Klein Duimpje op weg naar Brussel

Vanuit allerlei plaatsen in Europa zijn boeren en burgers per fiets op weg gegaan naar Brussel om er hun zegje te doen op een hoorzitting. Een 'eerlijke' landbouw is hun inzet.

BREDA - Zou het niet mooi zijn, zegt Isabel Duinisveld (41), biologisch-dynamisch tuinder uit Uithuizermeeden, als we in Europa een eerlijke landbouw hadden. Waarin boeren een fatsoenlijke prijs krijgen voor goed voedsel dat ze produceren met respect voor hun omgeving. Waarin genoeg is voor iedereen, maar niet zoveel dat we overschotten moeten dumpen in de Derde Wereld.


Zo zit het systeem dat we nu hebben niet in elkaar. Dat produceert weliswaar efficiënt en op grote schaal goedkoop voedsel. Maar tegen een hoge prijs, aldus tegenstanders als Isabel.


Het huidige systeem is er volgens haar een dat de grond uitperst en dieren misbruikt. Een systeem waarin grote bedrijven de dienst uit maken en boeren in Brazilië soja telen voor onze varkens in plaats van eten voor hun eigen bevolking. Een systeem dat voedsel behandelt als handelswaar in plaats van eerste levensbehoefte. En dat ook letterlijk veel geld kost: jaarlijks ruim 40 miljard euro aan subsidies, de grootste individuele kostenpost op de begroting van de Europese Unie (EU).


Een andere landbouw, dat is de inzet van de Good Food March, een beweging van Europese boeren en burgers die deze dagen optrekken naar Brussel. Dit najaar wordt onderhandeld over het Europese landbouwbeleid voor de periode 2014-2020. Voor het eerst praat ook het Europees parlement daarover mee.


Om de Europese bevolking inspraak te geven heeft het parlement een hoorzitting georganiseerd waarin boeren en burgers hun zegje mogen doen. Die kans is door ruim honderd organisaties aangegrepen om de Good Food March te organiseren. Vanuit allerlei plaatsen in Europa zijn mensen per fiets onderweg gegaan naar Brussel.


Je zou ze de Occupy-beweging van de landbouw kunnen noemen: biologische boeren, milieuactivisten, slow food aanhangers. En net als hun Occupy-collega's moeten ze het opnemen tegen machtige gevestigde belangen van grote boeren, multinationals en supermarkten.


Isabel van Duinisveld is half augustus uit Groningen vertrokken om vierhonderd kilometer naar Brussel te fietsen - in etappes, want het werk op haar biologische sla- en zaadtuinderij gaat door. Onderweg overnachtte ze bij biologisch-dynamische boerenbedrijven en verzamelde hun wensen om die mee naar Brussel te nemen.


Zondag was ze in Breda waar ze werd opgewacht door Joop de Koeijer (56), voorzitter van het platform Aarde Boer Consument. De Koeijer, akkerbouwer in Zeeland, zou met genoegen zijn Europese subsidie inleveren voor een eerlijke landbouw.


'Het huidige systeem wordt misbruikt door de grote bedrijven', zegt hij. Van de EU-landbouwsubsidies gaat 80 procent naar de 20 procent grootste bedrijven. 'Dat strookt niet met de belangen van de boeren.'


Het oude systeem van Europese garantieprijzen die leidden tot boterberg en wijnplas is vervangen door inkomenssubsidies die minder verstorend zouden werken. Maar de dumping gaat volgens De Koeijer gewoon door. 'Door de inkomenssteun kunnen Franse graanboeren goedkoop concurreren op de wereldmarkt. Daarmee maken ze de boeren elders in de wereld kapot.'


In het kielzog van Duinisveld fietst een groepje sympathisanten mee, onder wie Henrik Maasz (26) uit Duitsland wiens ouders een biologische boerderij in de buurt van Bielefeld hebben. De Roemeense eurocommissaris voor landbouw Ciolo¿ heeft wel goede ideeën, vindt Henrik.


Zo wil Ciolo¿ de steun aan grote bedrijven maximeren en 30 procent van de subsidies koppelen aan milieuvriendelijk produceren. Maar het gaat Henrik niet ver genoeg. 'Wij willen boerderijen in plaats van een agrarische industrie.' Bovendien liggen de andere commissarissen dwars.


Duinisveld en haar groepje vertrokken maandag naar Herenthals. Onderweg hingen ze een spandoek over de weg. Vandaag fietsen ze door naar Brussel. Als het aan Duinisveld ligt, wordt de markteconomie in de landbouw helemaal afgeschaft. We zouden naar een systeem moeten waarin voedsel niet meer over de wereld wordt gesleept, maar waarin regio's zichzelf bedruipen. 'Dat wij boeren gewoon telen wat er nodig is en een prijs krijgen waarvan we kunnen leven.' Hoe zo'n systeem eruit zou moeten zien weet ze niet. 'Dat moeten ze in Brussel maar uitzoeken.'


Het zijn wensen die lijnrecht ingaan tegen de trend naar liberalisering en globalisering, beseft De Koeijer. De lobby om de Europese landbouwmiljarden wordt niet gevoerd op de fiets vanaf Uithuizermeeden en ook niet in het Europees parlement dat zevenduizend amendementen heeft ingediend op de landbouwbegroting.


Het is Klein Duimpje tegen de reus. Maar ze moeten wel, zegt De Koeijer. 'Mijn buurman houdt zijn kinderen van het bedrijf omdat hij niet wil dat ze denken dat er een toekomst is op de boerderij. Dat is het treurigste wat een boer tegen zijn kinderen kan zeggen.'


Het Europees parlement houdt woensdag een hoorzitting over het Europese landbouwbeleid 2014-2020. Een van de sprekers is Carlo Petrini, de Italiaanse oprichter van Slow Food. Petrini pleit ervoor het roer om te gooien willen jonge boeren in de toekomst nog een kans hebben. De landbouw kan niet worden overgelaten aan een handvol multinationals, aldus Petrini. In de nieuwe meerjarenplannen is ook een herverdeling van geld aan de orde. Er zal meer geld gaan naar Oost-Europese landen. Nederland is daar niet tegen, maar wil wel dat de pijn beter wordt verdeeld tussen de West-Europese landen. In de huidige plannen zou Nederland 7 procent inleveren van de landbouwsteun die het van Europa krijgt. In 2011 was dat 933 miljoen euro.


'Het roer moet om'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden