Klaagzang over luiheid en gemakzucht

Scène 1. Zaterdagmiddag won Griekenland, een land zonder zwemtraditie, een bronzen medaille op het aflossingsnummer van de 200 meter vrije slag....

Van onze verslaggever John Volkers

Pieter van den Hoogenband, de Europees kampioen op het individuele crawl-nummer, noemde dat ontbreken van Nederland 'te gek voor woorden', om het 'zachtjes' uit te drukken. Op voorhand je meerdere moeten erkennen in een stel Griekse watertrappers, het was hem een gruwel.

Dat er momenteel door de bronzen-medaillewinnaars van Sydney geen behoorlijke ploeg valt op te stellen, noemt de Eindhovenaar een moment voor zijn collega's om eens heel goed bij zichzelf te rade te gaan. 'Voor de 200 meter vrij hoef je niet ongelooflijk van het talent te bulken. Die afstand beheersen is een kwestie van stevig doortrainen. Zoals die Olaf Wildeboer van Spanje. Als die nog voor Nederland zou mogen uitkomen, zou dat fijn zijn. Olaf is geen supertalent, maar hij werkt hard. Er moeten toch ergens in Nederland drie van zulke gemotiveerde jongens te vinden zijn?'

Scène 2. Bij de Europese titelstrijd werd één Nederlandse deelnemer ingeschreven op een nummer dat verder reikte dan 200 meter, vier baantjes in het Berlijnse superbad. De durfal heette Haike van Stralen, een negentienjarige Leusdense. In haar serie op de 400 meter vrije slag werd ze kansloos laatste, in 4.21,93, veertien seconden boven het Nederlands record van Kirsten Vlieghuis.

Scène 3. Tijdens de laatste jeugd-EK, in het Oostenrijkse Linz, behaalde Nederland voor het eerst sinds 1967 geen medailles. De voorbije vijf edities werden er 31 gerealiseerd, met een record van twaalf in 2001 door de lichting Schreuder en Van Valkengoed.

Volgens bondscoach André Cats is er geen sprake van paniek. Hij noemde de nulscore in Linz een incident. 'Sommigen zien het als trendbreuk, maar er is in mijn ogen geen verandering van de trendlijn. Laat het een waarschuwing zijn.'

Het niveau van de jeugd is momenteel iets minder hoog, maar volgend jaar in Glasgow wordt dat weer rechtgezet, meent de coach. De consequenties voor de toekomst zijn beperkt, denkt hij. 'Zo'n eenmalig resultaat wil niet zeggen dat er geen getalenteerde zwemmers zouden zijn.'

Scene 4. De vertrekkende bondscoördinator Ad Roskam kreeg van de Amerikaanse trainer Paul Bergen, de wonderman achter Inge de Bruijn, de toezegging dat Nederlandse coaches en zwemmers drieweekse stages bij zijn zwemclub zouden mogen houden. De unieke mogelijkheid om in de keuken van een kampioenenmaker te kijken, werd door geen enkele Nederlandse zwemmer of coach benut.

'Er zijn natuurlijk altijd mitsen en maren. Iedereen heeft altijd wel een excuus om niet te gaan', klaagde Roskam afgelopen week met bittere stem.

De gebeurtenissen in Berlijn (en Linz) zeggen, hoe zeer betrokkenen de zaken ook relativeren, nuanceren en beredeneren, iets over het talent, de instelling en de cultuur in het Nederlandse zwemmen. Gevoegd bij de resultaten - vier medailles tegen dertien bij de EK van 1999 in Istanbul - is er sprake van een zorgelijke toestand.

Door de afwezigheid van Inge de Bruijn was Pieter van den Hoogenband de alleenverantwoordelijke kopman van de ploeg. Van De Bruijn is het, volgens ingewijden, maar de vraag of zij ooit nog terugkeert op het hoogste niveau. Ze zal slechts komen als ze nog iets te winnen heeft.

Collega olympisch kampioen Van den Hoogenband gaat door tot 2005. Wanneer Eindhoven de EK van 2006 krijgt, plakt hij er zelfs nog een jaar aan vast. Het was al enkele jaren duidelijk dat achter dat bijzondere tweetal een gapend gat schuilgaat. In Berlijn is dat, de bronzen medaille van Chantal Groot op een niet-olympisch nummer terzijde gelaten, opnieuw gebleken.

Vast staat dat de successen van het gouden tweetal het Nederlandse zwemmen een impuls hadden moeten geven. Er zijn in korte tijd drie professionele teams opgericht, de omstandigheden zijn comfortabeler dan ooit. De entree van geld in de zwemwereld heeft echter tot een zekere luiheid en gemakzucht geleid.

Een toptalent als Johan Kenkhuis koos voor een sabbatszomer. Het leven als zwemmer was hem te zwaar. Van den Hoogenband heeft met zijn klaagzang over luierende collega's de eerste prikkels geplaatst die de nationale topzwemmers weer bij de les moeten krijgen. Zijn voorbeeld verdient navolging.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden