klassiek

*****..

UIT HET LAND VAN OOIT
MacMillan: Tenebrae. Cappella Nova olv Alan Tavener. Linn Records/Codaex.

UIT HET LAND VAN OOIT
James MacMillan, een componist die bij het Concertgebouworkest volgend jaar op Palmzondag in de rol stapt van J.S. Bach, keek bij de presentatie van dat plan verbaasd op toen hem de vraag werd gesteld of hij wel wist dat het Concertgebouworkest de revolutie binnenhaalt met zijn nieuwe Schotse St John Passion. Voor het eerst zal op Palmzondag bij het Concertgebouworkest andere passiemuziek klinken dan Bachs Matthäus of Johannes. Het KCO zet zich al schrap tegen brievencampagnes.

UIT HET LAND VAN OOIT
Nu zijn ‘revolutie’ en ‘James MacMillan’ geen termen die je vaak in elkaars nabijheid tegenkomt. Sinds hij furore maakte in de Londense Proms van 1990 met The confession of Isobel Gowdie, een orkestwerk waarin hij teruggreep op archaïsche muziekstijlen (en op een middeleeuws thema: de heksenvervolging), kan MacMillan bij orkesten en koren geen kwaad meer doen.

UIT HET LAND VAN OOIT
Gekruide ‘oude’ samenklanken, vaak oplossend in romantische harmonieën: in Nederland dirigeerde MacMillan al eigen werk bij het Residentie Orkest, het Rotterdams Philharmonisch en het Radio Filharmonisch. Hij componeerde voor het Nederlands Kamerkoor, luidde een Koorbiënnale uit, en bij het RPhO staat hij volgend seizoen weer op de bok met een symfonie.

UIT HET LAND VAN OOIT
Een nieuwe cd van van het Schotse kamerkoor Cappella Nova, Tenebrae, laat horen uit welke hoek de wind vermoedelijk zal waaien bij MacMillans St John Passion voor orkest, koren en een solo-bariton: uit de hoek van eeuwen her. De evangelist Johannes ontbreekt op deze cd. Maar met motetten voor Pasen en Pinksteren zit MacMillan al aardig in de buurt van de passie, en in zijn Tenebrae responsories – muziek voor Goede Vrijdag en twee dagen daarvoor – is de kruisiging een feit.

UIT HET LAND VAN OOIT
Het begrip ‘eeuwen her’ valt ruim bij MacMillan, lid van de Schotse Lekenbroederschap van de Heilige Dominicus. Zijn Tenebrae responsories herinnert aanvankelijk aan een laag getimbreerd treurmotet als Absalom fili mi van de 15de-eeuwer Josquin. Al gauw takelt MacMillan je naar de 20ste eeuw, waarna je weer terugfloept naar 1611, het jaar van de responsoria van Carlo Gesualdo. Je hoort oud-Britse gymel-stijl en lange basnoten als in een Parijs organum anno 1200, aaneengekit en afgesloten met vocale sierlijkheden en mystieke solozang naar eigen recept.

UIT HET LAND VAN OOIT
Maître Josquin zou zeggen: James, je maakt er een potje van. Maar wie niet bang is voor een beetje eclecticisme, hoort hoe vakkundig MacMillan de granietblokken en kloostermoppen uit zijn muzikale Land van Ooit opeen stapelt.

UIT HET LAND VAN OOIT
Van bijzondere orde is het motet In splendoribus sanctorum: donkere middeleeuwse kwinten, beschenen door de lichtstraal van een quasi-improviserende trompet.

UIT HET LAND VAN OOIT
Dat de hostie voor MacMillan geen recente uitvinding is, bewijst zijn devote, met beatmis-hosanna’s verluchtigde Missa Brevis van 30 jaar geleden. Kekke uitvoering; Cappella Nova en MacMillan lijken voor elkaar geboren.

STEVIGE SCHUIMKOPPEN
*****

STEVIGE SCHUIMKOPPEN
Debussy (La mer), Dutilleux, Ravel. KCO olv Jansons. RCO Live.

STEVIGE SCHUIMKOPPEN
Wie ‘Franse muziek’ gelijkstelt aan wazige sfeertjes, moet niet bij Mariss Jansons en het Concertgebouworkest zijn. Wie in Debussy’s La mer wind en golven wil horen in scherp uitgelijnde, slank geproportioneerde klankfiguren, is bij Jansons en het KCO eveneens aan het verkeerde adres. Voor Jansons is de zee van Debussy geen draadplastiek maar een schuimende massa die best met enige kracht op de kade mag slaan. Opvallend zijn de energieke accenten in het eerste deel en de tempocontrasten in het derde. Fabuleus orkestspel, ook in Ravels pittig weggetetterde La valse. Het vioolconcert L’arbre des songes van Dutilleux, met Dmitry Sitkovetsky als solist, loopt in het langzame deel uit op een dialoog van filosofische diepte. Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden