Klaar voor de oorlog met de gans

Boeren, vogelliefhebbers en natuur-beheerders zijn het eens. Er zijn in de zomer te veel ganzen. Over vijf jaar moet de helft zijn verdwenen.

WEESP - 'We moeten aan de wilde gans', vindt Adriaan Guldemond van CLM, een onderzoeksbureau voor natuur en landbouw. Niks mis met ganzenpaté of een stukje ganzenborst. Ook niet te versmaden: rillette van gans met rozenbottelchutney. Bij een proeverij, afgelopen maandag in Zaandam, deden de ganzennek-worstjes en de saucijzenbroodjes het goed.


Mogelijk komt er ongelooflijk veel meer ganzenvlees op de markt. Dat komt door een akkoord van de G-8. Waarbij de afkorting staat voor de 'Ganzen-8', een gezelschap van jagers, agrariërs én natuurbeschermers. De club wil drastisch ingrijpen in de ganzenpopulatie.


'Het ei is gelegd', zegt Joke Bijl van Staatsbosbeheer. Geheel pijnloos ging dat niet. Dat ook de Vogelbescherming vindt dat het zo écht niet langer kan met de grauwe gans, is veelzeggend. Er zijn er veel te veel, de schade aan landbouw en natuur loopt uit de hand, de verkeersveiligheid lijdt eronder.


In het jargon van de Ganzen-8 klinkt het zachtaardiger - populatiebeheer, habitatmaatregelen - maar waar dat gezelschap in feite voor pleit, is dit: meer afvangen (vervolgens vergassen) en afschieten van zomerganzen. De populatie grauwe ganzen in de zomer moet in vijf jaar tijd worden gehalveerd.


'Hè, hè, misschien gebeurt er eindelijk iets', verzucht melkveehouder Adriaan Hooijer. Zijn percelen in de Weesper Heintjesrak- en Broekpolder worden al jaren geteisterd door ganzen. De ganzen vreten het lekkerste gras op, schijten de boel onder, vertrappen de rest en de koeien staan er beteuterd bij.


En anders Adriaan Hooijer zelf wel. Hij heeft een vergunning om bij tijd en wijlen ganzen te verjagen met een gaspistool. Hooijer: 'Dat is dweilen met de kraan open.'


En die enkele keer dat de jager zijn weilanden in mag, schiet ook niet op. 'Je voelt je een joker in je schutters-putje. Je bent klaar, maar je bent nog niet weg, of hup, daar zijn de volgende ganzen al.'


In de winter heeft Hooijer geen problemen. Sterker, zijn land is zelfs officieel foerageergebied, bedoeld voor de overwinterende gans. 'Krijg ik nog een vergoeding voor. Dat is gewoon een zakelijke afweging.'


Maar dan na april, als de koeien naar buiten gaan. 'Tegen de zomerganzen valt niet op te boksen. We moeten ze echt veel meer bejagen. Want die beesten hebben wel degelijk lerend vermogen. Die begrijpen dan dat ze hier niet moeten zijn.'


'Hier' is ideaal ganzengebied. De weiden van Hooijer zijn omzoomd door water. Aan de ene kant de Vecht, aan de andere kant de natuurgebieden Naardermeer en Ankeveense Plassen. Ideaal broedgebied voor de gans.


Dat er nu iets lijkt te gaan gebeuren aan de overlast schrijft Hooijer vooral toe aan groeiend inzicht bij natuurbeschermers. 'Dat zijn mijn buren. Die hebben óók schade. Ganzen jagen andere vogels weg, vermorzelen rietkragen.' De karekiet en de purperreiger hebben het evenmin op de gans.


Dat is ook wat Hans Ghijsels van de agrarische belangenorganisatie LTO beklemtoont: er wordt een beeld opgeroepen alsof alleen boeren klagen, maar ook de natuur lijdt eronder. 'Ik was op Texel, het walhalla voor de gans. Heeft Staatsbosbeheer langs de duinen allemaal mooie plasjes aangelegd, met bijzondere vegetatie. Een zekere orchidee zou het daar heel goed moeten doen. Is in de kortste tijd een desolate vlakte geworden. Met dank aan de gans.'


Teruggekeerde broedvogel

Vijftig jaar geleden was de grauwe gans als broedvogel verdwenen, nu gaat die vogel aan zijn eigen succes ten onder. 'Als deltagebied zijn we een echt ganzenland', vindt de Ganzen-8 (onder meer Natuurmonumenten, LTO, Vogelbescherming en de Jagersvereniging), maar ingrepen in de populatie zijn onvermijdelijk.


Deze week sprak de Ganzen-8 de ambitie uit het aantal grauwe ganzen in de zomer (nu geschat op 280 duizend exemplaren) terug te brengen naar het niveau van 2005 (100 duizend). Dat aantal moet worden bereikt door afvangen en afschieten. In ruil mag er tussen 1 november en 1 maart niet meer worden gejaagd op overwinterende ganzen. Exoten en soepganzen (verwilderde boerenganzen en hybriden) genieten geen bescherming meer. Het ingrijpen in de broedtijd (schudden van eieren) moet worden afgebouwd. Het akkoord gaat nog naar achterbannen, rijk en provincies.


Vooraf pekelen en op tafel een paar stevige smaken ernaast

Onno Kleyn


Vooral in Midden-Europa is gans de kerstvogel bij uitstek. Dan gaat het om tamme exemplaren: zeer vet en mals. Wilde ganzen hebben droog en mager vlees, dat zelfs in rauwe staat al stevig is. De poten, boutjes, zijn eetbaar te maken door ze te konfijten (4-8 uur pekelen en dan bij 80 graden enkele uren garen in vet).


De borsten, oftewel de vliegspieren, kunnen als biefstuk worden bereid, en dan liefst zoals professionele koks dat doen: bruinen in de pan in wat vet, en dan circa 30 minuten doorwarmen in de oven op 55 graden. Niet hoger. Een hogere temperatuur maakt het vlees taai.


Het kan geen kwaad het vlees vooraf enkele uren te pekelen; dan blijft het sappiger. Serveer het vlees in dunne plakken, niet als heel stuk.


Wilde gans smaakt als wild, lijkt wel wat op everzwijn, en kan stevige smaken naast zich hebben, zoetzuur desnoods, cranberry's of pittigheid. Scherpe messen bij de bereiding en zwaargeschouderde wijnen tijdens het nuttigen van de gans komen ook zeer van pas.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.