‘Kleine bureaus uit de markt gedrukt’

Toen Marcel Westerman twee jaar geleden bij Rijkswaterstaat ontslag nam, dacht hij een bloeiende toekomst tegemoet te gaan. Hij had in dienst van de Waterstaat zelf regelmatig externe adviseurs ingeschakeld, en hij wist daarom dat het lucratiever was de Waterstaat als extern adviseur te dienen dan als ambtenaar....

Maar Westermans bestaan als ondernemer lijkt al weer ten einde. Oorzaak: de Europese aanbesteding. Die was weliswaar uitgevonden om de concurrentie te bevorderen, maar Westerman zegt: ‘Kleine bureaus zoals dat van mij worden erdoor buitengesloten.’

Waar Rijkswaterstaat tot voor kort elk advies apart aanbesteedde en de kleine adviesbureaus alle kansen kregen, besteedt de Waterstaat nu in één klap de helft van al zijn advieswerk voor de komende twee jaar aan. Westerman: ‘Door deze constructie worden de kleine bureaus uit de markt gedrukt.’

De zogenaamde raamovereenkomst die Rijkswaterstaat gebruikt, rukt op. Bij de raamovereenkomst worden via een Europese aanbesteding drie tot vijf ondernemingen geselecteerd die in een periode van één of enkele jaren een bepaalde soort diensten mogen leveren, of bepaalde producten kunnen leveren. De geselecteerden mogen vervolgens met elkaar wedijveren om elke concrete bestelling. Volgens Anita Holst, inkoopcoördinator van Rijkswaterstaat, is de methode bedacht omdat hij veel efficiënter en goedkoper is dan voor elke opdracht aan te besteden. ‘We moeten goed omgaan met het belastinggeld.’

Ze erkent dat kleine bureaus het moeilijk krijgen met grote raamovereenkomsten. ‘We stellen voor sommige contracten eisen aan de omzet van het bureau en aan de ervaring. Maar de omzeteis is nooit hoger dan zestigduizend euro, en de ervaringseis houdt hooguit in: twee eerdere adviezen hebben geschreven. Kleine bureaus hebben geen kans zelfstandig zo’n raamovereenkomst te krijgen, maar ze kunnen wel in combinatie met elkaar meedingen, of met een groter bureau.’ Sommige bureautjes hebben dat met succes geprobeerd.

De raamovereenkomst wordt snel populairder bij overheidsinstellingen. De provincie Noord-Holland doet inmiddels vrijwel al zijn inkopen via raamovereenkomsten. En een grote groep van Brabantse gemeenten heeft de levering van bomen en struiken voor de komende drie jaar in één keer aanbesteed. Het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat vorige week in opspraak kwam doordat het een manifestatie op Schokland van ruim zeven ton niet Europees had aanbesteed, gebruikte de methode al in 2005. Toen Nederland de Europese Grondwet bij referendum had verworpen, startte staatssecretaris Atzo Nicolaï voor Europese Zaken een campagne om de discussie over Europa te stimuleren. De hele reeks bijeenkomsten werd aanbesteed in één raamovereenkomst met een waarde van ruim 1,5 miljoen euro. Die kwam in handen van Anker Solutions, een dochteronderneming van BKB. BKB is het bureau van Lennart Booij en Erik van Bruggen die ook de omstreden manifestatie op Schokland mochten organiseren, zónder Europese aanbesteding.

De Europese aanbesteding lijkt niet gunstig uit te pakken voor kleine ondernemers. Vorige week meldde de Volkskrant dat van architecten van bijvoorbeeld scholen altijd veel ervaring wordt geëist bij aanbesteding, waardoor de groep mogelijke architecten steeds kleiner wordt. Inmiddels is een wetswijziging die meer consideratie eist voor kleine ondernemers al door de Tweede Kamer, en wacht op goedkeuring van de Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden