Kinderen bewegen steeds minder goed tijdens gymles: bal vangen lukt vaak al niet

Basisschoolleerlingen presteren steeds minder tijdens de gymles. Ze kunnen minder goed touwzwaaien, mikken op een basket en gooien met een bal. Ook het aantal te dikke kinderen is toegenomen.

Een gymdocent geeft leerlingen instructies tijdens de gymles. Beeld Marcel van den Bergh

Dit blijkt uit vandaag verschenen onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs naar de bewegingsvaardigheid van leerlingen in het basisonderwijs en speciaal basisonderwijs. De bewegingsvaardigheid in 2016 van ruim 2.500 kinderen op 89 scholen werd daarvoor vergeleken met onderzoek uit 2006.

Op vijf van de acht onderdelen die in beide jaren zijn getest, scoorden de leerlingen in 2016 minder goed. Het gaat om balanceren op een instabiel vlak, touwzwaaien, mikken op een basket, gooien en vangen van een kleine bal via de muur en tennissen via de muur. Bijna eenderde van de leerlingen in het speciaal basisonderwijs en zo’n 20 procent van de basisschoolleerlingen konden geen bal vangen. Alleen bij de onderdelen wendsprong over de kast, rollen over een verhoogd vlak en de shuttleruntest (piepjestest) blijven de prestaties gelijk.

Op de helft van de scholen geeft een gymleraar de bewegingslessen. Andere scholen zetten ook groepsdocenten in. Dat maakt verschil, zo valt te lezen in het rapport. De kinderen met een aparte gymleraar scoren op drie van de veertien onderdelen beter.

Zorgelijke ontwikkelingen

De PO-Raad noemt de ontwikkelingen zorgelijk. ‘Van jongs af aan op een speelse manier leren bewegen is belangrijk voor de gezondheid en prestaties van kinderen. Als ze er jong mee beginnen, profiteren ze daar hun hele leven van’, aldus een woordvoerder.

Er zijn ook hoopvolle signalen. ‘We zien al een aantal jaren dat de focus verschuift van bewegen tijdens bewegingsonderwijs naar bewegen op andere manieren’, zegt de woordvoerder. Niet alleen sporten tijdens de gymles dus, maar ook tijdens taal en rekenen. ‘Scholen maken het schoolplein daarnaast uitdagender. Geen kale tegels meer, maar attributen zoals klimrekken waardoor kinderen wel willen bewegen.’

De teruglopende bewegingsvaardigheid verbaast senior onderzoeker Jo Lucassen van het Mulier Instituut, gespecialiseerd in onderzoek naar sport, niet. ‘Uit een vergelijking tussen de vaardigheid van kinderen in 1980 en 2006 bleek al dat er een flinke achteruitgang zichtbaar was.’ Daar zijn diverse redenen voor. Zo is er de afgelopen decennia weinig geïnvesteerd in bewegingsonderwijs. Lucassen wijst erop dat 20 procent van de scholen kinderen maar één uur per week gym geeft.

Minder buitenspelen

Hij signaleert verder dat kinderen steeds minder buitenspelen. ‘De tijd dat kinderen buiten kunnen oefenen met bewegen is teruggelopen.’ En de recessie, waardoor veel ouders hebben bezuinigd op sportlidmaatschappen van hun kinderen, speelt mee. Tot slot noemt hij de veranderende vrijetijdscultuur van kinderen. ‘Veel kinderen zitten urenlang achter de iPad, spelcomputer en televisie. Het feit dat kinderen veel stilzitten speelt zeker een rol.’

Uit het onderzoek blijkt dat bijna 60 procent van de kinderen per dag 1 à 2 uur tv-kijkt en 1 à 2 uur computert. Het aantal kinderen met overgewicht is gestegen van 11 procent in 2006 naar 17 procent in 2016. Tegelijkertijd zijn kinderen wel actiever bezig met buitenschoolse activiteiten. Opvallend genoeg sport ruim 60 procent van de ondervraagde leerlingen drie of meer keer per week bij een club. Maar er is ook een deel dat nooit sport in clubverband: 17 procent.

Extra handicap

Als kinderen vaardig zijn, is de kans groter dat ze meer deelnemen aan sportactiviteiten. Kinderen met overgewicht hebben in dat opzicht een extra handicap, zegt Lucassen. ‘Ze bewegen minder soepel en zijn minder vaardig. Daardoor hebben ze minder zelfvertrouwen, gaan ze minder meedoen met sportactiviteiten en neemt de kans op overgewicht verder toe.’

Lucassen wijst erop dat het niet alleen de verantwoordelijkheid is van de school om kinderen te laten bewegen. ‘Ouders en sportclubs kunnen een bijdrage leveren. Maar de school speelt een cruciale rol, want die heeft ook de kinderen onder haar hoede die niet naar een sportclub gaan en geen sportieve ouders hebben. Bij hen moet de school nadrukkelijk de basis leggen voor een leven lang bewegen. Goed bewegingsonderwijs is daarom echt nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden