Kinderfoto’s uit Zwitserland missen context

Soms zijn alleen foto’s niet genoeg. Soms wil je meer weten, móét je meer weten. Verlang je desnoods naar vitrines met dagboeken en stoffige brieven, waaruit meer duidelijk wordt. Die zijn er niet op de tentoonstelling Zwitserse bergkinderen in de Rotterdamse Kunsthal. Tenminste – vitrines wel, maar daarin liggen nog meer foto’s, meer van wat ook al aan de muren hangt.

Aan het onderwerp zelf ligt het niet. Dat is prachtig. Tijdens de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog maakte persfotograaf Emil Brunner (1908-1995) rond de 1.700 portretten van kinderen uit elf Zwitserse bergdorpen uit het Bündner Oberland. Lange reizen naar het buitenland waren vanwege de oorlog op de lange baan geschoven. In plaats daarvan wandelde de eigenzinnige Brunner, over wie veel verschillende verhalen gaan, eindeloos door zijn eigen, neutrale, land.

Na zijn dood werd het uitgebreide archief gevonden in zijn voormalige chalet. Sommige foto’s waren al kromgetrokken en beschadigd door vocht. Ze werden ondergebracht in de Fotostiftung Schweiz in Winterthur.

En nu hangt een klein deel van die kinderportretten (de meeste opnieuw afgedrukt) aan de muren van de Kunsthal. Aandoenlijk zijn ze, omdat kinderen van 7, 8 jaar er destijds al uitzagen als bejaarde mannetjes en vrouwtjes. Brunner fotografeerde ze stuk voor stuk frontaal en haarscherp, waardoor alle details mooi bewaard zijn gebleven.

Zijn project is vanwege de omvangrijke schaal en de afstandelijke, documenterende vorm vergelijkbaar met dat van de Duitse fotograaf August Sander (1876-1964). Ook die registreerde en categoriseerde, zij het veel uitgebreider dan Brunner, de mensen uit zijn eigen tijd.

Brunners archief biedt vele aanknopingspunten. Maar de Kunsthal heeft er helaas niets mee gedaan. Over het leven van de persfotograaf wordt nauwelijks verteld. De ontsluiting van zo’n indrukwekkend archief is gebaat bij een sociologische context, schreeuwt om een historisch kader.

Of om een heel andere invulling, wellicht interessanter voor een culturele instelling als de Kunsthal: een verbinding met de hedendaagse ontwikkeling in de mode bijvoorbeeld. Op die laatste link wijst de Kunsthal zijn bezoeker nota bene zelf kort in het persbericht. Ontwerpers, vooral uit Italië, zouden de rijke details op Brunners foto’s – speldjes, knoopsgaten, een bijzondere breisteek – als inspiratie nemen voor hun eigen kleding. Een verrassende ontwikkeling. Waarom is daar dan geen werk van gemaakt?

Nu zijn in Rotterdam die mooie foto’s te zien, en doet het je als bezoeker vrij weinig. Eigenlijk heb je meer aan het in 2002 verschenen boek, Tausend Blicke, met daarin de prachtig afgedrukte foto’s. Bovendien is daar de felbegeerde informatie te vinden. Alles wat men over Emil Brunner weet, staat uitgebreid beschreven. Zo kunnen de foto’s alsnog tot leven komen.

Emil Brunner: Zwitserse bergkinderen T/m 14 september in de Kunsthal, Rotterdam. Publicatie €39,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden