'Kind kan niet zomaar bij moeder weggehaald'

De kleine Melanie sliep vanaf haar geboorte in een schoenendoos tussen de rotzooi. Soms kreeg ze de borst, maar vaak moest ze het doen met potjesvoeding voor kinderen van acht maanden en een beetje appelmoes....

Van onze verslaggeefster

Ellen de Visser

ZWAAG

De moeder van Melanie, een alcoholiste, bracht haar kind op 6 augustus ter wereld zonder begeleiding van een arts of een verloskundige. Een ongeruste buurtbewoonster schakelde al na een dag de politie in. Haar broer kwam regelmatig bij de vrouw over de vloer en vertelde over de erbarmelijke situatie waarin het kind verkeerde.

Politieagenten troffen 'een onbeschrijflijke troep'. De moeder was beneveld, de baby ging van hand tot hand. De huisarts die op verzoek van de Raad voor de Kinderbescherming het meisje op 10 augustus onderzocht, zag echter geen medische noodzaak om haar bij de moeder weg te halen. De kinderrechter herriep daarop de voorlopige voogdij die door de Raad was aangevraagd.

De buurtbewoonster liet de agenten toen weten: 'Als het te gek wordt, grijp ik in.' Vier dagen later was het zover: zij trof de baby ondervoed en praktisch naakt in het huis aan. Ze nam haar mee naar huis en schakelde opnieuw de politie en de Kinderbescherming in. De woordvoerder van de politie Noord-Holland Noord zegt dat hij nog nooit zo'n ernstige verwaarlozing op zo'n jonge leeftijd heeft meegemaakt.

De Raad voor de Kinderbescherming wordt jaarlijks met veertienhonderd gevallen van verwaarlozing geconfronteerd. Begin vorige maand vond de Haagse politie op een zolderetage een peuter die niet kon praten of lopen. De vierjarige Joyce bleek nog nooit buiten te zijn geweest en moest slapen tussen torenhoge stapels huisvuil.

Net als Joyce viel ook Melanie 'buiten het systeem'. Haar moeder werd tijdens zwangerschap en bevalling niet medisch begeleid. Het gebruikelijke contact met de huisarts, de verloskundige, de kraamverzorging en het consultatiebureau bleef achterwege. Toen de politie voor het eerst in contact kwam met de moeder had zij haar dochter nog niet aangegeven bij de burgelijke stand. 'Zo zie je hoe snel het mis kan gaan', zegt J. Vogel van het Landelijk Bureau Kinderbescherming. 'Als er ook maar een schakel wegvalt, valt de ketting uit elkaar.'

Vogel benadrukt hoe belangrijk in zo'n geval de oplettendheid van familieleden of buurtbewoners is. 'De Kinderbescherming is geen opsporingsinstantie, wij zijn afhankelijk van meldingen. Bij verwaarlozing of kindermishandeling blijkt nog te vaak dat omstanders niets durven te ondernemen.'

Volgens een woordvoerder van de politie kon Melanie niet eerder uit huis worden gehaald omdat 'haar situatie niet ernstig genoeg was'. Vogel schetst het dilemma waarvoor de Kinderbescherming zich vaak geplaatst ziet als zij doorkrijgt dat een kind wordt verwaarloosd. 'Als we te laat ingrijpen, is het niet goed. Maar als we te vroeg tot actie overgaan, krijgen we ook kritiek. In Nederland is privacy zo belangrijk. Je kunt een kind niet zomaar bij de moeder weghalen.'

Kinderrechters onderschrijven die problematiek. Zij worden door de Kinderbescherming ingeschakeld als een verwaarloosd kind aan de ouderlijke macht moet worden onttrokken of onder toezicht moet worden gesteld, en moeten dan op basis van gegevens van de Raad beoordelen hoe ernstig de situatie is. In de wet staat niet omschreven hoe ernstig 'ernstig' is. De rechter moet bij iedere nieuwe melding wikken en wegen.

'Het is ontzettend lastig om het omslagpunt te bepalen', zegt mr. A. Leeser, kinderrechter in Amsterdam. 'Vergis je niet: een kind uit huis plaatsen is niet alleen voor de moeder maar ook voor het kind afschuwelijk.'

'Als een kind niet met de dood wordt bedreigd, dan is het vaak lastig om iets te ondernemen', zegt de Rotterdamse kinderrechter mr. M. Bax. Ze krijgt in de week dat ze zogeheten spoedzittingen doet soms wel vijf keer een geval van verwaarlozing voorgeschoteld. Toch denken zij en haar collega's niet dat het aantal kinderen dat wordt verwaarloosd, toeneemt. Bax: 'Slechte ouders zijn er altijd al geweest.'

Melanie ligt nog op de couveuseafdeling om op krachten te komen. Haar moeder is opgenomen in een ontwenningskliniek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden