Klaar voor de start begint in eigen bed

Laat naar bed, zowel de sporter als de tv-kijker zal er deze Olympische Spelen aan moeten geloven. De een door de commercie, de ander door het tijdsverschil. Een gedegen voorbereiding is voor beiden van groot belang. Skateboarders krijgen pas over vier jaar, in Tokio, te maken met jetlag, als hun sport olympisch wordt.

Anicka van Emden (judo) Beeld Rechtenvrij

In Amerika raken ze niet uitgepraat over de basketballers die tijdens de Olympische Spelen met gezin, personal assistent en kindermeisje op een cruiseschip bivakkeren, à 9.000 euro per week per kamer. In het Britse atletiekkamp ontstond deze week beroering, omdat vijf kanshebbers op olympisch eremetaal zich over de oceaan mochten verplaatsen in de business class. Terwijl de andere vijftig leden economy vlogen. Voorbereiding verpest, concludeerden de Britse kranten.

In het Nederlandse kamp bleef het voor de openingsceremonie (die vannacht om 00.15 uur begint) rustig; niemand kreeg een voorkeursbehandeling. De voorbereiding van het Nederlands olympisch team, tegenwoordig modieus 'TeamNL' geheten, werd door alle bezuinigingen van de laatste jaren niettemin een wankele tocht door budgetland. Er was minder geld beschikbaar dan voor de Spelen van Londen van vier jaar geleden. Maar de basisvoorzieningen bleven keurig overeind.

Sommige atleten hebben hun eigen matrassen laten komen. Sponsor M-Line verscheepte er 270 in totaal. Op de begane grond van de Nederlandse flat is in het olympische dorp een eigen krachthonk ingericht, groter nog dan vier jaar geleden. Toen werd daartoe op het megawinkelcentrum Westfield een apart tijdelijk gebouw neergezet, het zogenoemde High Performance Center.

Ron Meyer (judo) Beeld Rechtenvrij

Ook is er een technologieruimte, waarmee Nederland voorop loopt. Alle tv-beelden van wedstrijden met Nederlanders worden in de cloud geplaatst, zodat alles per direct kan worden teruggekeken. Een protestsituatie bij zeilen kan worden gewonnen, wanneer de coach van de zeiler direct een juist beeld van de situatie kan oproepen. Voorheen was het de visuele waarneming van coach of zeiler zelf. Die was vaak onvoldoende.

Uitgerust aan de start komen, is een belangrijk deel van het wedstrijdverhaal. Nederland doet aan jetlagbestrijding. Daarin heeft de olympische ploeg sinds de Zomerspelen van 2008 (Peking) een voorsprong. Dat heeft te maken met Toine Schoutens, een deskundige op het gebied van lichtinvloeden, die destijds in China zorgde dat de zwemmers fit en klaarwakker aan de start verschenen van de voor de ochtend geprogrammeerde finales. Met licht, grote lampen en lichtwekkers, werd hun alertheid gemanipuleerd.

Marhinde Verkerk (judo) Beeld Rechtenvrij

Naar het westen reizend, de oceaan over naar Rio, hebben vooral ochtendmensen meer last van jetlag. Zij knappen vroeg in de avond af. Voor zwemmers, vaak ochtendmensen, is dat een groot probleem, omdat de finales in Rio deze keer ten behoeve van het stevig betalende Amerikaanse tv-station NBC in de late avond zijn gepland.

Er zijn finales die in Rio na middernacht worden gezwommen, ver na het traditioneel sterke moment van een zwemmer, ergens tussen vijf en zeven in de avond. Schoutens: 'Hun topmoment van voor in de avond moet naar laat in de avond, naar middernacht. Dat betekent dat het slaapwaak ritme moet worden verschoven.'

Een zwemster als Ranomi Kromowidjojo, maar ook topatlete Dafne Schippers gebruiken daartoe de lichtbril, de Propeaq van Schoutens nieuwste bedrijf Chrono Eyeware. Het is een bril, waarvan de glazen gewisseld kunnen worden. Wie de nacht wil laten voortduren, plaatst rode glazen. Wie zijn daggevoel wil verlengen, zoals Kromowidjojo en Schippers met hun late finales, die plaatst lichtblauwe glazen. Daarmee wordt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine onderdrukt. Aan de binnenkant van de bril stralen, gemanipuleerd door een smartphone, LED-lichtjes.

Ferry Weertman (zwemmen) Beeld Rechtenvrij

Het werkt zeggen de sporters die het hulpmiddel gebruiken. 'Ons geheime wapen', zei de Australische ploeg van hoofdcoach Jacco Verhaeren deze week na aankomst. 'Het is een unieke bril. Er bestaat geen ander van op de wereld', aldus Schoutens.

Het NOC*NSF zegt dat de 242 olympische sporters op dit vlak hun eigen inzicht mogen volgen. Niemand wordt aangezet tot een bezoek aan Schoutens' website om diens bril aan te schaffen. Schoutens was ook de man die de zwembond adviseerde om de olympische kwalificatiewedstrijden van april op een later moment in de avond te laten beginnen. Er werd, om Rio nagenoeg te kopiëren, gekozen voor een aanvangstijdstip van 21 uur. Het was het begin van een strakke voorbereiding.

Nederland was er vroeg bij met de preparatie voor Rio. Chef de mission Maurits Hendriks bezocht al twee jaar voor de Spelen van Londen de locaties in Rio. In 2014 gingen de coaches onder zijn leiding sfeer en omstandigheden proeven. Openwater bondscoach Marcel Wouda ging zelf te water, om het zwemwater bij de Copacabana te testen.

Ranomi Kromowidjojo (zwemmen) Beeld Rechtenvrij

Een grote voorbereidingslocatie in Flamengo werd overwogen, maar het bleef bij een eigen Carioca-huis in Urca, onder aan het Suikerbrood. Daar verbleven sportmensen die Rio wilden ervaren. Zeilers beschouwden het huis als een tweede thuis.

De hele voorbereiding werd voor een fors deel uitgevoerd door de prestatiemanagers die chef de mission Maurits Hendriks om zich heen verzamelde. Zij reisden stad en land af om bondscoaches te ondersteunen. Details als gebitverzorging werd door chef-arts Cees-Rein van den Hoogenband ter hand genomen. Wroetende verstandskiezen gingen eruit. Handbalster Angela Malestein werd vlak voor vertrek naar Rio van zo'n tand vol infectiegevaar verlost.

Jeffrey Wammes (turnen) Beeld Rechtenvrij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden