King Loek, vechtjas en provocateur

Sinds 1992 speelt hij in de A-groep van het toernooi in Wijk aan Zee. De keuzes van een rebel. 'De Fide is corrupt en incompetent, de Nederlandse schaakbond is alleen incompetent.'

Grijnzend noemt Loek van Wely het gesprek 'zwaarder dan een schaakpartij met zwart tegen Carlsen', door wie hij een dag eerder van het bord is geschopt. Als vanouds toont de 40-jarige grootmeester in het hotel in Wijk aan Zee zijn twee gezichten. De vrolijke provocateur 'King Loek', zijn alter ego op internet, wint het vaak van de bedachtzame prof, die al twintig jaar meedoet in de A-groep.


'Alleen in 2003 had ik het gevoel dat ik Wijk aan Zee kon winnen', zegt Van Wely. 'Ik ben niet iemand die narcistisch zijn eigen partijtjes gaat naspelen om te zien hoe goed ik ben. Ik onderscheid me niet met briljant schaak, maar met echte vechtpartijen. Ik weet nog dat ik Kramnik versloeg met een koning die naar b7 wandelde. Had ik dikke schijt aan de wereldkampioen.


'In 2003 was ik geprikkeld door de directie, die me aanvankelijk niet wilde uitnodigen. Na een flinke ruzie moest ik een prestatiecontract tekenen, niemand geloofde dat ik nog in de A-groep kon meekomen. Die inschattingsfout heeft de organisatie in Wijk aan Zee 13.000 euro extra gekost. Daarna waren het magere jaren. Na mijn sabbatical in 2011 probeer ik schaken anders te benaderen. Vorig jaar was ik te timide, de rem moest eraf.'


Vrouw of koningin

Van Wely: 'Het is anders geweest, maar ik kies nu voor de vrouw. Ik ben wat socialer geworden.' Lachend: 'Het heeft wel twintig jaar geduurd. Tot vijf jaar geleden moest alles wijken voor het heilige doel, topprestaties in het schaken. Het heeft me mijn huwelijk gekost. Haar rol was een twistpunt, ik verlangde dat er maar één kapitein op het schip was. Daar hadden we geregeld ruzie over.


'Nu ik veertig jaar ben, relativeer ik meer. Ik weet na twintig jaar Wijk aan Zee dat ik dit toernooi niet meer ga winnen. Mijn huidige vriendin is ook een ander type. Ze is geboren in El Salvador en schaakt ook. Het is handig dat ze haar eigen carrière heeft. Ze heeft ook het geluk dat ik een remise tegen Timman niet meer zo erg vind.'


Weer die lach, uit zelfspot: 'Als mijn ex-vrouw zoiets had gezegd, zou ik haar de deur uit hebben geschopt. Ik sta nu anders in het leven, ik streef nog slechts realistische doelen na. Na zo'n pak slaag van Carlsen ken ik mijn plek meer. Maar ik wil nog graag de nummer één van Nederland zijn.


'Anish Giri is de man van de toekomst, maar je merkt ook in Wijk aan Zee dat hij niet zomaar even voor een podiumplaats speelt. Als ik Giri voor kan blijven weet ik wel wat ik tegen hem zeg. Maar dit toernooi is geen NK.'


Schaken of poker

'Ik hoopte tijdens mijn sabbatical de miljoenen binnen te harken met poker, dat is niet gelukt. Maar als je mannen na een huwelijk van twintig jaar vraagt of ze niet liever een nieuwe vriendin willen, denk ik dat zelfs de diehards zichzelf de waarheid moeten vertellen. Ik sta open voor een andere liefde dan schaken en ik beschouw poker ook niet als een geluksspel.'


Na weer na een uitbundige lach: 'In Las Vegas zul je me voorlopig niet zien pokeren. Ik zei na aankomst in Newark tegen de immigratiedienst dat ik onder meer schaakles ging geven. Het vreemde is dat schaken in Amerika niet als werk wordt gezien, maar als gokspel of hobby. Nu ik schaakles kwam geven, werd ik als een crimineel afgevoerd. Ik had immers geen werkvergunning aangevraagd.


'Ik was compleet verbijsterd. Ik werd gefouilleerd en ze keken of ik geen touwtjes bij me had, waaraan ik me in de cel zou kunnen ophangen. De volgende dag werd ik op een vliegtuig naar huis gezet. Ik ben nu persona non grata in Amerika, ik ga deze zomer wel pokeren in Australië.'


KNSB of Fide

'De Fide is totaal corrupt en incompetent. De Nederlandse schaakbond is alleen incompetent. Volgens mij wachten directeur sportief Jeroen Bosch en bestuurslid topschaak Jan Stomphorst slechts op het geld van NOC*NSF om dat te verdelen. De laatste keer is het nogal tegengevallen en kreeg alleen Giri ondersteuning.


'Bij de selectie van de ploeg uit Hoogeveen voor het WK voor stedenteams was Erwin l 'Ami over het hoofd gezien. Het zoveelste foutje van Bosch. In elk ander bedrijf was zo'n man al lang op straat gezet. Het amateurisme is schrijnend. Het is ook dramatisch hoe het NK wordt georganiseerd. Het prijzengeld stelt al jaren niets voor. Als de bond me niet wil betalen, ga ik in de zomer lekker pokeren.'


Rebel of ambassadeur

'Allebei. Als iets me niet bevalt, trek ik aan de bel. Maar ik ben ook de eerste om de schaaksport te promoten.'


Timman of Van Wely

'Natuurlijk heb ik me geregeld provocerend uitgelaten over Jan Hendrik Timman. Maar ik heb groot respect voor zijn staat van dienst. Aan zijn erelijst kan ik niet tippen, al heb ik hem mooi een jaar of tien scherp gehouden. Toch heb ik met Jan soms hetzelfde als met Bobby Fischer. Ze zijn een legende en deden hun best om dat te verpesten. Timman doet het nu goed in de B-groep. Toch hoort hij niet op dat niveau te schaken. Ik zie hem liever als boegbeeld of eregast van dit toernooi. Jan hoeft zich niet te bewijzen. Ik denk weleens: wat doet hij zichzelf aan? Na twintig jaar zal ik niet vrijwillig degraderen naar de B-groep. Op mijn zestigste schaak ik niet meer in Wijk aan Zee. Dan hoop ik op de Bahama's in een hangmat te liggen.'


Tata Steel Toernooi


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden