Klassiek zesvoudig

Glas, is de eerste gedachte. Of desnoods: silicium. Misschien nog een laagje van iets anders erop gedampt, deels weer weggeëtst. En tot slot met een laser op maat gesneden tot een zeshoekig tandwieltje. Waartoe precies, is onduidelijk. Maar mooi is het zeker. En knap.


Maar het is dus sneeuw.


Echte sneeuw. Een piepklein kristal, nog geen millimeter, dat januari vorig jaar met duizenden andere landde op een stukje donkere wol op het balkon van Aleksej Kljatov in Moskou. Die - toeval of niet - een verwoed amateurfotograaf van sneeuwkristallen is. Op fotowebsite Flickr stelt hij er honderden van tentoon, in alle denkbare vormen, van de klassieke met veel vertakkingen tot vreemd geribbelde en gekleurde schijfjes en zelfs zuiltjes van ijs. In de hoop er misschien nog eens zijn baan van te kunnen maken, sneeuwfotografie.


Sneeuw te over, in Moskou, dat is het punt niet. En verder heeft Kljatov ook niet veel nodig. Een omgekeerd krukje, glasplaatje op de poten. Zijn digitale fotocamera met macrolens op een zelfgetimmerd statief er vlakboven. En een zaklamp met ledjes voor de belichting. Gewoon uit de hand. Door een plastic zak, om het licht diffuus te krijgen.


Het ruwe resultaat, waarschuwt hij op zijn weblog, is minder mooi dan wat we hier zien. De vormen zijn er, de kleuren ook. Die geeft de natuur. Maar niet zo strak en niet zo helder als de plaat suggereert. Dat is hard werken. Voor Kljatov geen digitale magie uit een pakje. Wel legt hij digitaal een reeks identieke opnamen over elkaar om ruis te onderdrukken, contrast te versterken, kleuren voller te krijgen. In dit geval zestien ruwe beelden.


Het maakt het ijskristal haast tastbaar. En het raadsel ervan ook. Vanwaar het zesvoudige? En wat zijn die gekleurde structuren in de binnenring?


Het zesvoud is klassiek. Watermoleculen, twee waterstofatomen aan een zuurstofatoom, hebben een vaste knik. Die maakt ze asymmetrisch, zodat ze het liefst in zeshoekige ringen aan elkaar klitten. Ringen die perfect door zes andere zeshoekige ringen worden omzoomd, zodat vanzelf een vlak netwerk ontstaat. Het netwerk heeft een zesvoudige symmetrie, waardoor het op zes punten makkelijker aangroeit dan daartussen. Hoe vertakt het verder raakt is vooral een kwestie van tijd en toeval.


In dat proces is dit simpele kristalletje vroeg blijven steken. Maar juist dat onvolgroeide is ook de reden van de kleureffecten in de binnenring. Toen deze sneeuwvlok op Kljatovs wol landde, was die net doende met een tweede ijsvliesje. Tussen de laagjes is hier en daar speelruimte voor interferentie van het gemengde ledlicht van de fotograaf. Soms past het rode. Soms het blauwe.


Het echte raadsel zijn de figuren in de binnenring. Daar is de symmetrie opeens niet zes- maar drievoudig, en heeft de opgesloten lucht zich letterlijk in bochten gewrongen. Symmetrisch waar nodig, en verder toch ook weer niet.


Foto's en uitleg Aleksej Kljatov, Marc Golden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.