Column

Kinderen moeten eerder naar school

Het spel en de knikkers Frank Kalshoven

Het funderend onderwijs - aan kleine kinderen dus, het fundament onder de schoolloopbaan - kreeg deze week twee kontjes. PvdA-leider Diederik Samsom stelde in een ingezonden krantenartikel voor de leerplichtleeftijd te verlagen: alle kinderen eerder naar school. Paul Schnabel is voorzitter geworden van Onderwijs 2032, een platform dat, op initiatief van het ministerie van Onderwijs, een discussie begeleidt over het curriculum in het onderwijs: wat moeten kinderen leren?

Eerder naar school? Andere dingen leren? Veel belangrijker kunnen onderwerpen niet worden, als je je bedenkt dat op het fundament dat op jonge leeftijd wordt gelegd, hele levens en loopbanen worden gebouwd.

Eerder naar school? Het is geen nieuwe sociaal-democratische gedachte, maar wel een ijzersterke. Om minstens drie redenen. Eén: kinderen kunnen beter en meer leren (waarover zo meer). Twee: leerachterstanden kunnen snel worden opgespoord en aangepakt. Drie: werkende ouders worden ontlast (en kunnen allicht makkelijker meer uren werken). Eerder naar school bevordert dus zowel gelijkheid (tussen jonge kinderen van dezelfde generatie, én die tussen mannen en vrouwen) als economische groei.

Verbazingwekkender dan het voorstel van Samsom is daarom dat het niet veel hoger op de agenda staat in Den Haag. Het is zo'n onderwerp waarbij de praktijk verder is dan de beleidsmakers. Want in het land proberen Integrale Kind Centra, Sterrenscholen en andere voorlopers tegen de verdrukking in onderwijs, kinderopvang en vroege - en voorschoolse educatie te combineren en ze moeten daarbij steeds weer vechten tegen regels, bekostigingsellende en cao-gedoe.

Den Haag biedt wel wat 'experimenteerruimte' maar zit al minstens tien jaar op de handen. Hierbij wordt het onderwerp 'kinderopvang', afhankelijk van de luimen bij de formatie, nu eens bij Onderwijs ondergebracht en dan weer bij Sociale Zaken. Zouden de PvdA-bewindslieden op Sociale Zaken (Asscher) en Onderwijs (Bussemaker) de voorzet van hun partijleider niet eens kunnen inkoppen?

Maar wat moeten de kids dan leren? Zowel de Onderwijsraad als de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid drong er bij OCW op aan dat hier grondig opnieuw over moet worden nagedacht. OCW lanceerde Platform 2032, dat een even hippe en moderne als valse start beleefde - jammer genoeg.

Minister Asscher van Sociale Zaken. Beeld ANP

Op de bijbehorende website (onsonderwijs2023.nl) zijn de resultaten gepubliceerd van de 'nationale brainstorm' over dit onderwerp. De centrale vraag is prima: 'Wat moeten kinderen leren om ze zo goed mogelijk voor te bereiden op de toekomst?'

Wat komt eruit? Tot mijn verbazing is de 'definitie' van de brainstorm zo: wie twitterde of iets op Facebook zette (of op Pinterest of Instagram etc.) met het bijbehorende trefwoord is deelnemer. Twitter domineert: van de 16.500 'inzendingen' zijn er 14.500 tweets. De bulk hiervan verscheen naar aanleiding van een optreden van staatssecretaris Sander Dekker bij een tv-programma. Deze berichten - met de diepgang van, nou ja, een tweet - zijn vervolgens door een communicatiebureau 'geanalyseerd'. Zo'n leuke 'Prezi' met tekeningen vat samen. Mijn welgemeende (en naar ik vermoed overbodige) advies aan Paul Schnabel voor het vervolg van zijn project: negeer de uitkomsten.

Grove motoriek, fijne motoriek, letters schrijven, woorden, zinnen, opstellen et cetera.

Opstel over 'mijn hond', over 'huisdieren', over 'domesticatie van dieren' et cetera.

In het leren bouwen kennis, kunde en vaardigheden op elkaar voort. Ze zijn complementair. Om aan het einde van het funderend onderwijs hiervan een lekkere verzameling te hebben, helpt het enorm als de basis op orde is. Grove motoriek niet op orde? Dan komt dat opstel over domesticatie er nooit.

Vroeg beginnen dus. En spelenderwijs de best denkbare basis leggen voor het verdere leren.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek
Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.