Analyse Asielprocedure

Kinderpardon geeft asielkinderen onterecht hoop: ‘Er komen nog veel meer Lili’s en Howicks aan’

Na tien jaar procederen hoorden Lili en Howick zaterdag dat zij alsnog in Nederland mogen blijven. Dat kan sneller, vond in 2015 al de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die in dat jaar haar asielbeleid ververste. Verlopen de procedures nu daadwerkelijk sneller? En betekent dit dat er geen nieuwe Lili’s en Howicks meer opduiken? Vijf vragen over het Nederlandse asielbeleid.

Een actie van kinderrechtenorganisatie Defence for Children tegen de uitzetting van Howick en Lili. Zaterdag hoorden zij, na te zijn weggelopen, dat ze in Nederland mogen blijven. Beeld ANP

Wat is er sinds 2015 veranderd in het Nederlandse asielbeleid?

Vanwege de plotse toestroom van Syrische vluchtelingen in dat jaar voerde de IND het zogenoemde ‘sporenbeleid’ in. Nieuwe asielzoekers zouden niet langer standaard de algemene Asielprocedure volgen, maar een op hun situatie toegespitst spoor. Een voorbeeld: wie uit een veilig land komt, krijgt onder het sporenbeleid sneller te horen dat hij of zij niet in Nederland kan blijven.

Niet alle asielzoekers hoeven daardoor alle stappen van de procedure te doorlopen. Zij krijgen zo sneller duidelijkheid en de IND kan op haar beurt meer en sneller asielaanvragen van vluchtelingen verwerken, was en is het idee.

Doorlopen nieuwe asielkinderen de procedures nu sneller?

De simpele gevallen wel. ‘Sommige asielzoekers krijgen al na drie dagen te horen of ze in Nederland mogen blijven of juist moeten vertrekken’, zegt advocaat in het vreemdelingenrecht Wil Eikelboom van advocatenkantoor Prakken d’Oliveira. ‘Het is de snelste asielprocedure van Europa.’

De lastige dossiers nemen echter onverminderd veel tijd in beslag. Eerst kan de IND de procedure verlengen met zes maanden en later, als meer onderzoek nodig blijkt, met weer negen maanden. ‘En daarna kunnen zowel de IND als de asielaanvragers in beroep’, aldus Eikelboom. ‘Dat gebeurde ook bij Lili en Howick.’

Het eindeloos procederen van ouders hoeft geen kwestie van onwil te zijn, zegt hij. ‘Het komt voor dat ouders er alles aan doen om terug te keren, maar geen paspoort van het land van herkomst kunnen krijgen. Dat is in sommige van de voormalige Sovjetstaten en landen als Somalië en Eritrea het geval.’

Waarom nemen asielprocedures en beroepszaken maanden en soms zelfs jaren in beslag?

Volgens Leo Lucassen, directeur onderzoek bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) en migratie-expert, kampt de IND met structurele onderbezetting. ‘Het hoeft allemaal niet zo lang te duren, maar de dienst komt handjes te kort.’

Wat niet helpt, zegt Lucassen, is dat er als erfenis van het vorige asielbeleid nog honderden zaken op de plank liggen. ‘Daar zitten asielkinderen tussen die hier al jaren wonen. En met ieder jaar dat verstrijkt worden die kinderen een beetje Nederlandser.’

Hebben we voor zulke uitzonderlijke gevallen niet een kinderpardon?

Inderdaad kondigde het kabinet-Rutte II in 2013 een kinderpardon af. Alle asielkinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, mogen onder die regeling blijven, mits zij aan een aantal voorwaarden voldoen.

Een aantal van die voorwaarden, waaronder de eis dat de ouders van de kinderen mee hebben gewerkt aan hun vertrek, maakt het bijna onmogelijk om in aanmerking te komen voor het kinderpardon. Lucassen: ‘En zo zijn er honderden kinderen die buiten de boot vallen. Er komen veel meer Lili's en Howicks aan.'

Dat asielkinderen niet in Nederland mogen blijven omdat hun ouders eerder niet meewerkten aan een vertrek, is volgens Eikelboom in strijd met de geest van het kinderpardon. ‘Daarvan was het idee juist: de kinderen kunnen hier niets aan doen, dus laten we hen ook niet benadelen. Dat gebeurt nu toch, terwijl we het over zo’n 400 kinderen hebben. Verspreid over Nederland is dat een heel klein aantal.’

Is het oprekken van het kinderpardon dan de enige oplossing?

Meer dan honderdduizend Nederlanders vinden van wel: zij tekenden een petitie ter verruiming van het kinderpardon om nieuwe drama’s met in Nederland gewortelde asielkinderen te voorkomen. Premier Rutte sprak zich maandag echter krachtig uit tegen zo’n verruiming. Volgens hem is het mogen blijven van Lili en Howick ‘een unieke uitspraak in een unieke zaak’.

Toch moet er iets veranderen, vindt Eikelboom. ‘Het huidige kinderpardon is een wassen neus en geeft asielkinderen onterecht hoop. Kinderen zouden nooit de dupe mogen worden van het handelen van hun ouders of onze overheid.’

Hoop, onrust, vlucht en uiteindelijk het goede nieuws

De slepende uitzettingszaak rond Lili en Howick kende dit weekend een adembenemende ontknoping: de Armeense kinderen mogen toch in Nederland blijven. Wat ging hieraan vooraf? Een reconstructie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.