Kleine partijen bepalen of Merkel weer kanselier wordt

Voor de buitenwacht lijkt de koers gelopen, maar de hoofdpersoon zelf is er nog lang niet gerust op. Bondskanselier Angela Merkel, voor velen de grote favoriet bij de Duitse verkiezingen van 22 september, hamert er bij haar aanhangers op vooral naar de stembus te gaan.

BERLIJN - 'Anders kan Duitsland op 23 september weleens wakker worden met een rood-rood-groene coalitie', waarschuwt ze. Beoogd coalitiegenoot FDP schommelt in de peilingen rond de gevreesde kiesdrempel, daarnaast lokt de nieuwe 'anti-Europapartij' Alternative für Deutschland kiezers weg uit het Merkel-kamp.


Was Duitsland de Verenigde Staten, dan was het inderdaad een gelopen race. Haar opponent van sociaal-democratische huize, Peer Steinbrück, haalt er de laatste dagen weliswaar wat procentpuntjes bij, op de populariteitsschaal staat Merkel fier aan kop. Van meer dan de helft van de Duitsers mag zij over twee weken aan haar derde bondskanselierschap beginnen. Ook de unie van haar CDU en de Beierse CSU doet het in de peilingen goed. Rond de 40 procent van de Duitsers geeft de voorkeur aan CSU of CDU. De SPD, hoewel iets groeiende, blijft nog steeds ruim onder de 30 procent staan, de Groenen leveren de laatste dagen in. De beoogde coalitiegenoot van de SPD staat nu onder de 10 procent.


Rood-groen komt dus niet eens boven de 40 procent uit. Tegen lezers van Bild zei Merkel zondag toch dat het 'krap' gaat worden op 22 september. 'Het komt op elke stem aan'. Ze waarschuwt er ook steevast voor dat de SPD de uiterst linkse partij die Linke (10 procent) nog binnenboord kan halen, iets wat de SPD-leiding overigens categorisch afwijst.


Normaal gesproken regeert de coalitie die in de Bondsdag over 45 procent van de stemmen beschikt. Als de liberale FDP over dertien dagen de horde van de kiesdrempel, 5 procent, haalt, dan is er voor Merkel niets aan de hand. Dan kan ze aan haar derde regeerperiode beginnen, opnieuw met een zwart-gele coalitie.


Maar dat laatste lukt alleen als kleine partijen de Bondsdag niet halen. Piraten, Freie Wähler en Alternative für Deutschland (AfD) staan in de peilingen onder de kiesdrempel; rond 10 procent van de kiezers zal straks zijn stem dus niet terug zien in het parlement, wordt verwacht.


Vooral de eurokritische AfD kan voor verrassingen zorgen. Mocht de partij van econoom Bernd Lucke de 5-procent-horde met succes weten te nemen, dan moet Merkel met de FDP liefst 48 procent van de stemmen in de Bondsdag zien te veroveren. En dat ziet geen enkele opinieonderzoeker gebeuren.


Merkel heeft het niet zo op peilingen. In 2009 stond ze er vooraf ook heel goed voor, maar liepen op de verkiezingsdag zelf nog veel traditionele CDU-kiezers over naar de FDP. Merkel kon dankzij diezelfde FDP toch bondskanselier blijven. In 2005 waren de peilingen haar ook gunstig gezind, maar van de beloofde 41 procentpunten werden er slechts 35,2 geïncasseerd. De unie van CDU/CSU bleef net de grootste fractie. Merkel kon, voor het eerst, gaan regeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden