Kinderombudsman: asielkinderen in opvang zijn verloren generatie

Asielkinderen die in Nederlandse noodopvanglocaties verblijven, dreigen een 'verloren generatie' te worden. Door de lange wachttermijnen, de ondermaatse leefomgeving, de vele gedwongen verhuizingen en de daarmee gepaard gaande onderbrekingen van onderwijs halen zij hun achterstand niet meer in. 'Zo'n 3.500 kinderen raken daardoor blijvend op achterstand en dat aantal neemt toe.'

Kinderen uit de noodopvanglocatie Heumensoord zijn op hun eerste schooldag op weg naar de nieuwe Heumensoordschool. Beeld anp

Dit concludeert Kinderombudsman Marc Dullaert in zijn rapport Wachten op je toekomst over asielkinderen in de Nederlandse noodopvang. De leefomstandigheden van deze kinderen zijn ondermaats; een normaal gezinsleven is er niet mogelijk. Er is weinig privacy en nauwelijks de mogelijkheid om te sporten, te spelen en rustig huiswerk te maken. Op sommige locaties moeten de kinderen weken wachten voordat ze naar school kunnen.

Bij de verplichte verhuizingen in de procedure blijkt dat er nauwelijks informatieoverdracht tussen scholen plaatsvindt. Daardoor is niet duidelijk op welk niveau een kind is en waar het in de nieuwe situatie moet beginnen. Uit het onderzoek blijkt dat sommige kinderen binnen enkele maanden zeven tot acht maal zijn verhuisd en soms zelfs tien of elf keer.

Als gevolg van het uitblijven van school- en gezinsstructuur kampen veel asielkinderen met emotionele en gedragsproblemen. Dat geldt des te sterker voor kinderen die slachtoffer zijn van oorlogsgeweld. Volgens verpleegkundigen zijn asielkinderen met angst of suïcidale gevoelens 'geen uitzondering'. Deze kinderen worden vaak niet doorverwezen naar professionele hulp.

57 noodopvanglocaties

Nederland telt 57 noodopvanglocaties. In 49 daarvan zijn kinderen ondergebracht. Zij moeten minstens zeven maanden wachten op de start van hun asielprocedure. De duur van de procedure kan daarna oplopen tot twee jaar. Hereniging met ouders of andere gezinsleden kan duren van een half tot bijna drie jaar.

'Het Nederlandse opvangbeleid is verslechterd en de wachttermijnen worden opgerekt', zegt Dullaert. Hij hekelt de grootschalige opvang van tussen de 300 en 3.000 bewoners. 'Deze kinderen kunnen zich daar niet normaal ontwikkelen. Zij hebben al een achterstand en die wordt hier verergerd. De overheid weegt het belang van efficiëntie en beheersbaarheid zwaarder dan de belangen van kinderen.'

Het afgelopen half jaar onderzocht de Kinderombudsman stelselmatig opvanglocaties, hun bewoners en professionele betrokkenen. Veel gesprekken waren schrijnend, zegt Dullaert. 'We spraken bijvoorbeeld met een meisje van 12 dat nog twee jaar op hereniging met haar ouders moet wachten en bezochten een vrouw die een van haar drie kinderen nog borstvoeding geeft. Zij moet haar kamer delen met drie vreemde mannen.'

Kinderombudsman Marc Dullaert. Beeld anp

Fnuikend

De Kinderombudsman vraagt speciaal aandacht voor alleenreizende minderjarige asielzoekers die tijdens hun procedure meerderjarig worden - een kans die door de opgerekte wachttijden wordt vergroot. 'Zij verliezen dan hun recht op begeleiding en een woning. Deze jongeren lopen het risico voor opvang uiteindelijk een beroep te moeten doen op het Leger des Heils. Dat is fnuikend.'

Dullaert is het eens met de oproepen van de burgemeesters van Boxtel en Heusden, die pleiten voor kleinschalige opvang van asielzoekers. Hij voegt daaraan toe dat ook een snelle procedure, snellere gezinshereniging en een zo beperkt mogelijk aantal verhuizingen noodzakelijk zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.