Kim Jong-un: wij zullen niet als eerste een kernwapen gebruiken

Voor het eerst sinds 1980 is er in Pyongyang een partijcongres. Het kolossale evenement wordt gezien als de 'kroning' van de 33-jarige Kim Jong-un als onbetwist leider van Noord-Korea.

Kim Jong-un Beeld reuters

Met het eerste economische vijfjarenplan sinds de jaren tachtig heeft de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un zaterdag meer inhoud proberen te geven aan zijn tweesporenbeleid. Kim streeft ernaar zijn van de wereld geïsoleerde dictatuur om te vormen tot een kernwapenstaat met een bloeiende economie. Tot 2020 moet de productie in de landbouw en de industrie daarom omhoog, geholpen door een op kerncentrales draaiende stroomvoorziening.

De 33-jarige Kim ontvouwde zijn plannen in een drie uur durende toespraak tijdens een zeldzaam congres van de Arbeiderspartij in Pyongyan - een evenement vol van het politieke theater dat de eenpartijstaat kenmerkt. Zalen vol uniformen applaudisseren voor een partijtop waaruit de dissidenten de afgelopen jaren stelselmatig zijn weggezuiverd door executiepelotons.

Het partijcongres, dat vrijdag begon en een onbepaalde duur kent, is het eerste sinds 1980. Mede daarom zien Noord-Korea-kenners het als de 'kroning' van de jonge Kim, die in 2011 zijn plotseling overleden vader opvolgde. Na zijn grootvader Kim Il-sung en zijn vader Kim Jong-il is hij de derde in de dynastie die het land leidt sinds de communistische volksrepubliek in 1948 is gesticht.

Nucleaire ambities

Het is onduidelijk hoe Kim zijn vijfjarenplan handen en voeten wil geven. De economie van Noord-Korea lijdt ernstig onder de sancties die de Verenigde Naties in de loop der jaren hebben uitgevaardigd als straf voor de voortdurende ontwikkeling van kernwapens. In zijn toespraak, die pas een dag later op de staatstelevisie werd uitgezonden, hield Kim de 25 miljoen Noord-Koreanen vooral voor dat hun land over vijf jaar 'de vlag van de overwinning zal hijsen' en dan een 'wetenschappelijke en technologische, economische en hoogbeschaafde macht' zal zijn.

De Verenigde Staten eisen dat Pyongyang alle nucleaire ambities opgeeft, voordat te praten valt over een terugkeer op de wereldmarkt. Maar Kim wil daar niets van weten: hij herhaalde zaterdag dat Noord-Korea eerst als kernwapenmacht moet worden erkend, om daarna pas in de context van internationale ontwapening - dus ook die van andere landen - over de ontmanteling van zijn atoomprogramma te willen praten. Zo zitten de onderhandelingen over het Noord-Koreaanse wapenprogramma al jaren vast.

In zijn toespraak herhaalde Kim zaterdag dat hij niet als eerste kernwapens zal gebruiken, 'behalve als onze soevereiniteit wordt geschonden door agressieve, vijandige strijdkrachten die kernwapens hebben'. Hij leverde daarmee naar eigen zeggen het bewijs een 'verantwoordelijke kernwapenstaat' te zijn.

'Pracht en praal'

Noord-Korea-deskundige Remco Breuker was een stuk minder enthousiast aan het begin van het partijcongres. 'Het is vooral veel pracht en praal.' Lees hier het complete interview.

Oogluikend ondernemerschap

Uit satellietbeelden genomen op 5 mei leiden onderzoekers van de Amerikaanse Johns Hopkins Universiteit af dat er een vijfde atoomproef op handen kan zijn bij het testterrein Punggye-ri. Ze namen er bewegingen van voertuigen waar die 'daar zelden worden gezien, behalve tijdens de voorbereiding van een proef', aldus een verklaring op de onderzoekswebsite 38 North.

Sinds januari heeft Pyongyang bij herhaling laten zien dat het driftig in de weer is met zijn atoomprogramma. Eerst was er de vierde atoomproef (na eerdere ondergrondse proeven in 2013, 2009 en 2006). Daarna volgde de lancering van een satelliet, waarvoor een lange afstandsraket in stelling was gebracht. Hoe ver Noord-Korea precies is met de ontwikkeling van kernwapens is onderwerp van debat op afstand, omdat er al jaren geen wapeninspecteurs meer in het land zijn geweest.

Wat Noord-Korea daar in economische groei tegenover kan zetten, is grotendeels in duister gehuld. Het land publiceert geen begrotingen of andere economische cijfers. Onderzoekers in Zuid-Korea denken wel dat er de laatste jaren groei te zien is, maar de schattingen daarvan lopen uiteen van 1 tot wel 7 procent. De oorzaak daarvan zou zijn dat de laatste jaren oogluikend ondernemerschap is toegestaan, nadat de staat er stelselmatig niet in slaagde voor zijn burgers te zorgen. Het meest tragische bewijs daarvan waren de hongersnoden in de jaren negentig, waaraan vermoedelijk vele honderdduizenden zijn bezweken.

Met het vijfjarenplan lijkt Kim de bevolking te willen laten weten dat hij hun noden ziet - in tegenstelling tot zijn vader, die tussen 1994 en zijn dood in 2011, nooit over de economie van Noord-Korea sprak. Kim neemt daarmee volgens Noord-Korea-kenners wel een risico: als hij de komende jaren niet levert, kan dat tot gemor in de gelederen leiden.

Elektrische fietsen

In de marge van het Noord-Koreaanse partijcongres zag een verslaggever van persbureau Reuters ze ineens op straat in de hoofdstad Pyongyang: elektrische fietsen. Binnen tien minuten trokken ze zaterdag aan zijn oog voorbij. Hoe modern! Hij tikte er meteen een stukje over, vanuit een stad waar auto’s alleen voor de happy few zijn.

Het regime van Kim heeft voor het partijcongres 128 buitenlandse journalisten toegelaten. Het is altijd een belevenis als het gesloten land de deur op een kier zet. Maar veel kregen de verslaggevers niet te zien – en zelf kregen ze tot zondagavond geen partijbonzen te spreken. Ze mochten wel vanuit een bijgebouw het congres via de staatstelevisie volgen.

De elektrische fietsen zijn overigens geïmporteerd vanuit China. In het Kwangbok-warenhuis zijn ze van het merk Anqi te koop voor 2,62 miljoen won (oftewel 330 dollar volgens de officiële wisselkoers). De aanschaf is voor weinigen weggelegd. De meeste Noord-Koreanen gaan te voet of met overvolle bussen naar hun werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden