NieuwsJonge influencers

Kindervloggen, is dat kinderarbeid?

Steeds meer kinderen verdienen naast likes ook keiharde knaken met filmpjes waarin ze speelgoed, make-up en wat eigenlijk niet uittesten. Verkapte kinderarbeid of een uit de hand gelopen hobby? De Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat mogelijke kinderarbeid in de wereld van jonge influencers onderzoeken.

Nina Schotpoort (13 jaar, 133 duizend volgers) deelt handtekeningen uit op het Tina Festival.Beeld ANP

Over jonge vloggers is veel geschreven, maar hoeveel het er precies zijn en hoe ze te werk gaan weet eigenlijk niemand. Wel is duidelijk dat het aantal Nederlandse vloggers vergeleken met 10 jaar geleden is verdubbeld, en dat ook jonge vloggers steeds meer interesse wekken bij bedrijven.

Niets mis met een filmpje maken voor de lol, zegt SP-Kamerlid Peter Kwint, die Kamervragen stelde over de kwestie. ‘Maar als een hobby werk wordt, komen daar verplichtingen bij kijken. En je moet heel voorzichtig zijn met kinderen allerlei verplichtingen op te leggen.’ 

Heel leuk hoor, een paar Nikies krijgen als je die een keer in je filmpje draagt. ‘Maar het is al een ander verhaal als de voorwaarde is dat je vier keer per maand iets opneemt met die schoenen aan. Dan zit je ergens aan vast waar je misschien helemaal geen zin in hebt’, zegt Kwint. En mag zo’n deal überhaupt wel?

‘Kunstkinderen’

Het onderzoek van de Inspectie moet meer duidelijkheid verschaffen en richt zich op kinderen tot 13 jaar. Zij mogen niet werken, tenzij er sprake is van een ontheffing. Die geldt nu vaak voor zogenaamde ‘kunstkinderen’. ‘Daarbij is het contract vrij simpel en worden kinderen begeleid wanneer ze bijvoorbeeld langere tijd op het toneel staan’, licht inspectiewoordvoerder Paul van der Burg toe. Zijn er in de vlogwereld arbeidscontracten? En wie tekent die: ouders of kinderen? Van der Burg: ‘Als er een gezagsrelatie is en je wordt ervoor betaald, dan is de wetgeving voor kinderarbeid van toepassing.’

Documentairemaker Joep van Osch juicht het onderzoek toe. Voor Mijn dochter de vlogger volgde hij met journalist Doortje Smithuijsen jonge vloggers en hun ouders. ‘De vaagheid over wat wel en niet mag roept bij ouders veel irritatie op – ook zij hebben behoefte aan handvatten.’

YouTube is vijftien jaar lang een soort speeltuin geweest, zegt Van Osch. Nu is het uitgegroeid tot een industrie, en dringt de vraag zich op hoe die moet worden vormgegeven. ‘YouTube schakelde onlangs reacties op video’s van jonge kinderen uit. Dat gebeurde uit het niets, wat verwarring schepte bij ouders en aangeeft dat ze zelf ook niet helemaal weten wat ze ermee aanmoeten.’

Volgens Van Osch is het overigens een misvatting dat ouders van jong vlogtalent veel geld verdienen. ‘Het is net als met sport: de grootste verdienen, maar het gros niet.’ Van de jonge youtubers die hij volgde, verdiende alleen de 13-jarige Nina Schotpoort (133 duizend volgers). ‘En haar moeder zegt ook vaak ‘nee’ tegen bedrijven. Dan kijkt ze bijvoorbeeld hoe druk het is op school, en of ze lekker in haar vel zit of niet.’  Een vlogger kan aan advertentie-inkomsten 1 euro per 1.000 views binnenhalen.

Roem en aandacht

De documentairemaker zag tijdens zijn research duidelijk de groeiende populariteit van het influencerschap onder kinderen. Die aantrekkingskracht zit volgens hem in de roem en de aandacht, niet per se in het geld. ‘Een kind van 7 hoor je niet zo snel zeggen: ik wil rijk worden.’

De succesvolle vlogger die al jong de eigen boontjes dopt, is dat niet gewoon een mooi voorbeeld van die typisch Nederlandse handelsgeest? Zeker niet, vindt Kamerlid Peter Kwint. Prima als kinderen een interesse ontwikkelen, die delen met vriendjes en het leuk vinden als mensen daarnaar kijken. ‘Maar niet als verdienmodel, dan komt er altijd het moment van een tegenprestatie. En daar krijgen ze later nog genoeg mee te maken.’

Afhankelijk van wat de Inspectie ontdekt, gaat ze over tot boetes, waarschuwingen of het advies om de hele regeling tegen het licht te houden. De Inspectie verwacht het onderzoek in de tweede helft van het jaar af te ronden.

Meer over jonge volggers

Ze komen net van de basisschool en verdienen al goed geld met hun filmpjes en een eigen kledinglijn. Deze piepjonge vloggers zijn anders dan de meeste tieners in hun klas. Hoe werden ze zo succesvol?

Het is makkelijk oordelen over ouders die hun kind op YouTube zetten, maar willen zij niet ook gewoon het beste voor hun kind? Die vraag stelde Doortje Smithuijsen zichzelf tijdens het maken van de documentaire Mijn dochter de vlogger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden