Kinderen krijgen is slecht voor inkomen van vrouwen

Mondialisering

Het inkomen van veel vrouwen keldert met het krijgen van kinderen. Dat laat internationaal onderzoek zien. In Nederland verdienen ze 6 procent minder, in Zuid-Afrika zelfs een kwart.

Beeld Thinkstock

Het is beter een man te zijn dan een vrouw als het om salaris gaat. Uit talloze onderzoeken blijkt dat mannen meer betaald krijgen dan vrouwen, in veel gevallen voor precies hetzelfde werk. Wisten we allang, natuurlijk. Minder bekend is dat vrouwen met kinderen op hun beurt nog slechter af zijn dan vrouwen zonder kinderen.

Uit een pas verschenen onderzoek van stichting Loonwijzer blijkt dat moeders wereldwijd minder verdienen dan niet-moeders. Het is voor het eerst dat op grote schaal onderzoek naar dit onderwerp is gedaan. De Nederlandse organisatie vroeg vrouwen uit dertien landen een online-enquête in te vullen over hun salaris. Meer dan 28 duizend vrouwen deden mee.

Van alle werkende moeders zijn die in Zuid-Afrika het zwaarst de klos: ze verdienen bijna een kwart minder dan vrouwen zonder kinderen. Binnen Europa scoort Duitsland het slechtst: daar bedraagt het loonverschil gemiddeld 16 procent. In Nederland verdienen moeders gemiddeld 6 procent minder. Vrouwen boven de 50 met kinderen komen zelfs 9 procent lager uit dan hun kroostloze leeftijdsgenoten.

Dalend inkomen

Maarten van Klaveren kijkt er niet vreemd van op. Als onderzoeker bij het Amsterdams Instituut voor Arbeidsstudies houdt hij zich al jaren bezig met de inkomenspositie van vrouwen. Het onderzoek van Loonwijzer bevestigt volgens hem waar onderzoeken uit afzonderlijke landen al langer op wijzen: het inkomen van veel vrouwen keldert met het krijgen van kinderen.

Daar zijn twee belangrijke redenen voor. Ten eerste kiezen veel vrouwen met jonge kinderen voor werk dat daar makkelijk omheen te plooien is. Dat betekent dat ze een minder uitdagende baan nemen of minder gaan werken, waardoor ze minder kans op promotie maken. 'Ook vrouwen die alleen nog maar denken over kinderen, verdienen in veel gevallen al slechter', zegt Paulien Osse, directeur van Loonwijzer. Ze focussen zich minder op hun carrière en des te meer op hun toekomstige gezin. 'Mannen doen precies het omgekeerde. Zodra er gedacht wordt over kinderen, gaan ze op zoek naar een betere baan om een goed inkomen veilig te stellen.'

In Nederland gaan nieuwbakken moeders massaal parttime werken. En eenmaal geminderd, blijkt het moeilijk weer terug te keren naar een volle werkweek. Osse: 'De gedachte van veel moeders is: over een jaar of wat ga ik terug naar mijn oude uren. De praktijk leert dat dat meestal niet gebeurt.'

'Statistische discriminatie'

Een tweede belangrijke verklaring voor de inkomenskloof is wat onderzoeker Van Klaveren 'statistische discriminatie' noemt. Werkgevers baseren zich bij het aannemen dan wel ontslaan van personeel deels op heersende ideeën over bepaalde groepen. 'Veel werkgevers gaan ervan uit dat moeders minder productief zijn dan vrouwen zonder kinderen.' Ze bieden deze vrouwen minder snel een hoge functie. Ook het ontslaan van vrouwen zodra ze zwanger worden, is in veel landen niet ongebruikelijk.

Vooral in regio's waar weinig voorzieningen voor werkende ouders zijn, hebben moeders het moeilijk. Van Klaveren: 'In Brazilië zijn ouderschapsverlof en kinderopvang bijvoorbeeld slecht geregeld.' Daar komt bij dat het Zuid-Amerikaanse land relatief veel alleenstaande moeders telt. 'Als er iets met het kind is, draait de moeder ervoor op. Dat weet de werkgever ook.' Hetzelfde geldt voor Zuid-Afrika, waar moeders wereldwijd het meeste salaris moeten inleveren.

Opleidingsniveau

Ook opleidingsniveau speelt indirect een rol. In Nederland verdienen moeders met een hoge functie nagenoeg evenveel als vrouwen zonder kinderen op dezelfde positie. Moeders onder aan de arbeidsmarkt hebben het juist moeilijk: op iedere verdiende euro leveren zij 7,5 cent in. Osse: 'Als je een goede baan hebt kun je makkelijk kinderopvang inkopen. Voor laagopgeleiden is die mogelijkheid er minder.'

Op de lange termijn boeken de werkende moeders trouwens wel winst: hun dochters verdienen meer dan dochters van niet-werkende moeders. Dat blijkt althans uit een onderzoek van Harvard dat in juni verscheen. De meisjes die opgroeien met een werkende moeder schoppen het bovendien vaker tot leidinggevende, met alle salarisgevolgen van dien. Zonen van werkende moeders blijven juist wat vaker thuis, bij de kinderen.

Uitschieters Duitsland en België

Duitsland scoort opvallend slecht in het onderzoek van Loonwijzer: moeders verdienen er gemiddeld 16 procent minder dan niet-moeders. Hoe kan het dat moeders daar zo weinig verdienen? Volgens onderzoeker Maarten van Klaveren heeft het veel te maken met een gebrek aan (betaalbare) kinderopvang. 'Daar komt bij dat Duitsland toch nog wel een cultuur kent van Kinder, Küche, Kirche. Vrouwen worden geacht thuis te zijn om voor de kinderen te zorgen.' Discriminatie van moeders door werkgevers komt er volgens de onderzoeker ook veel voor.

Hoe anders is dat in buurland België. Daar verdienen werkende moeders juist méér (gemiddeld 9 procent) dan vrouwen zonder kinderen. Het is het enige onderzochte land waar de loonkloof omgekeerd is. Volgens directeur Paulien Osse komt dat omdat in België kinderopvang goed geregeld is. 'Bovendien wordt het normaal gevonden om je kinderen naar de crèche te sturen.' Daar komt volgens Van Klaveren bij dat in België veel meer een werktraditie bestaat voor vrouwen. Het land scoort dan ook relatief goed als het gaat om de loonkloof tussen mannen en vrouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.