Kilometerheffing stort VVD in ‘theologische’ twist

‘Utopisch’ noemen VVD’ers de kilometerheffing. Toch is deze vooralsnog theoretische heffing de inzet van een scherp conflict dat vandaag wordt uitgevochten tussen VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen (tegen rekeningrijden) en zijn verkeersspecialist Pieter Hofstra...

Veel kiezers zullen zich afvragen hoe een meningsverschil over een voor de liberalen utopisch onderwerp zo uit de hand kan lopen.

Ten eerste zijn er de ego’s. VVD-Kamerlid Hofstra komt er vandaag in een vertrouwelijke notitie aan zijn fractie eerlijk voor uit: zijn geloofwaardigheid is in het geding. Hofstra heeft het idee van de kilometerheffing steeds verdedigd, hoewel hij wist dat de circa zevenmiljoen autobezitters in Nederland – volgens de liberalen zevenmiljoen potentiële VVD-stemmers – hem dat niet altijd in dank afnamen.

Als de fractieleider dan plompverloren zegt ‘kilometerheffing: nooit’, is dat een slag in het gezicht voor een zichzelf respecterend Kamerlid. Zeker als de oppositie het leedvermaak (‘ach, arme Pieter’) niet onder stoelen of banken steekt.

Dat is een aanslag op Hofstra’s zorgvuldig gecreëerde imago van ‘sloper’. Onder paars werkte hij met zichtbaar plezier aan de onttakeling van PvdA-verkeersminister Netelenbos. Haar opvolgster Peijs (CDA) breekt eveneens het angstzweet uit zodra Hofstra haar op de korrel neemt. De VVD’er geniet van zijn reputatie als bulldog. Die reputatie staat op het spel, vindt hij.

Van Aartsen is minder heetgebakerd, maar voelt zich langzamerhand als jongste bediende behandeld door Hofstra. Eerst moest de fractieleider zijn ‘nooit niet’ tegen de kilometerheffing publiekelijk terugbrengen tot een ‘nu niet’. Vervolgens schond Hofstra de belofte niet met de media over het conflict te praten en nu ligt er een snoeiharde notitie van diezelfde Pieter Hofstra waarin hij opnieuw concessies vraagt van zijn fractievoorzitter.

Naast de gekrenkte ego’s is er een verschil in politieke stijl. Van Aartsen zet graag de grote politieke lijnen uit, zonder zich al te veel om de details te bekommeren. Hofstra daarentegen is een dossiertijger, een man van kleine, zorgvuldig geplande stapjes. ‘Ze staan lichtjaren van elkaar verwijderd’, typeert een VVD’er de verhouding tussen de twee kemphanen.

Tot slot spelen de interne fractieperikelen een rol. Normaliter grijpt het fractiebestuur in als de leider te ver voor de troepen uit loopt en bij geruzie tussen Kamerleden onderling. Vice-fractievoorzitter Bibi de Vries en fractiesecretaris Hofstra kunnen echter moeilijk door één deur.

De Vries neemt het Hofstra nog steeds kwalijk dat hij vorig jaar een poging deed om haar van haar positie te stoten omdat zij te licht zou zijn voor het fractievoorzitterschap.

Hofstra op zijn beurt ziet de vice-fractievoorzitter als de kwade genius achter het verzet van Van Aartsen tegen de kilometerheffing.

Botsende ego’s, verschil in stijl en een zwak opererend fractiebestuur verklaren waarom het ‘theologische’ debat over de kilometerheffing de VVD nu al twee weken in spanning houdt.

Op de achtergrond spelen ook de slechte peilingen van de partij onder Jozias van Aartsen. Kamerleden worden zenuwachtig, omdat zij hun ambities – nog een termijn als volksvertegenwoordiger; een ministerschap – in rook zien op gaan.

VVD’ers durven geen voorspelling te doen over de uitslag van de fractievergadering vandaag. Van Aartsen zal iets moeten verzinnen waardoor Hofstra met opgeheven hoofd het publieke debat over de kilometerheffing kan hervatten.

Er zijn Kamerleden die vrezen dat het daarvoor te laat is, maar de meesten hopen dat het gezond verstand zal zegevieren. ‘Als het op een botsing aankomt, zijn er drie verliezers: Van Aartsen, Hofstra én de VVD’, analyseert een Kamerlid. ‘We moeten nuchter genoeg zijn om dat te voorkomen.’

]]>

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.