Klein Brussels wonder: een nieuwe Commissie

Stelt u zich voor: iedere kandidaat-minister van het volgende kabinet wordt eerst publiekelijk drie uur lang ondervraagd door de Tweede Kamer....

Geen enkele Europese regering kent een dergelijk kabinetsexamen, maar de Europese Commissie wel. Alle 26 kandidaat-commissarissen zijn afgelopen weken door het Europees Parlement ‘gegrild’ en op één na – de Bulgaarse Jeleva – is iedereen goedgekeurd. Sofia heeft direct een vervanger gestuurd. Daarmee kan de nieuwe Europese Commissie op 10 februari aan de slag, 77 dagen nadat Commissievoorzitter Barroso zijn beoogde ploeg presenteerde. Een klein wonder. De gemiddelde kabinetsformatie in Nederland – zonder verhoren – neemt 87 dagen in beslag.

Nu gaat de vergelijking tussen de Commissie en een regering niet helemaal op. Zo leidt Barroso geen echt kabinet, hij is meer voorzitter van het dagelijks bestuur van de EU, met de lidstaten als raad van commissarissen. Er is ook geen vuistdik regeerakkoord, er is een programma (52 pagina’s overigens) dat Barroso in zijn eentje al tijdens zijn vakantie had geschreven.

Maakt dit de vorming van een Commissie gemakkelijker, er staan een paar verzwarende omstandigheden tegenover. Zo kan Barroso nauwelijks zijn eigen commissarissen kiezen. Het zijn de lidstaten die hun man of vrouw naar voren schuiven. Brandhout of hardhout, Barroso moet het ermee doen. Jeleva – in Bulgarije toch minister van Buitenlandse Zaken – ging onderuit; maar Kroes (Nederland), Rehn (Finland) en Ashton (Groot-Brittannië) overtuigden evenmin.

Een tweede complicerende factor is de rol van het Europees Parlement. De parlementariërs willen steeds meer echte politici worden en zij voelen zich gesteund door het Verdrag van Lissabon dat hun meer macht geeft. Zij eisen visie van de kandidaatcommissarissen en politieke uitspraken. De lidstaten op hun beurt hebben het liefst een zakelijke Commissie, een clubje competente ambtenaren dat de ideeën van de regeringsleiders in praktische richtlijnen omzet. Het is aan de commissarissen die spagaat te maken tijdens hun verhoor.

Nog zo’n gymnastische oefening voor de kandidaten vloeit voort uit de samenstelling van het parlement. De socialisten willen een sociaal Europa, de liberalen een economisch Europa, de Groenen een groen Europa en de christen-democraten wensen van alles wat. Verder zijn er federalisten die dromen over een Europese superstaat en EU-haters als de PVV die ‘Brussel’ het liefst morgen sluiten. Probeer daar op je sollicitatiegesprek maar eens tussendoor te laveren.

Vanuit dat oogpunt is het opmerkelijk dat alleen de Bulgaarse kandidaat is gesneuveld. In 2004 moesten twee kandidaten het veld ruimen en een kreeg een andere portefeuille.

Het laatste obstakel bij de vorming van de Commissie zijn de nieuwe werkafspraken met het parlement. In ruil voor hun zegen eisen de parlementariërs toezeggingen van Barroso. Een verkapt initiatiefrecht om wetten te lanceren bijvoorbeeld, en de mogelijkheid disfunctionerende commissarissen te ontslaan. Via de achterdeur eigent het parlement zich hiermee macht toe die het via de voordeur (het Verdrag) niet heeft. Maar ook deze blokkade wordt op tijd genomen. Barroso wil na 77 dagen dolgraag aan de slag.

Marc Peeperkorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden