Kleine-landenbrigade gaat de 'Hoorn' pacificeren

Waar kan een klein land groot zijn? In Eritrea. Nederland gaat zijn eerste serieuze VN-missie ná Srebrenica uitvoeren als leidend land van de Shirbrig....

Shirbrig is de afkorting voor 'Stand-by High Readiness Brigade', een snel inzetbare VN-brigade van twaalf kleine en middelgrote landen - zoals Canada, Oostenrijk en de Scandinavische landen. Militaire zwaargewichten Slovenië en Senegal denken nog over toetreding. De Shirbrig is een ideale club voor wereldmacht-in-zakformaat Nederland. Beertje Colargol pacificeert de Hoorn van Afrika.

De Tweede Kamer, die vandaag akkoord gaat met deelname aan Unmee, vindt het prima dat Nederlandse militairen in Shirbrig-verband optreden. Dat is wel eens anders geweest. Toen minister van Defensie Voorhoeve in december 1996 een intentieverklaring over deelname aan de brigade wilde ondertekenen, werd hij achter zijn kerstboom weggerukt om verantwoording af te leggen tegenover verontwaardigde parlementariërs.

Behalve CDA en GPV zag vooral Voorhoeves eigen VVD deze 'kleine-landenbrigade' helemaal niet zitten. Hadden we niet geleerd dat alleen de NAVO het militaire handwerk aankon? De multinationale brigade is eigenlijk een verlaat liefdeskindje, voortgesproten uit VN-idealisme van vóór Rwanda en Srebrenica. De vorige VN-baas, Boutros Boutros-Ghali, wilde graag over zo'n snelle-reactiebrigade kunnen beschikken.

Minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo bedacht daarvoor een VN-brigade, met 'supranationale' soldaten die rechtstreeks zouden worden aangestuurd door de Veiligheidsraad. Zijn voorstel was volstrekt onhaalbaar of, diplomatiek gezegd, het kwam 'te vroeg'. Het betrof een grootse visie, maar voor ná de volgende ijstijd.

Een slimme Deen, de minister van Defensie Haekkerup, had meer succes met zijn idee voor de Shirbrig. Want dat was wél uitvoerbaar: een samenvoeging van de bijdragen die landen aan militaire operaties van de Verenigde Naties kunnen leveren, met een kleine staf in Denemarken.

Kern van zijn plan: snel reageren op ontluikende crises, om deze vroegtijdig te deëscaleren. Niet door te vechten - daarvoor is deze brigade bij uitstek niet geschikt - maar door aanwezig te zijn, zoals blauwhelmen sinds 1947 in het Midden-Oosten zijn en sinds 1963 op Cyprus.

Begin dit jaar was het na vijf jaar militair-diplomatiek overleg zover: de Shirbrig was inzetbaar en zou binnen 15 tot 30 dagen kunnen uitrukken. Secretaris-generaal Kofi Annan was in zijn nopjes: eindelijk eens ander volk dan de gebruikelijke vredesbewaarders, die bij de VN aankloppen om de geldbonussen, nieuw materieel, transport, en wat al niet.

Daar stak de Shirbrig gunstig bij af: glanzende blauwe baretten, geen gaten in de sokken. Maar waar moest de brigade worden ingezet? Sierra Leone? Zuid-Libanon? De Congo misschien?

De wapenstilstand op 18 juni tussen Ethiopië en Eritrea en het daarop volgende besluit 4200 VN-blauwhelmen te sturen boden uitkomst. Een opgedirkte waarnemersmissie die de partijen eraan moet herinneren dat ze vrede willen sluiten. In Afrika, maar met weinig risico's. Zeg daar maar eens nee tegen, als middelgrote mogendheid. Van snelle reactie is allang geen sprake meer als eind november de manschappen arriveren. Maar de Shirbrig - en Nederland - staan op de kaart. De Bosatlas, wel te verstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden