Klem tussen zieke partner en de baas

Mantelzorgers zitten vaak in de mangel tussen hun werk en de zorg voor chronisch zieke familieleden. Makelaars in mantelzorg bieden hulp....

Manager Kees Hoogendoorn (35) durft zijn zieke vrouw en hun jonge kind eigenlijk niet meer alleen thuis te laten. Hij zou het liefst vaker thuis zijn om voor hen te zorgen. Maar dat is onmogelijk: hij moet vijf dagen per week naar zijn veeleisende werkgever.

Hoogendoorn is niet de enige mantelzorger, iemand die langdurig en intensief zorgt voor een ziek familielid of vriend, die werk en zorg lastig kan combineren. Maar bedrijven ontkennen het probleem vaak, vindt Peter Conneman, consultant bij human resource-adviesbureau Mercer. ‘Ze weten niet of iemand verzuimt doordat hij als mantelzorger in de problemen is geraakt.’

Juist om het ontstaan van die problemen voor te zijn, zijn er mantelzorgmakelaars. Roos Deurloo is zo’n makelaar. Het ziekenhuis verwijst Hoogendoorn naar haar door. Zij helpt hem de weg vinden in het zorgdoolhof. Zij neemt hem het tijdrovende regelwerk met allerlei instellingen uit handen. Zo schiet ze hem te hulp bij de aanvraag van ondersteunende begeleiding: iemand die af en toe langs komt om bijvoorbeeld een boodschap te doen met zijn vrouw. En ze regelt een alarmsysteem waarmee zijn vrouw, als dat nodig is, hulp kan oproepen.

Mantelzorgmakelaars nemen regelwerk over. ‘Dat heeft twee redenen’, zegt Deurloo. ‘Wij weten de weg beter bij de instanties. We weten hoe moeilijk het is.’

Ook is het erg lastig dit soort zaken te regelen tijdens je werk. ‘Je kunt bepaalde organisaties alleen tussen bepaalde tijdstippen bellen, dan word je vaak in de wacht gezet’, zegt Deurloo.

Kees Hoogendoorn is een van de vele werknemers die gemangeld dreigen te worden tussen de zorg voor een zieke partner of een gehandicapt kind en de eisen van de baas. Volgens FNV telt Nederland 2,4 miljoen mantelzorgers. Samen zijn ze goed voor driekwart van de zorg in Nederland.

Een op de acht werknemers combineert werk met zorg voor een zieke huisgenoot, blijkt uit onderzoek. ‘In elke zaal die ik toespreek, controleer ik dat getal weer. Elke keer blijkt het weer te kloppen’, zegt Truus Oud, directeur van Taps in Zorg en Welzijn in Alkmaar. Dit bureau coördineert de inzet van mantelzorgmakelaars, een functie die sinds 1999 bestaat. Inmiddels zijn er ruim vijftig opgeleid.

Volgens Oud is de mantelzorgmakelaar nodig omdat ziekenhuizen en zorginstellingen vaak weinig aandacht hebben voor de verzorgende huisgenoot. En die komen vervolgens vaak in de problemen. ‘Als de combinatie van zorg en werk te zwaar wordt, leidt dat tot verzuim. In het ergste geval wordt de mantelzorger zelf ziek’, zegt Peter Conneman van Mercer. FNV schat dat jaarlijks 150 duizend werknemers om die reden van hun werk wegblijven. ‘Werkgevers weten vaak niet dat dit speelt omdat ze verzuim niet op deze wijze bijhouden.’

Mantelzorgmakelaars bepalen per geval welke regelwerkzaamheden ze kunnen overnemen. ‘We beperken ons niet tot puur medische zaken. We kunnen ook helpen bij het voorbereiden van een gesprek met de werkgever’, zegt Deurloo, een van de mantelzorgmakelaars van het eerste uur. ‘We schuwen geen enkel terrein’, zegt Oud. ‘Ook fiscale kwesties pakken we aan als dat nodig is.’

Maar ook voor werkgevers ziet Deurloo een rol weggelegd. Nu kiezen zij er vaak nog voor een werknemer uit de wind houden en af en toe wat vrij te geven. ‘Dat is geen structurele oplossing’, zegt Deurloo. ‘Dan modderen mensen door. Had ons eerder gewaarschuwd, denk ik dan.’

‘Het zou goed zijn als bedrijven mantelzorgers doorverwijzen naar mantelzorgmakelaars’, zegt Conneman. Corus is een voorbeeld van een werkgever die dat doet. Het kost het staalbedrijf niets omdat het is gevestigd in een regio waar gemeenten de kosten dragen in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.

Ook bij kleinere bedrijven komen de mantelzorgmakelaars in actie. Bijvoorbeeld bij bouwbedrijven. Deurloo: ‘Daar is het moeilijk om minder te gaan werken omdat bouwvakkers vaak met een busje naar de werkplek worden gebracht. Een uur later beginnen, is dan geen optie.’

Oud: ‘Bouwbedrijven uit de regio zouden met elkaar moeten overleggen en kijken of een mantelzorger aan de slag kan op een locatie dichter bij zijn huis. Of bijvoorbeeld tijdelijk met zijn eigen auto kan komen.’

Conneman vreest dat bedrijven het inschakelen van de mantelzorgmakelaar niet aandurven. ‘Vanwege onduidelijkheid over de fiscale behandeling van de diensten van mantelzorgmakelaars aarzelen werkgevers met het inhuren van deze adviseurs.’

‘Ook werkgevers die oog hebben voor verzuim dat is veroorzaakt door mantelzorg zijn terughoudend met het inschakelen van de mantelzorgmakelaar. Ze zijn bang dat de fiscus deze dienstverlening beschouwt als loon in natura. Daarover moet inkomstenbelasting worden betaald.’ Mantelzorgorganisaties hebben dit inmiddels aangekaart in Den Haag.

‘Er moet worden afgesproken dat de mantelzorgmakelaar te vergelijken is met een arbo-arts. De mantelzorgmakelaar helpt het verzuim te verlagen. De werknemer heeft er geen financieel voordeel van’, zegt Taps-directeur Oud.

Oud gelooft niet in een gesubsidieerde toekomst voor de mantelzorgmakelaars. ‘We willen het ondernemende karakter van de mantelzorgmakelaar niet aantasten. Laat bedrijven die de makelaars inschakelen een deel betalen. Gemeenten kunnen betalen voor inwoners die geen werknemer zijn. Bijvoorbeeld ouderen die ook vaak een beroep doen op een mantelzorgmakelaar omdat hun partner lijdt aan een chronische ziekte.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden