Klaar voor de top?

Het is doodzonde als de master het eindstation wordt van het kunstonderwijs. Dat blijkt uit de expositie in Den Bosch.

Als het aan staatssecretaris Halbe Zijlstra ligt - en het ligt aan staatssecretaris Halbe Zijlstra - dan bestaan over twee jaar geen post-academische kunstopleidingen meer. Dan worden de Rijkakademie van Beeldende Kunsten, de Ateliers en de Jan van Eyck Academie opgedoekt. Terwijl juist dankzij deze opleidingen Nederlandse kunstenaars een serieuze rol spelen in internationale tentoonstellingen, tot en met de prestigieuze Biënnale van Venetië aan toe.


Zonder post-academisch kunstonderwijs - te vergelijken met het promotieniveau voor jonge, ambitieuze wetenschappers, dat door de overheid wordt gefinancierd - is een masteropleiding het hoogst haalbare voor een kunstenaar. De vraag is: kan een master, voorheen de tweede fase, wat het post-academisch onderwijs ook kan? Is een masterkunstenaar klaar voor de top, waarmee ook het Nederlandse galeriewezen en de musea voor moderne kunst op niveau kunnen blijven?


Afgaand op de expositie in het Centrum Beeldende Kunst (CBK) 's-Hertogenbosch, waar de Akademie voor Kunst en Vormgeving (AKV) St. Joost de resultaten toont van drie van zijn vier masteropleidingen (de animatiemaster exposeert in september), zal hooguit een enkeling het met een master op zak redden. De St. Joost is een van de zeven kunstmasteropleidingen in Nederland. Van de 180 bachelors die jaarlijks bij de St. Joost afstuderen in beeldende kunst en vormgeving, kunnen er momenteel maximaal 22 doorstromen naar de St. Joost-masters. Die masterplaatsen zullen overigens voor alle kunstacademies in Nederland flink toenemen, als het aan de HBO-raad ligt.


Voor deze lichting was de St. Joost streng: bij de master Autonome Beeldende Kunst studeren slechts vijf mensen af, bij de Fotografiemaster drie en bij Grafisch Ontwerpen zes. Van de acht eindpresentaties van kunstenaars - grafisch ontwerpen is een meer toegepaste kunstvorm, fotografie schuurt tegen de autonome kunst aan - is alleen het werk van Thomas l'Anson nu al zo onderscheidend en gerijpt dat hij internationaal zal kunnen overleven.


L'Anson heeft een wand bekleed met zelf ontworpen en gedrukte affiches, die op het eerste gezicht een abstract golvend patroon vormen, waarin zijn mode-achtergrond doorschemert. Bij beter kijken zie je letters ontstaan en de suggestie van zinnen als 'Save the World' en 'Save the Art'. Het omgekeerde gebeurt met de letters van het politieke manifest op de achtergrond - dat blijven onsamenhangende fragmenten. Het werk is even verrassend als kritisch en urgent.


Twee andere kunstenaars fascineren. Thomas Kuijpers heeft bijna obsessief het ongekende universum van de UFO in beeld gebracht met documenten en tekeningen uit de hele wereld. En Lorelinde Verhees is bezig aan een veelbelovend onderzoek op de rand van fotografie en beeldhouwkunst, met intrigerende sculpturen als gevolg. Maar voor beiden geldt dat hun werk nog een slag zou moeten maken in scherpte en diepgang, om in internationale concurrentie overeind te blijven.


Het is doodzonde, en domweg niet genoeg, als de master het eindstadium voor kunstvakonderwijs gaat worden en kunstenaars die de top willen halen in hun ambitieuze zoektocht en ontwikkeling worden gefnuikt.


Zijlstra heeft nu al spijt van de btw-verhoging op de kunst. Hopelijk krijgt hij straks niet ook spijt van de afschaffing van het post-academisch kunstonderwijs.


AKV St. Joost, Eindexamenexpositie Masters Autonome Beeldende Kunst, Fotografie en Grafisch Ontwerpen, in: CBK 's-Hertogenbosch, t/m 31/7, stjoost.nl, cbks-hertogenbosch.nl

Master of postdoc?

Een master is een vervolgopleiding na de 4-jarige kunstacademie, verzorgd door een kunstacademie. Doorgaans 2 jaar.


Een postacademische kunstopleiding is van oudsher meer bedoeld voor kunstenaars die al een paar jaar beroepservaring hebben en zich meer willen professionaliseren. De opleiding voorziet onder meer in het uitbreiden van een internationaal netwerk. De deelnemers krijgen een atelier om zelfstandig te werken, er komen kunstenaars langs voor begeleiding en advies. Dit laatse model is echter ook door een aantal masteropleidingen overgenomen.


Beeldende kunstopleidingen met een masteropleiding:

Academie Minerva, Groningen


ArtEZ Hogeschool der kunsten (Arnhem, Enschede en Zwolle)


Akademie St. Joost, Breda/ Den Bosch


Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam


Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU), Utrecht


Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, Den Haag


Willem de Kooning Academie, Rotterdam


Postacademische kunstopleidingen:

Jan van Eyck Academie, Maastricht


De Ateliers, Amsterdam


Rijksakademie, Amsterdam


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.