Kinderbank voor kleine spaarder

Cent voor cent wordt er gespaard bij de Indiase Bal Vikas Bank. Een instelling van en voor straatkinderen, die er ook leningen kunnen afsluiten....

Dat staat gelijk aan zo'n twaalf eurocent - een bedrag waar de meeste banken hun neus voor zouden ophalen. Maar bij dit loket zijn alle cliënten én bankbedienden jonger dan achttien jaar en leven ze, stuk voor stuk, moederziel alleen op straat.

De Bal Vikas Bank, de Kinderbank, is drie jaar geleden door de straatkinderen zelf opgericht en wordt volledig door jongeren gerund. Hier kunnen ze hun geld veilig wegzetten, krijgen ze rente en kunnen ze zelfs een lening aanvragen.

Natuurlijk is de Bal Vikas Bank geen groot, modern gebouw met een glazen pui. In de hoek van de nachtopvang, een complex van barakken naast het treinstation in de oude stad van Delhi, staat een kanariegeel hokje van zo'n anderhalve meter hoog. Er staan een tafel en een stoel, en in de voorkant zit een getraliede opening waardoor bankbediende en klant met elkaar kunnen praten.

'We zijn elke avond tussen zeven en acht open', zegt de manager, de twaalfjarige Shahib. 'Kinderen komen dan met het geld dat ze overdag verdiend hebben of halen iets van hun rekening af, en ik hou dat keurig bij in het kasboek.' Trots laat hij een schrift zien waarin een rij namen, met daarachter het bedrag van de storting of de opname, staat genoteerd. De zelfde gegevens worden ook in de individuele bankboekjes van alle klanten bijgeschreven en daardoor weet iedereen precies hoeveel geld hij nog heeft.

Voor de dertienjarige Karim maakt de bank een groot verschil. 'Vroeger moest ik het geld direct uitgeven of op zak houden - maar dan werd het vaak gestolen. Nu staat het veilig op de bank en gebruik ik alleen wat ik echt nodig heb.'

Karim is voddenraper en het oude metaal en plastic dat hij bij elkaar schooit, levert hem gemiddeld 1,20 euro per dag op. 'Het meeste gaat op aan eten, medicijnen en soms een paar slippers, maar ik probeer zoveel mogelijk te sparen', zegt het joch opgetogen. 'Kijk! Ik kom hier nu vijf maanden en hier in mijn bankboekje staat dat ik al 170 roepies (ongeveer vier euro) heb!'

Een echt doel voor het geld heeft Karim nog niet, maar hij hoopt ooit een winkel te kunnen beginnen. En wat wil hij dan verkopen? 'Kokosnoten.'

Sebastian Matthew (34) werkt voor de hulporganisatie Butterflies en ondersteunt de kinderen bij hun initiatief. 'We willen dat ze hun geld veilig weg kunnen stoppen, leren dat het belangrijk is om te sparen en ze de mogelijkheid geven een lening af te sluiten om een betere toekomst op te bouwen.'

Maar die lening krijg je niet zomaar. Het gaat om een bedrag van maximaal vijfduizend roepies (116 euro) en het kind moet met een heel degelijk bestedingsplan komen voordat hij daarvoor in aanmerking komt. Matthew: 'Het geld komt uit de bankkas, oftewel het spaargeld van al die straatkinderen, en zij bepalen zelf of iemand een lening kan krijgen.'

Je krijgt bijvoorbeeld geen cent als je het wilt besteden aan alcohol of kleding of hulp aan je familie. De lening is alleen bedoeld voor een degelijke investering die winstgevend zou kunnen zijn. De potentiële debiteur moet daarom eerst een zakenplan opstellen en dat schriftelijk indienen bij het bankcomité van negen kinderen. Deze vergadert over het voorstel en beslist of ze er genoeg vertrouwen in hebben.

'Tot nu toe zijn er zes leningen toegekend', zegt Matthew. 'Eén jongen heeft er gereedschap voor gekocht en is nu timmerman, een ander verkoopt thee op straat, een derde runt een videowinkel met illegale cassettes en drie jongens hebben een handkar gekocht waarop ze groenten rondbrengen. De helft van deze groep betaalt de lening ook af. De andere helft is helaas niet zo succesvol.'

Ondanks deze drie gevallen noemt Matthew de bank toch 'een groot succes' en hoopt hij het plan naar andere delen van India te exporteren. 'We hebben het leven van een uitzichtloze groep zien veranderen en dat is ongelooflijk', zegt hij.

Dat kan Mahesh alleen maar beamen. Terwijl het snot uit zijn neus loopt vertelt het twaalfjarige jochie dat zijn ouders overleden toen hij acht jaar was. 'Sindsdien leef ik op straat en probeer ik zoveel mogelijk te werken.' Hij overleeft door bij een theestalletje af te wassen, maar Mahesh hoopt dat de kinderbank het tij kan keren. 'Ik heb na twee jaar sparen al meer dan achthonderd roepies (achttien euro). Als ik zo nog even doorga, kan ik misschien wel een auto kopen. En dan word ik taxichauffeur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden