Kim doet alleen zaken met Trump zelf, dus dan maar weer een top

Trump over Noord-Korea

'Als ik niet tot president van de VS was gekozen, dan zouden we volgens mij nu in een grote oorlog met Noord-Korea verzeild zijn geraakt'

Het wordt al bijna gewoon: de Amerikaanse president Trump onmoet eind deze maand opnieuw de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Ditmaal is de top in Vietnam, op 27 en 28 februari, zo kondigde Trump dinsdag aan in zijn State of the Union. 'We gaan verder met onze historische poging om vrede te brengen op het Koreaanse schiereiland', zei Trump. 'Er valt nog veel werk te doen, maar mijn relatie met Kim Jong-un is goed.'

Het klopt dat er nog veel werk te doen valt voordat Noord-Korea zijn kernwapens opgeeft. Ongeveer net zoveel als ten tijde van de eerste top tussen Trump en Kim, vorig jaar juni in Singapore.

Kim beloofde toen 'te werken aan complete denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland', maar sindsdien is op dat vlak geen millimeter vooruitgang geboekt. Sterker nog: de baas van de Amerikaanse inlichtingendiensten zei vorige week dat het 'onwaarschijnlijk' is dat Noord-Korea zijn kernwapens zal opgeven.

Ook andere afspraken bleken sinds de top slechts letters op papier. Er kwamen geen 'nieuwe betrekkingen tussen de VS en Noord-Korea', zoals een Amerikaanse diplomatieke vertegenwoordiging in Pyongyang. Ook het plan een formeel einde te maken aan de Koreaanse oorlog is op de plank blijven liggen.

Toch zijn bepaalde onderdelen van het akkoord van Singapore wel nagekomen. In juli droeg Noord-Korea vijftig kisten over met de stoffelijke resten van Amerikaanse soldaten die tijdens de Koreaanse oorlog (1950-1953) zijn gesneuveld. Ook heeft Noord-Korea de kernwapentestlocatie Punggye-ri opgeblazen en een lanceercentrum ontmanteld. Trump heeft op zijn beurt legeroefeningen in Zuid-Korea afgelast.

Een van de redenen voor de tegenvallende resultaten is dat er in Singapore weinig concrete afspraken zijn gemaakt over hoe en wanneer Noord-Korea met de ontwapening zou beginnen. Daar zouden delegaties van beide landen na de top verder over onderhandelen. Maar op dat punt ging het mis. Het bleek de afgelopen maanden onmogelijk voor Trumps diplomaten om vooruitgang te boeken met hun Noord-Koreaanse gesprekspartners. Zelfs Trumps belangrijkste secondanten vingen bot. De speciale gezant voor Noord-Korea, Stephen Biegun, werd lange tijd min of meer genegeerd door de Noord-Koreanen, en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo moest eind augustus een bezoek aan de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang afzeggen wegens 'gebrek aan vooruitgang'. Zijn Noord-Koreaanse gesprekspartner Kim Yong-chol deed in november hetzelfde.

Volgens kenners liep het overleg vast omdat beide partijen vonden dat de ander eerst maar concessies moest doen. De VS willen van Noord-Korea een lijst met alle nucleaire faciliteiten; Noord-Korea eist dat Washington eerst een begin maakt met het verlichten van de economische sancties.

De afgelopen maanden was er steeds vaker sprake van dat er een tweede top moest komen om het overleg vlot te trekken. Maar dat kon alleen worden geregeld door Trump en Kim zelf, via een briefwisseling in januari. Zo lijkt het erop dat Trumps methode om eerst een top te houden en pas daarna afspraken te maken - het omgekeerde van de normale volgorde in de internationale diplomatie - ertoe heeft geleid dat er alleen op het allerhoogste niveau verdere afspraken kunnen worden gemaakt.

'De Noord-Koreanen zijn tot de conclusie gekomen dat ze alleen met Trump zelf zaken kunnen doen', zei Noord-Korea-expert Ken Gause onlangs in The Washington Post. 'Ze zien dit als een relatie op leidersniveau en willen Pompeo of Biegun alleen spreken om de logistiek te regelen.'

Een teken aan de wand is dat speciaal gezant Biegun pas welkom was in Pyongyang nadat Trump de top had aangekondigd. Deze week was hij in de Noord-Koreaanse hoofdstad om de topontmoeting in Vietnam voor te bereiden.

Biegun zei dat hij 'concrete afspraken' wil maken over ontwapening en een 'routekaart' wil opstellen voor de verdere onderhandelingen. De kans dat hem dat lukt, lijkt klein. In een recente speech aan de Universiteit van Stanford moest hij onlangs toegeven dat de VS en Noord-Korea het nog steeds niet eens zijn over wat er moet worden verstaan onder 'denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland'.

Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.