ReportageCorona in Brabant

Klein ziekenhuis in corona-epicentrum Uden: ‘Het water staat ons aan de lippen’

Ziekenhuis Bernhoven in Uden richt zich alleen nog op coronapatiënten. Directeur Geert van den Enden geeft staand een persconferentie, waarbij alle aanwezigen afstand houden. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ziekenhuis Bernhoven in het Brabantse Uden behandelt alleen nog maar coronapatiënten. Het personeel is razendsnel omgeschoold, zieken met andere aandoeningen worden overgeplaatst. Allemaal om te voorkomen dat Bernhoven bezwijkt onder de verwachte vloedgolf. 

‘We hebben het gevoel dat de urgentie elders in het land niet wordt gevoeld, zelfs niet in andere ziekenhuizen’, zegt Caroline Heijckmann, medisch coördinator van ziekenhuis Bernhoven in Uden. ‘Ze kunnen zich niet voorstellen wat er gebeurt als je overspoeld wordt door coronapatiënten. Het water staat ons aan de lippen. Ik zou willen zeggen: kom hier eens kijken wat er dan gebeurt. Pas als je het ziet, kun je het bevatten.’

Het is een noodkreet van een klein ziekenhuis in ‘oorlogsgebied’. Want de regio Uden heeft de meeste coronapatiënten per 100 duizend inwoners. ‘We zijn het epicentrum van de corona-uitbraak’, aldus Bernhoven-directeur Geert van den Enden. ‘Op alle kaartjes van het RIVM kleuren wij donkerrood.’

Het hele ziekenhuis (125 bedden plus 18 plaatsen op de intensive care) wordt omgevormd tot ‘coronaziekenhuis’. Andere patiënten worden zo veel mogelijk overgeplaatst naar andere ziekenhuizen. Extra personeel wordt geworven of bijgeschoold – zelfs dermatologen en plastisch chirurgen worden ingezet op de corona-afdelingen.

Noodkreet 

Maar niet alle ziekenhuizen boven de rivieren reageren even positief op de noodkreet van Bernhoven om patiënten over te nemen. ‘Die zeggen dan: wij bereiden ons ook voor op coronagevallen’, verzucht Heijckmann. ‘En dat begrijp ik wel. Maar ik denk dat zij de ernst van de situatie nog niet goed doorhebben. Ook wij konden ons drie weken geleden niet voorstellen dat het zo hard zou gaan.’

Van den Enden: ‘De mensen thuis voelen en zien niet wat wij hier voelen en zien. Er is een grens aan wat we kunnen doen. Dit ziekenhuis heeft de grenzen van zijn kunnen bereikt. Het gaat er echt om spannen.’

Bij ziekenhuis Bernhoven in Uden wordt een patiënt aangevoerd naar de speciaal ingerichte triagetent (links), waar zieken aan een eerste onderzoek worden onderworpen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het kleine ziekenhuis in Oost-Brabant heeft vrijdag de pers uitgenodigd om te komen kijken in de speciale ‘triagetent’ die is gebouwd als extra voorportaal van de afdeling spoedeisende hulp. In de tent wordt een eerste selectie en scheiding gemaakt tussen potentiële corona- en andere patiënten. Er wordt bloed afgenomen, gevolgd door een röntgenfoto van de borst en daarna – indien nodig – een CT-scan.

In de triagetent komen twintig bedden voor de eerste opvang van patiënten. Ook wordt eraan gedacht eventuele coronapatiënten direct te vervoeren naar andere ziekenhuizen. Het zijn allemaal maatregelen om te voorkomen dat de spoedeisende hulp van Bernhoven bezwijkt onder de verwachte vloedgolf.

Elke drie dagen een verdubbeling

Maar de persuitnodiging is vooral ook bedoeld om het land wakker te schudden: wat hier nu in Uden gebeurt, kan straks overal in het land gebeuren. ‘Iedere drie dagen zien we een verdubbeling van het aantal coronapatiënten’, aldus directeur Van den Enden. ‘Als we niet bijtijds zieke mensen naar andere ziekenhuizen hadden verplaatst, zouden we binnen een etmaal vol liggen. Dat is een heel onwenselijke situatie.’

Volgens Bart Berden, voorzitter van het Regionale Overleg Acute Zorg (Roaz) en topman van het Elizabeth TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg, zijn inmiddels veertig coronapatiënten vanuit Brabant naar andere ziekenhuizen overgebracht. Ook hij waarschuwt voor overbelasting van Brabantse ziekenhuizen en doet een dringend beroep op ziekenhuizen elders in het land om bedden te delen.

‘Er zijn voorspellingsmodellen gemaakt, en in elk scenario is er sprake van meer vraag naar zorg dan aanbod van zorg in Brabant’, aldus Berden. ‘Er is een hele grote overshoot (overschrijding, red.). Daarom doen we een beroep op de rest van het land. Het is begrijpelijk dat de rest van het land nog niet in dezelfde stand staat als wij staan. Om het cruijffiaans te zeggen: pas als je in deze ellende zit, begrijp je wat het is. De komende twee weken worden kritisch. Het wordt heel spannend of we de hobbel aankunnen.’

Achter het raam wordt de CT-scanner in gereedheid gebracht in het Udense ziekenhuis Bernhoven, dat zich alleen nog richt op coronapatiënten.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Verstopping voorkomen

Berden doet ook een dringende oproep aan huisartsen en verpleeghuizen om voorzichtig te zijn met het doorsturen van oudere patiënten naar het ziekenhuis. Dat is feitelijk al bestaand beleid, maar in deze barre coronatijden extra belangrijk om verstopping van de ziekenhuizen te voorkomen.

‘De hele organisatie van Bernhoven is nu ingesteld op corona’, zegt arts-microbioloog Peter Schneeberger. ‘Maar het risico bestaat dat de toestroom niet te behappen is.’ Het kleine ziekenhuis in Uden zet zich schrap, het personeel staat onder enorme druk. Er zijn speciale ‘corona-supportteams’ gevormd, onder meer ook om patiënten uit te leggen wat corona is.

‘Bizar hoe snel het allemaal is gegaan’, aldus Schneeberger. ‘Ik weet nog goed hoe enkele weken geleden de eerste coronapatiënt werd binnengebracht. Die wist niet wat haar overkwam. Ze vond corona vooral nog zo’n mooie naam.’

Lees ook:

Van de ernstig zieke coronapatiënten op de intensive care in Brabantse ziekenhuizen is een aanzienlijk deel onder de 50 jaar.  ‘Het beeld dat deze ziekte alleen ouderen treft, klopt niet.’

De piek van de carnavalsgolf is voorbij, maar in Noord-Brabant is inmiddels een tweede coronagolf begonnen. Die zal zich over het hele land verspreiden. ‘We hadden gehoopt dat het later zou komen.’ 

Eén huisarts doet het coronaspreekuur, zo besparen ze mondkapjes in de huisartsenpraktijk in Uden. ‘Mondkapje op, handschoenen en beschermende overall aan.’

In het ziekenhuis van Breda klinkt een hoestsalvo. Het hoofd van de patiënt komt even los van haar kussen. Zo klinkt corona dus.

In meerdere Europese landen, zoals België, Frankrijk en Spanje, is een lockdown afgekondigd om de coronacrisis te bestrijden. Dus waarom in Nederland niet?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden