Nieuws Klimaatverandering

Kleine eilandstaten in de Stille Oceaan willen dat Australië stopt met winning van steenkool

Kleine eilandstaten in de Stille Oceaan roepen Australië ter verantwoording over zijn lakse klimaatbeleid. Het Pacific Islands Forum, bijeen in Tuvalu, wil dat Australië stopt met de winning van steenkool. Australië weigert dit, en tracht de klimaatplannen van het Forum te torpederen.

Een auto volgt een enorme mijntruck op weg naar de top van een steenkolenmijn bij Gunnedah, Australië. Beeld AP

De landen van het Pacific Islands Forum willen tijdens hun top deze week in Funafuti, Tuvalu, een ambitieus plan opstellen voor een regionale aanpak van de ‘klimaatcrisis’. Hun belangrijkste eisen: broeikasgasemissies moeten zo sterk worden beperkt dat de wereldwijde opwarming niet meer wordt dan een relatief hanteerbare 1,5 graad Celsius, en er moet snel een eind komen aan de winning van steenkool, de smerigste fossiele brandstof.

Zeventien lidstaten van het Pacific Islands Forum die allemaal nu al last hebben van de opwarming maar zelf merendeels amper broeikasgassen uitstoten, roepen daarom nummer achttien, Australië, de belangrijkste steenkoolproducent in de regio, op zijn verantwoordelijkheid te nemen. Premier Frank Bainimarama van Fiji noemde de Australische kolenwinning deze week een ‘existentieel gevaar’ voor de Pacific.

Australië hangt echter aan de rem. Het wil geen krachtig geluid van het Forum tegen klimaatverandering en al helemaal geen krachtiger emissiedoelen. Australië heeft in het kader van het klimaatakkoord van Parijs uit 2016 weliswaar beloofd zijn CO2-emissies terug te dringen met 26 tot 28 procent in 2030 (vergeleken met 2005) maar is tegelijk economisch nog sterk afhankelijk van haar omvangrijke steenkolensector.

‘Het Australische standpunt is dat wij geen slotverklaring willen waarin het stoppen met kolenwinning en kolen als energiebron als realistisch voornemen is opgenomen’, zei de Australische minister voor de Pacific, Alex Hawke, deze week. Volgens Climate Home News zou Australië achter de schermen hebben getracht alle verwijzingen in de concepttekst naar de klimaatcrisis en het uitbannen van steenkool weg te masseren.

De Australische premier Scott Morrison, ook aanwezig in Tuvalu, is een fan van steenkool. Met zijn steun ging Australië in juni akkoord met een omstreden nieuwe kolenmijn in Queensland van het Indiase Adani, die 8 tot 10 miljoen ton kolen per jaar moet gaan produceren. De overslagterminal van de mijn kan het kwetsbare Great Barrier Reef bedreigen. Morrisons steun voor de mijn was een cruciale factor bij zijn herverkiezing in mei.

Australische milieu-activisten bij een protest in mei van dit jaar tegen het omstreden Adani-kolenmijnproject nabij Bowen, Queensland, waar de terminal moet komen waar de steenkool moet worden overgeslagen op schepen. Beeld AFP

Morrison zei woensdag na aankomst in Tuvalu dat Australië het gesprek wil aangaan, maar voet bij stuk zal houden. ‘We gaan ons melden voor de harde gesprekken, de goede gesprekken en de familiegesprekken.’ Hij beloofde in ruil wel 339 miljoen dollar hulp om lidstaten te helpen omschakelen naar duurzame energie en voor te bereiden op zeespiegelstijging. Volgens Forum-leiders is geld geven echter niet genoeg.

Het wordt lastig opereren voor Morrison. Hij wil voorkomen dat het Pacific Forum harde standpunten inneemt, maar andere lidstaten ook niet tegen zich in het harnas jagen. Australië is bang dat ze zich tot rivaal China wenden. China is bezig met een opmars in de Stille Oceaan. Met infrastructuurprojecten en goedkope leningen, maar ook met een - in vergelijking tot Australië - actief klimaatbeleid dat veel eilandstaten aanspreekt.

De Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern sloot zich woensdag in Tuvalu bij de kleine eilandstaten aan. Zij zei dat haar land zijn verplichtingen zal nakomen (Nieuw-Zeeland wil CO2-neutraal zijn in 2035), en Australië zich tegenover de Pacific moet verantwoorden over zijn klimaatbeleid. ‘Wij blijven zeggen dat Nieuw-Zeeland zijn deel zal doen’, aldus Ardern, ‘en verwachten dat alle andere landen dat ook doen, ze moeten wel’.

Ardern schaarde zich echter niet expliciet achter de oproep aan Australië om snel met kolen te stoppen. ‘De binnenlandse aangelegenheden van Australië zijn Australië’s zaken. Wij hebben gezegd dat we niet geloven dat we meer dan 1,5 graad opwarming kunnen verstouwen. Daarop richten wij ons beleid.’

Kleine eilandstaten van de Stille Oceaan liggen in de frontlijn van de klimaatcrisis. De lage atollen zijn kwetsbaar voor cyclonen en andere vormen van extreem weer en voor zeespiegelstijging. Enkele landen, waaronder Tuvalu, voorzien dat de bevolking van sommige eilanden op termijn zal moeten worden geëvacueerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden