klassiek

LICHT WEERBARSTIGE MUZIEK..

****

Charles Ives: 5 Sonatas for violin and piano. Heleen Hulst en Gerard Bouwhuis. BVHaast.

Een monumentje – zo mag je deze dubbel-cd met de vijf vioolsonates van Charles Ives gerust noemen. Eigenlijk schreef Ives er maar vier, maar omwille van de compleetheid hebben violiste Heleen Hulst en pianist Gerard Bouwhuis ook de voorstudie voor de Holidays Symphony, in 1973 voltooid door John Kirkpatrick, als Vijfde Vioolsonate opgenomen.

Ives’ vioolsonates stammen uit de eerste twee decennia van de afgelopen eeuw en geven een mooi beeld van zijn muzikale universum, dat behalve reguliere hemellichamen ook dwaalsterren, dwergplaneten en wormgaten tussen verschillende dimensies bevatte. Desondanks is dit niet zijn radicaalste werk: het is licht weerbarstige muziek, met knoestige vervlechtingen van hymnes en marsen, afgewisseld met weidse vergezichten en incidenteel een komische noot.

Hoewel de beide musici perfect op elkaar zijn ingespeeld, doet het vioolspel van Hulst wat onderkoeld aan, wat door de tamelijk droge opname nog wordt benadrukt; Ives’ muziek is zo caleidoscopisch dat een beetje lyriek niet misstaan had. En de toelichting in het boekje is al te summier. Daar had toch op zijn minst Ives’ eigen zelfkritiek over de Derde Sonate in thuisgehoord: ‘This, most of it, is a backward step – the result of a visit from a ‘know it all’ soft eared, professional, prima donna violinist.’ Toch mag het stuk er best zijn, want in Ives’ gehoorgangen zat nu eenmaal een speciale kronkel.

PANISCHE KOLIBRIES

*****

Wolfgang Rihm: Streichquartette nr. 1,4,8,5. Doelen Kwartet. Cybele.

De Duitse componist Wolfgang Rihm schept muziekstukken die klinken alsof ze in één stroom van inspiratie op papier gezet zijn, en daardoor elk een eigen karakteristiek, ja zelfs persoonlijkheid hebben. Dat geldt in het bijzonder voor zijn strijkkwartetten, waarvan het Doelen Kwartet er vier op de plaat heeft gezet. In het Eerste, het werk van een 18-jarige, overheerst de ‘moderne’ traditie van Schönberg en Berg. Tien jaar later, in het Vierde Kwartet uit 1981, gaat Rihm hoorbaar een dialoog aan met Beethoven. Veel kernmotieven en ritmische herhalingen maken dit werk een stuk toegankelijker. Het Vijfde en het Achtste Kwartet stammen beiden uit jaren tachtig; het Doelen Kwartet heeft ze omgewisseld, wat de opbouw van de cd ten goede komt. Het Achtste is stroef en hermetisch; het Vijfde opent met panische kolibries, slaat om in verbeten hardnekkigheid, en belandt dan in een stenig landschap van droge knallen waarop alleen nog ijle flageoletten gedijen. Het doorzettingsvermogen van de componist wordt ruimschoots geëvenaard door dat van het Doelen Kwartet.

OP HET FILMISCHE AF

****

Gruber, Eötvös en Turnage. Håkan Hardenberger en het Gothenburg Symphony Orchestra o.l.v. Eötvös.

Trumpet Topographies luidt de ondertitel van deze cd waarop Hardenberger zijn kunsten vertoont in nieuwe muziek voor trompet en orkest. Inderdaad is dit werk landschappelijk, op het filmische af. Dat geldt vooral voor Grubers Aerial. Jet Stream van Eötvös is fantastisch virtuoos, en From the wreckage van Turnage raakt een beetje verstrikt in zijn eigen hectiek.

KAMPVUURVERTELLING

***

Waxman: Joshua. Prague Philharmonia & Philharmonic Choir o.l.v. James Sedares.

Waarom is het verhaal van Jozua, die met hoorngeschal de muren van Jericho deed instorten, behalve door Händel niet vaker op muziek gezet? Omdat het verder zo’n saai verhaal is. Franz Waxman (1906-1967), gevierd Hollywood-componist, schakelt er een spreker bij in, wat niet helpt, ook al geeft Maximilian Schell op deze plaatpremière het verhaal de allure van een kampvuurvertelling. Het moment suprême knalt er lekker uit, en voor het overige is Waxmans muziek best het aanhoren waard.

Frits van der Waa

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden