Kist telt zijn knopen

Na vijf maanden aan het roer bij het mondiale financiële conglomeraat ING telt Ewald Kist zijn knopen. De bank-verzekeraar met de vele petten ligt op koers en houdt zich koest, want in de Hollandse polder is het zo slecht nog niet geregeld....

'WELKOM in het hol van de leeuw', meldt de tekst op het oranje T-shirt van Euro 2000 in het kantoor van Ewald Kist. ING-dochter Nationale-Nederlanden is hoofdsponsor van het Nederlands elftal. Tot plezier van sportliefhebber en marathonloper Kist, die zelf als hockeyer nog het Oranje-shirt droeg op de Olympische Spelen van 1968 in Mexico.

'Je moet als bedrijf iets doen voor de samenleving waar je deel van uitmaakt. Good corporate citizenship. Dat doen we overal waar we zitten. Waarom? De ordinaire reden is naamsbekendheid. Maar ik ben ook een enorme Hollander. Ik heb iets oranjes. Hup Holland hup. De hele wereld is het schouwtoneel, maar ik heb hier mijn wortels.'

Kist (56) woonde voor Nationale-Nederlanden eind jaren tachtig drie jaar in de Verenigde Staten. 'Dan leer je van een afstandje de goede en minder goede dingen van je eigen land kennen. Goed is dat de quality of life hier hoog is. Nederland kent geen armen, dat heb je bijna nergens. En Holland is een ontzettend kinderland. Alles is dichtbij, de kinderen kunnen op de fiets naar de tennisclub of het voetballen. Dat vinden we heel normaal, maar dat is het niet.'

'De minder goede dingen? Holland is een praathuis. Een beetje negatief ook. Hier zeggen we dat het glas half leeg is, de Amerikanen zeggen half vol. Het is vandaag mooi weer, maar de Hollander zegt dan dat het morgen wel weer zal regenen. We zien altijd donkere wolken. Amerikanen zijn opgewekter, vriendelijker. Nederlanders zijn altijd bezorgd.'

In de vijf maanden sinds hij de leiding overnam van Godfried van der Lugt bij ING - honderdduizend werknemers, van wie dertigduizend in Nederland, actief in 65 landen en een balanstotaal van 1222 miljard gulden - is Kist nog een Hollands trekje opgevallen. 'Nederlanders willen dingen altijd anders doen en als dat niet gaat, dan komen we in opstand. Al moet het tachtig jaar duren, zoals tegen de Spanjaarden. We zijn protestanten, daar zit het al in.'

'In andere landen is men volgzamer, merk ik nu. Als daar een CEO (Chief Executive Officer - red.) een besluit neemt, dan wordt het uitgevoerd. In Nederland begint het dan pas. Hoezo? Waarom niet naar rechts? Kan het niet anders? Ik zit zelf goed: tussen de Amerikaanse CEO en het Hollandse poldermodel in. We hebben in de raad van bestuur zeven mensen en vier nationaliteiten, dat werkt prima. Mijn rol als voorzitter is dat we op een gegeven moment ophouden met praten en actie ondernemen.'

Gespreksstof is er bij ING in overvloed, weet Kist. Het conglomeraat is als bank, belegger en verzekeraar een spin in het Nederlandse bedrijfsleven. 'Kijk', zegt de ING-baas wijzend op de overkant van de A10, waar het groengele logo van ABN Amro prominent prijkt op het hoofdkantoor. 'Dat gele stukje is van ons, zeggen wij altijd', grapt hij, net voordat ING bekend zal maken het belang in ABN Amro terug te brengen naar ruim 10 procent. De bank is maar een van de vele tientallen Nederlandse bedrijven waar ING een dikke vinger in de pap heeft. Dat brengt het conglomeraat soms in een lastige positie.

Zoals bij Libertel, dat ING mee hielp opzetten. Toen het belbedrijf juni vorig jaar naar de beurs ging, droeg ING vele petten: financier, grootaandeelhouder, emmissiebegeleider (ING Barings) en verkoopkantoor (Postbank). Voor de bankverzekeraar liep de operatie prima, met een opbrengst van 3,3 miljard gulden. Voor de belegger aanzienlijk minder, omdat het fonds nauwelijks meer boven de - volgens critici veel te hoge - emissieprijs van 21 euro uit is gekomen.

Kist, nog eventjes commissaris bij Libertel, voelt zich niet schuldig. 'Er zijn Chinese walls: verkoper Nationale Nederlanden zit in Den Haag, emissiebegeleider Barings in Londen en Amsterdam. De prijs is ook vastgesteld met externe partijen erbij, de markt speelt ook een rol. Achteraf was die prijs te hoog, ja, de telecommarkt is volatiel. Dat vinden we vervelend voor de beleggers. Maar het is gewoon pech. Zulke dingen komen vaker voor', zegt Kist, zonder naar de overkant van de snelweg te kijken.

Volgens Kist heeft ING geen probleem met haar vele petten, maar wel lastige dossiers. Zoals Baan. ING kocht in 1998 bijna 6 procent in de toen nog bejubelde Veluwse softwaremaker. Bij de dreigende ondergang en het overnamebod van het Britse Invensys stond ING deze zomer voor een pikante keuze: Baan redden door het belang aan te melden en 650 miljoen gulden boekverlies te slikken. Of niet aanmelden, wat de redding van Baan in gevaar zou brengen, maar door fiscale verliescompensatie wel 150 miljoen gulden minder verlies zou opleveren. Onder andere FNV-voorzitter Lodewijk de Waal en RPF-kamerlid Leen van Dijke wezen ING publiekelijk op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid.

'Op een gegeven moment werd er heel negatief over ons geschreven', zegt Kist. 'Toen heb ik gezegd: we gaan even onze knopen tellen, zoals ik dat noem. Als we aanmelden, dan zorgen we dat Baan gered wordt. Dat hebben we toen gedaan. We hebben alleen vrij lang gewacht. Er kunnen zich immers altijd nieuwe ontwikkelingen voordoen.'

VOLGENS Kist was het niet gemakkelijk, maar is het laten vallen van Baan nooit serieus overwogen. 'Ik zou echt geen mensen van Baan op straat zetten. Het ING-personeel moet wel kunnen leven met wat ik doe. Maar het was geen makkie. Ik moet leiding geven, en al die verschillende belangen afwegen. Het was het allerlastigste dossier. Maar volgens mij is de raad van bestuur juist ingehuurd om dit soort lastige afwegingen te maken. Ik loop hier de hele dag afwegingen te maken. Maar ik ben jurist, getraind om argumenten te wegen.'

Oranje boven of het belang van ING voorop? 'Meestal is dat hetzelfde belang', vindt Kist. 'En als dat niet zo is, dan moeten we het afwegen. Het is hetzelfde als in het huwelijk. Ik ben getrouwd en heb vijf kinderen. Ik maak al mijn hele leven afwegingen tussen mijn werk en mijn familie. Dat gaat goed. Het leven is nooit helemaal of of.'

Uiteindelijk kwam het toch nog goed voor Baan en ING. Invensys besloot de overname door te zetten met een veel lager percentage Baan-aandelen, waardoor de operatie door kon gaan zonder het ING-pakket. 'Er ontstond een nieuwe situatie', verklaart Kist. 'We hebben Invensys gezegd: ''Als jullie er zonder ons ook komen, dan gaan we die fiscale claim nog eens bekijken. Zo niet, dan blijven we gewoon aanmelden.'' Dat is mijn Baan-verhaal.'

Het was een echte polderoplossing. Baan gered, ING 150 miljoen gulden minder verlies en de overige aandeelhouders buitenspel. 'Maar let wel, die fiscale mogelijkheid is er gewoon in Nederland. En de problemen kwamen er niet door ons, maar door Baan zelf. Wij houden ons koest. We laten de bedrijven waar we een belang in hebben met rust. Maar als er problemen zijn moeten we wel voor de draad komen. En er zullen nog wel meer lastige dossiers komen. We zitten bijna overal in en er gebeurt gewoon veel meer dan vroeger.'

Angelsaksische klachten over het door maatschappelijk besef mogelijk mislopen van 150 miljoen gulden waren er niet. 'Voor die paar stuivers? Voor zo'n bord linzen?,' vraagt Kist retorisch. 'Bij ING is geld niet het enige. Wij denken hier dat alleen wij op de lange termijn denken en dat Amerikanen niet verder kijken dan het volgende kwartaal. Maar dat is niet zo. Voor financiële instellingen is een goede naam essentieel, dat kun je Amerikanen heel goed uitleggen. Het is allemaal niet meer zo zwart-wit met lange termijn hier en die kwartaaldenkers daar. Die werelden groeien steeds meer naar elkaar toe.'

Als grote belegger, bank en verzekeraar staat ING met diverse petten op middenin de discussie over de gebrekkige invloed van aandeelhouders in bedrijven. Maar volgens VNO-NCW-bestuurder Kist - 'dat blijf ik doen, daar zitten mijn poldervrienden' - is het in Nederland allemaal zo slecht nog niet geregeld. 'ABP en PGGM willen een actievere rol voor aandeelhouders, onze policy is de rust te bewaren en op de achtergrond blijven. ING zelf is beschermd met certificaten. Dat vind ik normaal. Niet dat wij zo gauw aangevallen zouden worden, maar kleinere bedrijven misschien wel. Waarom zouden Nederlandse bedrijven onnodig in buitenlandse handen moeten komen omdat we zo nodig voorop moeten lopen? Moet je eens kijken hoe Duiters en Fransen beschermd zijn. De Nederlandse regels zijn goed.'

Dat geldt volgens Kist ook voor de benoemingen van commissarissen, die als old boys network onder vuur liggen. 'Het structuurbeleid is goed, het biedt een goede afweging tussen de verschillende belangen van aandeelhouders en stakeholders als klanten en personeel. Daarom ben ik ook tegen een werknemerscommissaris. Die zit er maar voor één belang. Bovendien kan de ondernemingsraad ook een voordracht doen, die wordt bij ons bijna altijd opgevolgd. Zo zit Johan Stekelenburg bij ons. Als ze Jan Marijnissen voorgedragen hadden (voorman van de Socialistische Partij, red.)? Waarom niet? Een benoeming is natuurlijk aan onze raad van commissarissen, maar wat is er mis met Jan Marijnissen?'

Als 'enorme Hollander' kan de nieuwe topman van ING zelfs leven met de aanstaande wet die bepaalt dat bestuurders van beursgenoteerde bedrijven hun persoonlijke bezoldiging openbaar moeten maken. 'Van mij hoeft het niet. Ik vind het een privacy-issue. Ik vind wel dat aandeelhouders moeten kunnen nagaan of de raad van bestuur geen krankzinnige bedragen verdient. Maar niet per bestuurder. Mijn kinderen hoeven dat ook niet te weten, die denken misschien ''zo pa, dat loopt lekker binnen''.'

'Wij Nederlanders willen dat niet: protestantisme. En misschien wel juist door dat verzet komt er nu een wet waarin álles openbaar moet worden gemaakt. Geen big deal voor ons. Als kind van het poldermodel leg ik me daar bij neer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden