Kim Jong-un houdt even in: deëscalatie of provocatie?

Noord-Korea lijkt een stap terug te doen in het conflict met de VS. Maar de oorlogs-koorts kan weer stijgen als militaire oefeningen van de VS en Zuid-Korea beginnen.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un liet weten 'het dwaze gedrag van de Yankees' nog even te zullen aankijken voor hij zal beslissen wat hij gaat doen.Beeld afp

De angst voor een acute militaire confrontatie tussen Noord-Korea en Amerika is iets afgenomen. De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un heeft verklaard dat hij 'nog wat langer zal wachten' voor hij besluit raketten af te vuren op Guam. De Amerikanen hadden hem gewaarschuwd dat zo'n raketaanval op hun grondgebied zou leiden tot oorlog.

Guam is een eiland in de Stille Oceaan dat behoort tot de Verenigde Staten. Er zijn 7.000 Amerikaanse militairen gelegerd. In de woordenstrijd die vorige week losbarstte tussen Pyongyang en de Amerikaanse president Donald Trump maakte de Noord-Koreaanse legertop bekend dat zij midden-augustus een plan aan Kim Jong-un zou voorleggen voor het afvuren van vier ballistische raketten op de wateren voor de kust van Guam. Kim bekeek het plan maandag en liet daarna weten 'het dwaze gedrag van de Yankees' nog even te zullen aankijken voor hij zal beslissen wat hij gaat doen.

Deze verklaring wordt gezien als een poging tot deëscalatie. De afgelopen week werd er over en weer veel oorlogstaal gebruikt. Trump dreigde met 'vuur en furie', Kim zei een eventuele Amerikaanse aanval 'duizendmaal' te zullen vergelden. De Amerikaanse minister van Defensie waarschuwde dat een aanval op Guam niet onbeantwoord zou blijven. 'Ik denk dat als ze op de Verenigde Staten vuren, dit zeer snel zou kunnen escaleren tot een oorlog. Ja, dat is wat oorlog genoemd wordt, als ze op ons schieten.' Kim lijkt nu een stap terug te doen, weg van de afgrond van een militair treffen.

Tekst gaat verder onder de tijdlijn.

Of de deëscalatie ook mag worden gezien als een capitulatie voor de Amerikaanse druk is de vraag. Trump zal het graag zo uitleggen. Maar het deëscalatiemoment kan ook passen in wat Sydney A. Seiler, een voormalig Noord-Korea-expert van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, heeft omschreven als de 'provocatie-cyclus'. Pyongyang brengt met zijn omstreden acties de regio tot op de rand van oorlog en bindt net voordat de zaak ontploft weer in. Ondertussen gaat het werken aan een kernwapenarsenaal door.

Volgende week al kan blijken wat Kims deëscalerende actie waard is. Dan beginnen Zuid-Korea en de VS aan grootscheepse gezamenlijke militaire oefeningen. De traditie wil dat als gevolg van deze augustus-manoeuvres de oorlogskoorts weer toeneemt bij Noord-Korea. Het is dan zaak de 'bloemrijke' retoriek van Kim te negeren, schreef vorige week Susan Rice, de nationale-veiligheidsadviseur van Obama. Maar kan Trump dat ook?

Oorlogsretoriek Trump

De Zuid-Koreaanse president zal er zeker bij zijn Amerikaanse collega op aandringen. Moon Jae-in waarschuwde Trump dinsdag indirect dat geen enkel land mag overgaan tot het gebruik van militair geweld tegen Noord-Korea zonder de toestemming van de regering in Seoel. 'Alleen Zuid-Korea kan besluiten tot militaire actie op het Koreaanse schiereiland', zei de Zuid-Koreaanse president. Hij noemde Trump niet bij naam, maar uit wat hij zei, bleek dat Moon zeer ongelukkig is met de oorlogsretoriek van de Amerikaanse president.

Dat is niet zo verbazingwekkend voor een president van een land waarvan de hoofdstad Seoel met haar bijna 24 miljoen inwoners op 50 kilometer afstand ligt van de grens met Noord-Korea, dat de beschikking heeft over naar schatting 8.000 grote kanonnen en heel arsenaal aan chemische en biologische wapens. Als Zuid-Koreaans president wil je niet dat wie dan ook in de nabijheid van zo'n kruitvat gaat zitten spelen met lucifers.

Meer kernwapencapaciteit

Moon vindt niet alleen dat men voorzichtig moet zijn met militaire druk. Ook meent hij dat de economische sancties, die een paar weken geleden door de VN-Veiligheidsraad werden ingesteld, niet voldoende zullen om de Noord-Koreacrisis op te lossen. Hij ziet de strafmaatregelen vooral als een middel om Pyongyang terug te krijgen naar de onderhandelingstafel. Volgens Moon kan Kim helpen een gunstig klimaat te scheppen voor hervatting van de dialoog door geen kern- of raketproeven meer te houden.

Of Kim zich iets gelegen zal laten liggen aan Moons oproep is verre van zeker. Vorig jaar hield hij twee proeven met kernbommen en afgelopen juli twee proeven met intercontinentale ballistische raketten die deze bommen moeten vervoeren. De ontwikkeling van een Noord-Koreaanse kernwapencapaciteit heeft de afgelopen jaren een dramatische versnelling ondergaan, zeggen experts.

Onder meer door de aanschaf op de zwarte markt van zware raketmotoren, waarschijnlijk afkomstig uit een Oekraïense fabriek met historische banden met Ruslands raketprogramma, volgens Amerikaanse inlichtingendiensten. Noord-Korea zou zelfs doelen in Alaska, de noordelijkste staat van Amerika, kunnen bereiken. De vraag is of Kim in onderhandelingen ooit nog afstand zal willen doen van deze wapens.

Oorlog met Noord-Korea? Lees hier meer:

'Als er iets mis gaat, sterven we allemaal'
'We zijn spanningen gewend. Ze lopen op, ze kalmeren en dan lopen ze weer op.' Ondanks die gewenning hebben de vierhonderd inwoners van Shanghuolong voortdurend angst in het hart.

Dit is het eiland dat Noord-Korea in het vizier heeft voor een raketaanval
Guam is het stukje Amerika dat het dichtst bij Noord-Korea ligt. Op 3.400 kilometer afstand om precies te zijn, ruim binnen bereik van de Noord-Koreaanse Hwasong-12-raketten. En daarom belandde het tropische eiland in het oog van de storm.

Net echte kunst uit Noord-Korea
Net nu de spanning tussen Noord-Korea en de VS verder oploopt, opent in Goes een tentoonstelling met de hoogst ideologische Noord-Koreaanse schilderijen die Ronald Groen sinds de eeuwwisseling heeft verzameld.

Trump waarschuwt Kim dat leger VS gereed is om toe te slaan
President Trump heeft de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un opnieuw gewaarschuwd de VS niet te bedreigen of te provoceren. Hij zei dat het Amerikaanse leger gereed is om toe te slaan mocht Pyongyang in de fout gaan.

Hoe de Washingtonse elite Trump (niet) in toom houdt
De leiders van de VS en Noord-Korea spelen een gevaarlijk spelletje: wie is de onvoorspelbaarste? Om een ramp te voorkomen moeten de redelijke krachten in Washington Trump permanent in de gaten houden.

Peking werpt zich op als scheidsrechter
Trump tweet, Noord-Korea schiet, Peking roept op tot kalmte, en niemand luistert. Deze status quo bevalt de Chinezen matig, maar een status quo is nog altijd beter dan verandering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden