Klagen over toestroom illegale migranten is hypocriet

Zolang ondernemers en particulieren illegale arbeidskrachten in dienst nemen zullen migranten de gok blijven wagen en naar Nederland komen, meent Joris van Wijk....

Joris van Wijk

De criminoloog Akinbingöl stelde naar aanleiding van zijn boek Knooppunt Istanbul dat repressie en strikte controles niet werken om illegale migratie uit Turkije een halt toe te roepen (de Volkskrant, 8 november). 'Hoe strenger de overheid, hoe hoger de winstmarges voor de smokkelaars', aldus Akinbingöl. Een versoepeling van de visumregels zou wel een mogelijke oplossing bieden om het probleem van de illegale migratie te beperken. Tijdelijke arbeidsvisa geven de mogelijkheid van pendelmigratie, waardoor migranten minder noodzaak zien lang in Nederland te blijven. Wanneer er weer vraag naar werk komt, kunnen zij weer terugkomen, zo is de redenering.

Het valt te betwijfelen of de invoering van meer tijdelijke arbeidsvisa tot een vermindering van het aantal illegalen leidt. Veel illegalen kunnen werk verrichten, juist omdat het illegale arbeid is. Er zijn veel werkgevers die graag een illegaal in dienst hebben. Illegale arbeiders zijn niet aan een formeel contract gebonden, gaan niet snel naar de rechter in verband met slechte werkomstandigheden en zijn aanzienlijk goedkoper dan legale arbeidskrachten. Dat goedkope restaurantje op de hoek zal bijvoorbeeld duurder worden als er geen illegale kok in de keuken zou staan. De concurrentiepositie van het restaurantje met de illegale kok is sterker dan dat van het etablissement aan de overkant dat zich aan alle regels houdt. Ik weet uit eigen kring dat bij een aanzienlijk deel van de Volkskrant-lezers illegale werksters voor zeven euro per uur het huis schoonmaken. Zou de vraag nog net zo groot zijn als zij 'wit' waren en vijftien euro per uur zouden kosten?

Er zijn ook werkgevers die wel graag legale kortlopende contracten willen sluiten met migranten (bijvoorbeeld seizoensarbeid), maar daarvoor hoeven geen arbeidskrachten van buiten de EU (bijvoorbeeld Turkije of Ghana) met tijdelijke visa te worden aangetrokken. Indien dit type visa al verstrekt zou moeten worden, zou het eerder voor de hand liggen die slechts te verstrekken aan mensen uit de aspirant-lidstaten zoals Polen en Tsjechië.

Een tweede kanttekening die bij het voorstel van Akingingöl moet worden gemaakt, is dat invoering van tijdelijke visa zelfs tot een toename van het aantal illegalen kan leiden. Volgens Akinbingöl betalen illegale migranten soms vijfduizend euro aan mensensmokkelaars om naar Nederland te kunnen reizen. Wanneer het mogelijk zou worden om op basis van korte termijncontracten legaal visa te verkrijgen, is dat natuurlijk een veel gemakkelijkere en goedkopere optie.

De verwachting dat de 'legale migrant' dan weer terug gaat naar het Turkse bergdorp met een hoge werkloosheid lijkt mij niet aannemelijk. Er is weinig zekerheid dat hij daar op korte termijn een nieuw aanbod krijgt om wederom een met tijdelijk contract in Europa te kunnen werken. Het valt daarom eerder te verwachten dat hij, nadat het contract is afgelopen, in Nederland blijft en illegale werkzaamheden zoekt. Dat is immers de positie waar hij ook in terecht zou zijn gekomen als hij op een illegale wijze hiernaartoe zou zijn gekomen.

Een van de belangrijkste pullfactoren waarom illegalen naar Europese landen komen, is het aanbod van illegaal werk. Om de stroom illegalen daadwerkelijk te laten krimpen, dient er op ingezet te worden de vraag naar illegale arbeidskrachten te verminderen. Vorig jaar is de Sociale Inlichtingen-en Opsporingsdienst (SIOD) opgericht, onder andere om illegale uitzendbureaus, koppelbazen en werkgevers die illegalen in dienst hebben op te sporen. Dit is een goede start, maar alleen opsporen is niet genoeg. Misschien nog belangrijker is het om te kijken naar de duizenden particulieren die hun vloeren laten boenen door Filipijnse dames en hun kinderkamers laten verbouwen door Marokkaanse bouwvakkers die zij 'via via' hebben gevonden.

Zolang Nederlanders de vraag naar illegale arbeid hoog houden, zullen migranten (terecht) bereid blijven de gok te wagen en hiernaartoe komen. Als uw werkster de Volkskrant weer eens heeft opgeruimd met op de voorpagina een artikel over de toestroom van illegalen, bedenkt u zich dan nog eens welk standpunt u gaat innemen tijdens de koffiepauze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden