Kinderoog

In What Maisie Knew vertolkt de 6-jarige Onata Aprile de rol van Maisie ongewoon knap. Hoe regisseerden David Siegel en Scott McGehee haar?

Een Engels koppel, midden in hun scheiding waarschijnlijk, ruziede op een feestje aan het eind van de 18de eeuw in het openbaar over de voogdij van hun kind. Toevallig stond de Amerikaans-Britse schrijver Henry James (1843-1916) op gehoorafstand. Het gesprek vond hij zo idioot dat hij er een grimmig, spottend en vooral uiterst profetisch boek over schreef, het in 1897 gepubliceerde What Maisie Knew, over een uit de hand lopende echtscheiding die door de ogen van de 6-jarige dochter wordt beleefd.


'Een relatie die lijdt onder werk, zelfzuchtige ouders, te weinig aandacht voor het kind - het voelt in veel opzichten als een verhaal van nu', zegt de Amerikaanse filmmaker Scott McGehee. Samen met David Siegel (zijn vaste filmcompagnon sinds McGehee ruim twintig jaar geleden een universitaire opleiding afrondde), slaagde hij erin om James' voorspellende woorden naar krachtige, gevoelige beelden te vertalen.


Steve Coogan en Julianne Moore zijn daarin respectievelijk gesjeesde zakenman en verlopen rockster, beiden stevig verzakend als vader en moeder. De toeschouwer bekijkt het slagveld door de droevige/hoopvolle/verwarde/nieuwsgierige ogen van de 6-jarige debutante Onata Aprile, die werkelijk alles goed doet.


What Maisie Knew is daarmee een sterke en toegankelijke aanvulling op hun even bescheiden als gevarieerde oeuvre, van de in zwart-wit gedraaide neo-noir in Suture tot het romantische gedachtenexperiment van Uncertainty, waarin twee mogelijke levenslijnen van hetzelfde koppel naast elkaar lopen. Twee weken geleden bezocht het autodidactische regisseursduo het Gentse filmfestival om, veelal in de we-vorm, over hun nieuwste film te praten.


Waar zit het belangrijkste verschil tussen jullie film en het boek uit 1897?

McGehee: 'James verwerkte zijn ervaringen tot satire, juist omdat hij zich er vermoedelijk zo bar weinig bij kon voorstellen. Zijn verhaal is ook donkerder dan onze versie. Wij nemen geen standpunt in ten opzichte van echtscheidingen, of hoe kinderen daar mogelijk onder lijden, maar zijn meer op zoek naar een emotionele waarheid. Een echter verhaal. Gebeurtenissen waartoe je je kunt verhouden. De ouders mochten bijvoorbeeld geen totaal verachtelijke figuren zijn. Het is duidelijk dat ze falen in hun ouderschap, maar we wilden echte mensen van ze maken. Tegelijk zit er ook de nodige lol in de wijze waarop ze zich misdragen - het is entertainment.'


Siegel: 'We hebben het scenario overigens niet zelf geschreven en het boek lazen we pas nadat we het scenario onder ogen kregen. Het was vooral onze taak het verhaal zo goed mogelijk in hedendaags New York te plaatsen. Met het boek waren we nooit zo bezig.'


Hoe vonden jullie de juiste toon voor de film?

Siegel: 'Door Maisies ervaring van de scheiding als rode draad te kiezen. De volledige stijl van de film - elk beeld, de belichting, de kleding, de decors, de positie van de camera - staat in dienst van haar belevingswereld. Daaruit ontstond vervolgens vanzelfsprekend een soort onschuldig, kinds optimisme, ondanks het drama.'


McGehee: 'Het verhaal klonk in eerste instantie loodzwaar, we twijfelden of we er wel mee aan de slag wilden, tot we ontdekten dat haar perspectief het drama een zekere lichtheid zou kunnen geven. Daarom kozen we er ook voor om Steve Coogan, die doorgaans in komedies speelt, als vader te casten. Hij neemt ook een zekere zwaarte weg.'


Onata Aprile, het meisje dat Maisie speelt, was tijdens de opnamen 6 jaar oud. Hoe vraag je een kind van die leeftijd om deze ingewikkelde situaties te spelen?

Siegel: 'Haar spel is eigenlijk vrij eenvoudig. We vragen een 6-jarige niet om een emotionele breakdown te spelen, dat is onmogelijk. Onata beheerst de eenvoud van doodgewoon aanwezig zijn. Van om zich heen kijken, nadenken, misschien verbaasd zijn vanwege iets dat ze ziet, van bewegen, uit bed stappen, een broodje smeren. Acteurs doen er vaak jaren over om alledaagse zaken op een natuurlijke wijze te spelen. Als een kind dat al uit zichzelf doet, niet omdat iemand dat haar ooit zo heeft geleerd, maar omdat het haar natuurlijke manier van bewegen is, kun je haar in feite regisseren zoals iedere andere acteur.'


Welke aanwijzingen kreeg ze zoal?

Siegel: 'Kijk wat verder in de hal, kijk iets verbaasder, wees iets verdrietiger. Eenvoudige aanwijzingen die we ook aan andere acteurs geven.'


McGehee: 'Haar moeder is actrice (Valentine Aprile, red.) en bereidde haar bijvoorbeeld voor op de vervelende gevoelens waarmee haar personage te maken krijgt, zodat ze zich tijdens de opnamen op haar gemak voelde. Dan zeiden wij: je ouders hebben ruzie, je vader staat buiten de deur en je moeder wil hem niet binnen laten, dat maakt je verdrietig. Dat is geen al te lastige situatie. Zij dacht vervolgens: hoe zou ik mij voelen als mij dit zou overkomen?


Siegel: 'Haar grote kracht schuilt in haar waakzame blik. De essentie van haar spel zit in het observeren van de mensen om haar heen. Ze is wat dat betreft perfect voor het Koelesjov-effect (naar het klassieke montage-experiment uit de jaren tien en twintig van de vorige eeuw van de Russische filmer Lev Koelesjov, die het beeld van een neutraal gezicht achtereenvolgens afwisselde met beelden van een kom soep, een lijk en een mooie vrouw, waarna de toeschouwer respectievelijk honger, verdriet en lust in het gezicht herkende, red.). Het hangt sterk van de toeschouwer af wat die in de blik van Maisie ziet, juist omdat Onata geen grote emoties speelt.'


Filmmakers vertellen geregeld hoe lastig het is om met kinderen te werken.

Waar liepen jullie tegenaan?

Siegel: 'Vlak voordat we een van de laatste scènes wilden draaien viel Onata naast Julianne Moore in slaap. Het was een avondscène buiten New York, het kostte vrij veel om de hele productie op dat tijdstip op de been te hebben, maar als een kind om tien uur 's avonds in slaap valt, houdt het op en kan iedereen weer naar huis.'


McGehee: 'Dat was ook het enige: onze hoofdrolspeelster viel af en toe in slaap. Wel maakten we ons voortdurend zorgen. Ze vond het de eerste dag geweldig op de set, maar wie zegt dat ze het de volgende dag ook nog leuk zou vinden? Ze is zés - ze kan gewoon zeggen: dit is niet leuk meer, ik wil buiten spelen, net als mijn vrienden. Maar dat gebeurde nooit, gelukkig.'


Wat was het geheim?

Siegel: 'Coca-Cola. Hahaha.'


McGehee: 'We maakten het zo leuk mogelijk voor haar. Een soort spel, zodat ze zich kon focussen en niet te snel werd afgeleid. Steve Coogan deed het wat dat betreft geweldig. Tijdens een scène waarin hij uit een lift stapt en Maisie begroet, kwam hij elke take met een andere begroeting.


'Onata had uiteraard netjes één versie van het scenario geleerd - ze vond Steves improvisaties ontzettend grappig.'


Extra: Film-cv Siegel en McGehee

1993 Suture


2001 The Deep End


2005 Bee Season


2009 Uncertainty


2013 What Maisie Knew


E


xtra: Over Henry James

Siegel en McGehee verdiepten zich in het werk van Henry James via een etentje met een literatuurstudent die onderzoek deed naar de Britse schrijver. 'Volgens hem was James op zoek naar een manier om een experimentele schrijfstijl aan de man te brengen', zegt McGehee. 'Met echtscheidingen en seksschandalen vond hij controversiële plotelementen die zijn werk onder de aandacht brachten - voor dergelijke onderwerpen moesten Engelse lezers destijds op zoek naar Franse literatuur.'


Siegel: 'Echtscheidingen waren voorpaginanieuws in het laat-19de-eeuwse Engeland. Het was een spannend, nieuw en logisch onderwerp om zijn literaire experimenten te verkopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden