Kitty Courbois

Acteren. Hoe kijk je daar naar?..

'Vooral Kitty Courbois is prachtig als de o, zo lieve maar even foute huishoudster, die zeker weet dat de Marokkanen de zaak komen overnemen.' (Wijbrand Schaap, Algemeen Dagblad).

'Kitty Courbois onder een pruik van grijs schapenhaar en vanachter een goedkope bril, maakt er een prachtig nummer van. Move over, Mien Dobbelsteen . . . ' (Maartje Somers, Het Parool).

'Zoals Kitty Courbois haar neerzet, met die geestige nuchterheid, ben je geneigd Miep te volgen, haar grappig en aandoenlijk te vinden tot je je realiseert wat ze eigenlijk aan het doen is. Courbois maakt er een gevaarlijke rol van en dat is knap.' (Hanny Alkema, Trouw).

'. . . waar Kitty Courbois een monumentale hedendaagse Kniertje van maakt'. (Marijn van der Jagt, de Volkskrant).

'De personages lijken eveneens uit het leven gegrepen, dat wil zeggen zoals velen ze het liefst naar hun beeldvorming getypeerd zien. Kitty Courbois is als de werkster ten voeten uit een eenvoudige volksvrouw.' (Max Smith, GPD).

Mevrouw Courbois kan tevreden zijn over het merendeel van de recensies van Angst en ellende in het rijk van Kok van Guus Vleugel en Ton Vorstenbosch, dat vorige week in première ging bij Toneelgroep Amsterdam. Maar als je deze citaten tegen het licht houdt, vermoed je dat ze haar personage geplukt heeft uit het confectierek met kant en klare toneeltypetjes (Mien Dobbelsteen, Kniertje, volksvrouw ten voeten uit) en laat het dan ook maar aan mevrouw Courbois over om er een komische Alte, ook zo'n type uit de standaardvoorraad, van te maken. Dat beviel niet iedereen: 'Kitty Courbois als de boerenslimme werkster is op een ergerlijk evidente manier koddig.' (Pieter Kottman, NRC Handelsblad).

Ook zo'n groot talent heeft blijkbaar leiding nodig. Daar ontbrak het aan volgens Kottman. Hij stond niet alleen in die opvatting: 'Naar mijn indruk heeft Gerardjan Rijnders zijn acteurs te royaal de losse teugel gegund bij het maken van hun eigen mannetje of vrouwtje. Het ontbreekt dan ook fundamenteel aan eenheid. De een staat in een klucht, de tweede in een komedie, de derde in een tragikomedie, en dat hokt en wrikt van jewelste. . . Oh, er valt zo nu en dan heus nog wel te lachen. Maar in de voorstelling die ik bijwoonde kwam het welgeteld een keer voor (in een niet eens erg opmerkelijk zinnetje van Hajo Bruins) dat de tekst en de manier waarop die werd geplaatst, samen iets extra's genereerden, iets verrassends, iets brutaals komediantesk.' (Peter Liefhebber, De Telegraaf).

Liefhebber noemt, hoffelijk als hij is, mevrouw Courbois niet in zijn recensie en spreekt dus geen rechtstreeks oordeel over haar uit. Maar een getrainde recensielezer weet dan al genoeg. Wat des te schrijnender is als je leest dat ze veel scènes speelt met Kees Hulst, een meesterlijke komediespeler met doorgaans een gave timing.

Wat ging er mis? Liefhebber: 'Individueel wordt er door sommigen best keurig werk geleverd, maar als ensemble blijft de groep in gebreke. Misschien heb ik het bij het verkeerde eind, maar ik betwijfel of iedereen er wel voluit in gelooft, zo mat en plichtmatig ziet het er soms uit.' Mevrouw Courbois zal dus wel gezegd hebben: jongens, laat me nou maar, ik trek het wel. Maar goed toneelspelen is ook elkaar de ruimte geven om te schitteren en dan ontstaat er geen voorstelling waarin 'de schwung nogal op zich liet wachten' (Somers) en 'grappen niet eens als een baksteen op de grond, maar in een peilloos diepe put zonder echo vallen' (Kottman).

Marijn van der Jagt vond dat 'een feest om naar te kijken'. Maar was het, wat het oude probleem is bij Gerardjan Rijnders, ook een feest om te horen?

Naar acteren kijk je met je oren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden