Klap in het gezicht van de burgerij

Een handvol jongeren nam het niet langer, in het begin van de vorige eeuw. Ze schilderden, schreven of maakten muziek, maar wat ze ook deden, de gevestigde kunst die ze - in Milaan, in Zürich, in Parijs, in Berlijn, in Moskou en St....

Dat moest anders, vonden ze, en zo zien we al die 'ismen' ontstaan die zoveel verwarring en onrust zaaiden en later de moorddadige regimes in Rusland en Duitsland een doorn in het oog waren. 'Ontaard' waren ze volgens Adolf Hitler.

Ze zijn al geruime tijd 'wasmen', deze 'ismen' - het futurisme, het kubisme, het fauvisme, het vorticisme, enfin noemt u maar op - maar de belangstelling ervoor is nooit getaand. Integendeel, zou je bijna zeggen. Juist nu, aan het begin van de 21ste eeuw, zie je overal in Europa, in de Verenigde Staten, maar ook in een land als Japan nieuwe blijken van interesse.

De belangstelling voor de vroeg twintigste-eeuwse avant-garde gaat op en neer met de nu eens minder dan weer sterker progressief geöriënteerde tijdgeest. Maar naast deze 'actuele' vorm van toenadering of desinteresse is gaandeweg een vaste, brede aandacht ontstaan, die zich in tal van monografieën, biografieën, studies, onderzoekingen en tentoonstellingen manifesteert.

Ze geven aan dat deze kunstvormen, die allerminst voor de eeuwigheid waren bedoeld, maar vooral indruk wensten te maken als 'een klap in het gezicht van de publieke smaak' definitief hun hiernamaals hebben gevonden.

De tentoonstelling die nu in het Museum voor Moderne Kunst in New York te zien is, heeft ten dele met deze institutionalisering van de avant-garde te maken. Maar de aanleiding is de gift van de Judith Rothschild Foundation aan het museum, een kolossale, kostelijke verzameling van meer dan 1200 Russische avant-gardeboeken die tussen 1910 en 1934 werden gemaakt.

Gevoegd bij wat het museum op dit gebied al had, is er niet alleen een zeer rijke tentoonstelling ontstaan (die later dit jaar naar Spanje en Duitsland komt), maar ook een meer dan prachtige catalogus, die je het werk van vermaarde kunstenaars als Kazimir Malevich - ik houd voor de overzichtelijkheid de Engelse transcriptie aan -, El Lissitzky, Vladimir Majakovski, Aleksei Kruchenykh, Vladimir Burliuk, Velimir Khlebnikov en vele, vele andere vaak onbekende kunstenaars voor ogen tovert, alsof je het thuis op tafel hebt liggen (het museum werkt aan een website over de collectie, die je in staat zal stellen de boeken ook door te bladeren!).

The Russian Avant-Garde Book is een uitgave van The Museum of Modern Art, dat tal van 'eigen' en andere deskundigen de gelegenheid heeft geboden een helder licht op de materie te laten schijnen. Het boek wordt in Europa door Thames and Hudson in Londen verspreid. Het is meer dan de moeite waard. Het is een (links-revolutionaire) goudmijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden