disney. Haar vader had de mooiste Mickey Mouse getekend, maar toen de man van Disney naar school kwam en haar vader zag, wilde hij de prijs niet uitreiken. 'Wat ik probeer te zeggen is: ik heb die zwarte kant zelf een beetje als onveilig ervaren en had zelf geen rolmodellen om dat beeld te veranderen.'

Op De Kaap komt uiteindelijk toch het zwarte jongetje in de klas ter sprake, die er niet bij is. Fehbi tegen Freeman: 'Hij is heel donker, mevrouw. Net als uw vader.' Ze hebben hem weleens gepest, biecht Fehbi op. 'Toen wist ik nog niet wat discrimineren was. Maar nu zegt iedereen 'chocola' tegen hem.'

m.oostveen@volkskrant.nl

De boekenwurmen van De Kaap.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden