Klassieke, spatzuivere horrormeisjes

Door Vocal Theatre Carmina Slovenica. Regie Heiner Goebbels 4/5 Hallen van Schaarbeek, Brussel. 25 en 26/6 Westergasfabriek, Amsterdam. hollandfestival.nl

Pubermeisjes, op die smalle rand van onschuld en erotiek, zijn de verboden vruchten voor een volwassen man en terugkerend object van fascinatie in de kunsten. Niet voor niets zijn ze ook de griezeligste verschijningen in horrorfilms en gothic novels, zoals de Franse filmmaker en schrijver Alain Robbe-Grillet schreef: 'Waar dromen meisjes van? Van messen en bloed.'


Dit citaat klinkt in de voorstelling When the mountain changed its clothing van Duitse componist en regisseur Heiner Goebbels, morgen in Nederlandse première tijdens het Holland Festival. Goebbels voert veertig meisjes tussen de 10 en 20 jaar ten tonele, die zingend en acterend het ongrijpbare mysterie van het vrouw-worden in veertig schakeringen laten zien.


Goebbels is bijzonder in de manier waarop hij zichzelf steeds weet weg te cijferen in de samenwerking met anderen en zelf nooit dwingend aanwezig is, maar juist de die anderen des te meer laat schitteren. Ook nu: het wereldberoemde meisjeskoor Carmina Slovenica uit Maribor heeft eerst zelf mogen experimenteren, waarna Goebbels die inbreng kneedde tot een geheel. Componeren heeft hij voor deze voorstelling ook nauwelijks gedaan. De a cappellawerken behoren veelal tot het repertoire van het koor: Brahms, Schönberg, Sarah Hopkins en Karmina Silec (de artistiek leider van Carmina Slovenica). De teksten, die de meisjes dapper maar met vet Oost-Europees accent citeren, komen van Goebbels' literaire helden als Rousseau, Gertrude Stein, Ian McEwan en anderen. Zo assembleert hij andermans tekst, muziek en beweging tot een beeldschone en betekenisrijke collage.


Maar een verhaaltje wordt het nooit, zoals hij al in eerdere voorstellingen van het Holland Festival liet zien (Stifters Dinge, I went to the house but did not enter). When the mountain is even ongrijpbaar als de meisjes die het werk portretteert. De Sloveense talenten voeren achter elkaar losse, tamelijk abstracte scènes op vol symboliek. Tijdens de beklemmende opening schuifelt het koor langzaam diagonaal over het podium, de ogen gesloten als zombies. 'Het komt allemaal goed', scanderen ze in slowmotion. Is dit de reis die jonge meisjes afleggen op weg naar volwassenheid? Of is dit het adagium dat de maatschappij de pubermeisjes voorspiegelt, om hen nog even blind te houden voor de harde wereld? Goebbels wil geen boodschap overbrengen, de toeschouwer moet zelf naar zingeving zoeken.


De poëtica van de meester wordt heel even belicht, halverwege het stuk. De meisjes zitten vooraan op het podium in een brede rij. Alle veertig staren ze je grijnzend aan. Het is minuten lang doodstil. Een lamp verlicht de gezichten van onderen; klassieke horror. I'm looking at you, staat er op het T-shirt van een van hen. Zíj zijn de toeschouwers.


In de loop van de voorstelling krijgen de meisjes meer inzicht in het leven. Ze zingen over de eerste, verzengende liefde, ze leren dat ook zij eens zullen sterven. Knuffels moeten ze inleveren en die worden ter plekke vermaakt tot decorstuk. Maar nergens wordt de beeldtaal te duidelijk. Alleen voor wie het wil zien, zit er maatschappijkritiek achter de beelden. Zeker wanneer individualiteit versus collectiviteit ter sprake komt wat in een voormalig Sovjet-land als Slovenië een actueel thema is.


De onschuld die gaandeweg verloren gaat, tast in ieder geval de vocale glans niet aan. Elk lied zingen de zangeressen even verbluffend mooi. Hun kinderstemmen schakelen moeiteloos over naar het kelige strakke geluid van de Balkanstijl. Maar ook in hun kopstem klinken ze vol en spatzuiver. In een ritmische performance, met razendsnelle tongbrekers gaat geen lettergreep verkeerd .


Opgroeien is in dit intrigerende stuk van Goebbels even beangstigend als onvoorspelbaar. Maar over déze meisjes hoeven we ons geen zorgen te maken.


when the mountain changed its clothing

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden