Reportage Stroomnetten

Kleine speler zit klem met zonnestroom: het netwerk is te krap

Het Drentse Nieuw-Buinen krijgt een groot windmolenpark en een zonneweide met 180 duizend panelen. Maar 246 zonnepanelen op het dak van de plaatselijke voetbalkantine? Daarvoor is geen ruimte meer op het elektriciteitsnetwerk. ‘Als je het draagvlak voor de energietransitie wilt vergroten, kun je dit niet verkopen.’

Bij vv Nieuw-Buinen, waar op de kantine toch geen zonnepanelen komen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De 246 zonnepanelen voor het dak van de kantine van voetbalvereniging Nieuw-Buinen waren al bijna besteld. Subsidie was aangevraagd en verkregen. De gemeente gaf toestemming. Een constructeur berekende dat het kon. Een buitengewone ledenvergadering voelde voor het plan (kosten: 58 duizend euro). ‘We dachten: het is geregeld’, zegt voorzitter Siert van der Laan.

Maar een dag na de ledenvergadering in december kreeg de voorzitter een brief van de regionale netbeheerder Enexis: de zonnepanelen kunnen wegens overbelasting niet worden aangesloten op het net.

‘We kregen het deksel op de neus, hier hadden we totaal niet op gerekend’, zegt Van der Laan. ‘We willen ons sportpark graag verder verduurzamen. Bij de bouw van het complex in 2010 hebben we al aardwarmte gekregen. De kosten voor zonnepanelen konden er toen nog niet af. Nu is het de vraag of ze er überhaupt nog komen.’

Netbeheerder Enexis deelt de frustratie, zegt woordvoerder Jan Bakker van Enexis. ‘We zijn groot voorstander van lokale duurzame energieprojecten. Maar we moeten de opgewekte stroom wel kwijt kunnen.’

Zonneakkers

En daar zit het probleem. Zeker in het noordoosten van het land is het stroomnetwerk overbelast. Dusdanig, dat er geen nieuwe grootverbruikaansluitingen bij kunnen. Het aantal zonnepanelen, vooral op grote zonneakkers, is er explosief toegenomen. Er is in Groningen en Drenthe ruimte zat en de grond is er goedkoop. Maar het elektriciteitsnet is in het dunbevolkte gebied helemaal niet berekend op massale teruglevering van lokaal opgewekte energie.

Wat de situatie in Nieuw-Buinen extra wrang maakt: vlakbij verrijst het windpark Drentse Monden Oostermoer. Tegen de komst van de 45 turbines van 200 meter hoog – waar vooral commerciële partijen en boeren die de grond bezitten van profiteren – bestaat in de Veenkoloniën grote weerstand. ‘Kunnen al die windmolens dan wel continu draaien?’, vraagt voorzitter Van der Laan zich af. 

Het windpark was domweg eerder met de aanvraag, legt Bakker van Enexis uit. Maar de Statenfractie van de PvdA Drenthe noemt het ‘een uiterst ongewenste situatie, waarbij maatschappelijke voorzieningen onder druk komen te staan door commerciële activiteiten’. ‘Als je het draagvlak voor de energietransitie wilt vergroten, kun je dit niet verkopen’, zegt Peter Zwiers, Statenlid voor de PvdA in Drenthe. ‘Maatschappelijke initiatieven mogen niet tegen zulke hindernissen aanlopen.’

Vloeivelden

Het Statenlid heeft even gerekend. Het windpark Drentse Monden Oostermoer tikt aan tot 175,5 MegaWatt. Tel daarbij op de plaatselijke zonneakker op de vloeivelden van Avebe, 180 duizend panelen groot, met een verwacht vermogen van 96 MegaWatt. De 246 zonnepanelen op het dak van de voetbalkantine van vv Nieuw-Buinen zouden samen niet meer dan 0,68 MegaWatt vermogen hebben. ‘Dat is dus 0,25 procent.’

Het windpark Drentse Monden stond aanvankelijk bovendien voor 150 MegaWatt in de boeken. Dat wordt 175,5 MW. ‘Blijkbaar kan daar zo 25,5 MW bij’, zegt Zwiers. Hij vindt dat netbeheerders altijd een deel van hun netcapaciteit zouden moeten reserveren voor duurzame energieprojecten met een maatschappelijk oogmerk. Maar al zouden ze willen, zegt Jan Bakker van Enexis: netbeheerders mogen geen onderscheid tussen aanvragen maken. 

Duurzame sport in Drenthe

Zwiers nam een aantal jaren geleden het initiatief om sportverenigingen in Drenthe te verduurzamen. ‘Je wilt juist dat positieve aspecten van energietransitie ervoor zorgen dat verenigingen in de benen kunnen blijven.’ 

Paul van Dijk, projectleider Drenthe Sport Duurzaam, vreest voor vergelijkbare initiatieven. Zonnepanelen op een sporthal en voetbalkantine in Wijster en een ongebruikt voetbalveld in Beilen. ‘Die projecten lopen nu ook gevaar. Enerzijds wordt iedereen aangemoedigd om te verduurzamen. Maar als stroom terugleveren niet kan, valt het hele besparingsmodel weg.’  

Ondertussen staat ook de salderingsregeling voor zonnepanelen op de helling en kunnen nieuwe projecten pas achteraf subsidie krijgen. ‘Dat werkt allemaal niet mee als je verenigingen over de streep wilt trekken.’

In Nieuw-Buinen zijn inmiddels gesprekken gaande tussen de voetbalclub, de windboeren en de lokale ondernemer die het grote zonnepark aanlegt. Misschien kunnen zij een deel van de voor hen gereserveerde capaciteit beschikbaar stellen, oppert Statenlid Zwiers.

De eerste reactie is welwillend. Voorzitter Siert van der Laan van de vv Nieuw-Buinen hoopt volgende week meer duidelijkheid te krijgen. Want 246 zonnepanelen op het dak van de kantine, dat moet toch kunnen? ‘De overheid heeft grootse klimaatplannen voor 2030. Maar als je dit probleempje niet kunt oplossen, wat komt daar dan van terecht?’

Lees ook:

Het elektriciteitsnetwerk kan de stroom uit lokale groene projecten niet aan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden