Kijken, kijken, kopen

De Nederlandse tv-kijker kan kiezen uit een enorm aantal zenders. V bespreekt de interessantste.

De strijd om de Nederlandse televisiekijker neemt toe. Met de komst van de Nederlandse tak van de Amerikaanse betaalzender HBO, bekend van hoogstaande dramaseries als The Sopranos en True Blood, is er sinds vorige maand voor het eerst een serieuze concurrent voor Film1 beschikbaar. Film1, sinds 2006 samen met Sport1 de opvolger van Canal+, roerde zich in januari met de introductie van het themakanaal Series. Deze maand veranderde de zender het kanaal Festival in Sundance, na een verbond met het Amerikaanse Sundance Channel, waardoor Film1 over nog meer uitzendrechten van (arthouse)films beschikt.

Onder de grote betaalzenders - Film1, Sport1, HBO en Eredivisie Live - schuilt een jungle van diverse televisiepakketten; de grootste Nederlandse kabelmaatschappijen bieden in totaal ruim 120 zenders aan. Het onderlinge verschil tussen de pakketten is groot, het aanbod reikt van luxezenders als HBO tot kleine Chinese nieuwszenders waarop een paar duizend mensen in Nederland zijn geabonneerd.

Het enige criterium voor aanbieders als Ziggo en UPC: mensen moeten bereid zijn ervoor te betalen. Op welke schaal dat daadwerkelijk gebeurt, is voor de nieuwkomers nog niet te zeggen. Volgens de Stichting KijkOnderzoek (SKO) is het bereik - het aantal kijkers dat minimaal één minuut naar een bepaalde zender heeft gekeken - van HBO momenteel nog te klein om te rapporteren.

V daalde af in de krochten van het digitale televisieaanbod en bekeek de opvallendste zenders. Het is afwachten welke zenders de concurrentiestrijd zullen overleven; de aanbieders geven vooralsnog geen cijfers prijs. Wij pikten er alvast tien uit die volgens ons de moeite waard zijn - of in elk geval een zeker bestaansrecht hebben.

Eredivisie Live

Het wordt gepresenteerd als de droom van iedere man: 24 uur per dag voetbal kijken. Eredivisie Live biedt vier kanalen waarmee je alle wedstrijden van de Eredivisie rechtstreeks kunt volgen. Dit concentreert zich vooral op de weekeinden, maar ook de rest van de week zijn er uitzendingen. De echte fan kan zich laven aan Club TV; elke eredivisieclub krijgt zendtijd. Zo kun je vandaag om 17.55 uur klaar gaan zitten voor De Graafschap TV. Ook de wedstrijden uit de KNVB Beker, de UEFA Europa League en de Engelse FA Cup zijn live te volgen. Talpa-telg De Wedstrijden bestaat nog steeds en wordt gepresenteerd door Humberto Tan en Jan Joost van Gangelen. Die laatste besloot in de rust van Feyenoord - Ajax scheidsrechter Björn Kuipers om tekst en uitleg te vragen, nadat deze een discutabele penalty aan Feyenoord had gegeven. Eens maar nooit meer, oordeelde de KNVB. Voor dit soort live-tv betaal je zo'n 14 euro, afhankelijk van de aanbieder. Dat is een deal die voor 570 duizend mannen inderdaad een droom lijkt. En hun families kijken mee. Wekelijks bereikt Eredivisie Live een miljoen mensen, volgens Stichting KijkOnderzoek. De zender wordt net voorbijgestreefd door themakanaal 24Kitchen. Met gemiddeld 1,1 miljoen kijkers per week misschien wel de droom van iedere vrouw.


HBO

Het unique sellingpoint van HBO Nederland: liefhebbers hoeven niet meer te downloaden om het uitzendschema van de Amerikaanse moederzender bij te houden. Afleveringen van trending series (het tweede seizoen van Game of Thrones bijvoorbeeld, met een rol voor Carice van Houten) verschijnen een dag na de Amerikaanse première op televisie. In high definition en ondertiteld. Hetzelfde geldt voor The Borgias, met de Nederlandse actrice Lotte Verbeek als de minnares van Jeremy Irons. Het blijft nog even de vraag of de voorhoede van seriekijkers daar 14,95 euro per maand voor over heeft. Met de streaming service HBO GO is het mogelijk programma's op de smartphone terug te kijken. Over het aantal abonnees doet de zender een maand na de start (nog) geen uitspraken, maar als de eerste lading abonnees binnen is, is de zender van plan ook in Nederlandse films en series te investeren. Het marketingverhaal van Ziggo, voorlopig de enige kabelaar waarbij HBO in Nederland is te zien, klinkt hoopvol: volgens een woordvoerder maakten kijkers zo massaal gebruik van de aanbieding waarbij de eerste twee maanden gratis zijn, dat het aanmeldsysteem tijdelijk plat ging.


ZEE TV

Zee TV bestaat twintig jaar en was destijds de eerste satellietzender die zijn films en programma's in Hindi uitzond. Drie jaar later was het de eerste Aziatische zender die in Europa was te ontvangen, waarna de voertaal overwegend Engels werd. Tegenwoordig is het Zee Network uitgebouwd tot een John de Molesque media-imperium, met diverse film- en nieuwszenders, bekroonde soapopera's als Pavitra Rishta en Yahan Main Ghar Ghar Kheli en, uiteraard, een eigen talentencompetitie. Dance India Dance is inmiddels toe aan het derde seizoen en heeft met bijvoorbeeld 'shirtless sensation' Sanampreet Johar uit Dehli deelnemers die qua spraakmakendheid bepaald niet onderdoen voor hun Europese en Amerikaanse collega's.


Nostalgienet

Vroeger was alles beter. Tenminste, als we de dagelijkse ode aan het verleden van NostalgieNet mogen geloven. Bijna vergeten series als Laat maar zitten (de VARA-hit uit de jaren tachtig met wijlen Johnny Kraaijkamp als boef en Nelly Frijda in de rol van gevangenisdirectrice) worden vrijwel dagelijks herhaald. De zender richt het venster volledig op een wereld die niet meer bestaat, maar waar het desalniettemin aardig toeven is. Met een wisselend maandthema (in november bijvoorbeeld 'de Nederlandse gulden', deze maand 'Hollandse havens') blijft de boel overzichtelijk. Nog een pluspuntje: wat voor de één (40+) nostalgie is, is voor de ander (40-) cult of camp. Bovendien is niet alles bij NostalgieNet een terugblik. Met onder meer een webwinkeltje, een Twitter- en een YouTubekanaal leeft de zender stiekem behoorlijk in het nu.


13th Street

Bij de naam 13th Street gaat bij veel lezers wellicht geen belletje rinkelen. Toch is het de best bekeken digitale zender van Nederland. 'De misdaad- en thrillerzender van Nederland', zoals het bedrijf zichzelf omschrijft, wordt ontvangen door 4,6 miljoen huishoudens en maandelijks kijken bijna 2,6 miljoen mensen. Het kanaal focust zich vooral op grote Amerikaanse series als The Wire, Dexter, House en Law & Order. De zender biedt wat de door internet verwende kijker tegenwoordig wil: meerdere afleveringen van een serie achter elkaar. De prijs is - vergeleken met Eredivisie Live of HBO - zacht: 13th Street zit bij de meeste aanbieders in het standaard digitale pakket.


Film1 Sundance

Om zeven uur 's ochtends ontbijten met Submarino, een loodzwaar familiedrama van de regisseur van de klassieker Festen- het kan sinds deze maand bij het nieuwste kanaal van Film1, dat de plek heeft ingenomen van Film1 Festival. Met het Sundancekanaal, vernoemd naar het Amerikaanse Sundance Film Festival, richt Film1 zich volledig op stevige arthousefilms. De zender pronkt met films van eigenzinnige makers; van Koen Mortiers het sterke 22 Mei, over de nasleep van een aanslag op een winkelcentrum, tot Woody Allens lichtvoetige You Will Meet a Tall Dark Stranger, van Nanouk Leopolds Brownian Movement tot de Murakami-verfilming Norwegian Wood. Dat het onderscheid tussen het vijftal Film1-kanalen er niet duidelijker op wordt, is daarbij snel vergeten. Zo zou de claustrofobische oorlogsfilm Lebanon, vandaag te zien bij Film1 Première, niet misstaan op het arthousekanaal, net als het niet-chronologisch vertelde relatiedrama Blue Valentine (Film1 Family). En om de verwarring compleet te maken begint Film1 Series de dag vandaag met het boksdrama The Fighter. Maar waar ze ook te zien zijn, het zijn wel de krenten uit de pap.


E! Entertainment Channel

Wie wil er nou niet de hele dag kijken naar rode lopers vol witte tanden, strakke lijven en bruine koppen? E! is Hollywood op en top. Op geen enkel ander kanaal wordt het stopwoord 'like' zo veel gebezigd. Onlangs werd glamourverslaggever Ryan Seacrest bij de Oscars in de luren gelegd door Sasha Baron Cohen, verkleed als zijn nieuwe personage The Dictator. De 'Arabische leider' had een urn in zijn handen waarin de as van 'goede vriend en tennispartner' Kim Jong-il zat. De inhoud viel pardoes over Seacrest heen. De dames in de studio vielen hem bij: 'Ryan, we don't know what to say. We're, like, speechless.'


Out TV

Digitale zenders zijn vaak gericht op nichemarkten. Naast Chinese of Hindi zenders zijn er ook erotische zenders speciaal voor vrouwen ('porna') en lifestylezenders uitsluitend voor homoseksuele mannen. Hoewel, uitsluitend? Op de website van Out TV staat nergens het woord 'gay', maar er prijken wel mannentorso's op de homepage. Out TV presenteert zich als zender met arthouse films en hoogstaande series als Six Feet Under en Queer as Folk. De laatste lijkt het paradepaardje van de zender. Het is een dramaserie rond een groep homoseksuele vrienden in Pittsburg. Uit de omschrijving op de site: 'Ze zijn, zoals iedereen, gericht op hun relaties, carrières, liefdes en ambities.' Datzelfde lijkt te gelden voor de stereotiepe Out TV-kijker; gay, maar niet anders dan anderen. Out TV zit in de pluspaketten en in het Gay Lifestyle Pakket.


TV Oranje

Terwijl muziekzenders als MTV steeds minder ruimte vrijmaken voor videoclips en steeds meer voor realityshows, bestaat de programmering van TV Oranje nog voor 90 procent uit muziek. Nederlandstalige muziek welteverstaan. Met heel soms een Engels liedje erdoorheen, van een Nederlandse of Vlaamse artiest. Het resultaat is even krakkemikkig als aanstekelijk. Veelal schlagermuziek en polonaises. De zender werd vorig jaar door tienduizenden lezers van tv-krant Totaal TV uitgeroepen tot digitale zender van het jaar 2011. De prijs werd in ontvangst genomen door Chiel Montagne, de man met snor die symbool staat voor het Nederlandse lied op televisie. TV Oranje zit bij de meeste aanbieders in het 'Extra' of 'Plus'-pakket.


Syfy

Zie het als een televisievariant op het jaarlijkse Imagine Filmfestival in Amsterdam. Syfy (tot 2009 Sci Fi Channel) is meer dan vrijwel elke andere digitale betaalzender een plek voor de niche, in dit geval: liefhebbers van sciencefiction, horror en fantasy. De zender, onderdeel van het machtige NBC Universal, staat zelfs onder de doelgroep niet bekend vanwege een goede of verfijnde smaak, maar biedt dezelfde doelgroep wel op alle fronten pretentieloos vermaak. Deze dagen zijn dat series als Alphas, Stargate Universe, Xena Warrior Princess en Sanctuary, maar ook de films waarvan de titel een uitstekende samenvatting geeft van de inhoud. Zo gaat Killer Mountain over een levensgevaarlijke bergexpeditie, Doomsday Prophecy over een schrijver die in zijn werk de toekomst voorspelt (en vervolgens overlijdt) en Swamp Shark over een diepzeehaai die per ongeluk in een moeras terecht komt, met alle gevolgen van dien.


De strijd om de Nederlandse televisiekijker neemt toe. Met de komst van de Nederlandse tak van de Amerikaanse betaalzender HBO, bekend van hoogstaande dramaseries als The Sopranos en True Blood, is er sinds vorige maand voor het eerst een serieuze concurrent voor Film1 beschikbaar. Film1, sinds 2006 samen met Sport1 de opvolger van Canal+, roerde zich in januari met de introductie van het themakanaal Series. Deze maand veranderde de zender het kanaal Festival in Sundance, na een verbond met het Amerikaanse Sundance Channel, waardoor Film1 over nog meer uitzendrechten van (arthouse)films beschikt.

Onder de grote betaalzenders - Film1, Sport1, HBO en Eredivisie Live - schuilt een jungle van diverse televisiepakketten; de grootste Nederlandse kabelmaatschappijen bieden in totaal ruim 120 zenders aan. Het onderlinge verschil tussen de pakketten is groot, het aanbod reikt van luxezenders als HBO tot kleine Chinese nieuwszenders waarop een paar duizend mensen in Nederland zijn geabonneerd.

Het enige criterium voor aanbieders als Ziggo en UPC: mensen moeten bereid zijn ervoor te betalen. Op welke schaal dat daadwerkelijk gebeurt, is voor de nieuwkomers nog niet te zeggen. Volgens de Stichting KijkOnderzoek (SKO) is het bereik - het aantal kijkers dat minimaal één minuut naar een bepaalde zender heeft gekeken - van HBO momenteel nog te klein om te rapporteren.

V daalde af in de krochten van het digitale televisieaanbod en bekeek de opvallendste zenders. Het is afwachten welke zenders de concurrentiestrijd zullen overleven; de aanbieders geven vooralsnog geen cijfers prijs. Wij pikten er alvast tien uit die volgens ons de moeite waard zijn - of in elk geval een zeker bestaansrecht hebben.

Eredivisie Live

Het wordt gepresenteerd als de droom van iedere man: 24 uur per dag voetbal kijken. Eredivisie Live biedt vier kanalen waarmee je alle wedstrijden van de Eredivisie rechtstreeks kunt volgen. Dit concentreert zich vooral op de weekeinden, maar ook de rest van de week zijn er uitzendingen. De echte fan kan zich laven aan Club TV; elke eredivisieclub krijgt zendtijd. Zo kun je vandaag om 17.55 uur klaar gaan zitten voor De Graafschap TV. Ook de wedstrijden uit de KNVB Beker, de UEFA Europa League en de Engelse FA Cup zijn live te volgen. Talpa-telg De Wedstrijden bestaat nog steeds en wordt gepresenteerd door Humberto Tan en Jan Joost van Gangelen. Die laatste besloot in de rust van Feyenoord - Ajax scheidsrechter Björn Kuipers om tekst en uitleg te vragen, nadat deze een discutabele penalty aan Feyenoord had gegeven. Eens maar nooit meer, oordeelde de KNVB. Voor dit soort live-tv betaal je zo'n 14 euro, afhankelijk van de aanbieder. Dat is een deal die voor 570 duizend mannen inderdaad een droom lijkt. En hun families kijken mee. Wekelijks bereikt Eredivisie Live een miljoen mensen, volgens Stichting KijkOnderzoek. De zender wordt net voorbijgestreefd door themakanaal 24Kitchen. Met gemiddeld 1,1 miljoen kijkers per week misschien wel de droom van iedere vrouw.


HBO

Het unique sellingpoint van HBO Nederland: liefhebbers hoeven niet meer te downloaden om het uitzendschema van de Amerikaanse moederzender bij te houden. Afleveringen van trending series (het tweede seizoen van Game of Thrones bijvoorbeeld, met een rol voor Carice van Houten) verschijnen een dag na de Amerikaanse première op televisie. In high definition en ondertiteld. Hetzelfde geldt voor The Borgias, met de Nederlandse actrice Lotte Verbeek als de minnares van Jeremy Irons. Het blijft nog even de vraag of de voorhoede van seriekijkers daar 14,95 euro per maand voor over heeft. Met de streaming service HBO GO is het mogelijk programma's op de smartphone terug te kijken. Over het aantal abonnees doet de zender een maand na de start (nog) geen uitspraken, maar als de eerste lading abonnees binnen is, is de zender van plan ook in Nederlandse films en series te investeren. Het marketingverhaal van Ziggo, voorlopig de enige kabelaar waarbij HBO in Nederland is te zien, klinkt hoopvol: volgens een woordvoerder maakten kijkers zo massaal gebruik van de aanbieding waarbij de eerste twee maanden gratis zijn, dat het aanmeldsysteem tijdelijk plat ging.


ZEE TV

Zee TV bestaat twintig jaar en was destijds de eerste satellietzender die zijn films en programma's in Hindi uitzond. Drie jaar later was het de eerste Aziatische zender die in Europa was te ontvangen, waarna de voertaal overwegend Engels werd. Tegenwoordig is het Zee Network uitgebouwd tot een John de Molesque media-imperium, met diverse film- en nieuwszenders, bekroonde soapopera's als Pavitra Rishta en Yahan Main Ghar Ghar Kheli en, uiteraard, een eigen talentencompetitie. Dance India Dance is inmiddels toe aan het derde seizoen en heeft met bijvoorbeeld 'shirtless sensation' Sanampreet Johar uit Dehli deelnemers die qua spraakmakendheid bepaald niet onderdoen voor hun Europese en Amerikaanse collega's.


Nostalgienet

Vroeger was alles beter. Tenminste, als we de dagelijkse ode aan het verleden van NostalgieNet mogen geloven. Bijna vergeten series als Laat maar zitten (de VARA-hit uit de jaren tachtig met wijlen Johnny Kraaijkamp als boef en Nelly Frijda in de rol van gevangenisdirectrice) worden vrijwel dagelijks herhaald. De zender richt het venster volledig op een wereld die niet meer bestaat, maar waar het desalniettemin aardig toeven is. Met een wisselend maandthema (in november bijvoorbeeld 'de Nederlandse gulden', deze maand 'Hollandse havens') blijft de boel overzichtelijk. Nog een pluspuntje: wat voor de één (40+) nostalgie is, is voor de ander (40-) cult of camp. Bovendien is niet alles bij NostalgieNet een terugblik. Met onder meer een webwinkeltje, een Twitter- en een YouTubekanaal leeft de zender stiekem behoorlijk in het nu.


13th Street

Bij de naam 13th Street gaat bij veel lezers wellicht geen belletje rinkelen. Toch is het de best bekeken digitale zender van Nederland. 'De misdaad- en thrillerzender van Nederland', zoals het bedrijf zichzelf omschrijft, wordt ontvangen door 4,6 miljoen huishoudens en maandelijks kijken bijna 2,6 miljoen mensen. Het kanaal focust zich vooral op grote Amerikaanse series als The Wire, Dexter, House en Law & Order. De zender biedt wat de door internet verwende kijker tegenwoordig wil: meerdere afleveringen van een serie achter elkaar. De prijs is - vergeleken met Eredivisie Live of HBO - zacht: 13th Street zit bij de meeste aanbieders in het standaard digitale pakket.


Film1 Sundance

Om zeven uur 's ochtends ontbijten met Submarino, een loodzwaar familiedrama van de regisseur van de klassieker Festen- het kan sinds deze maand bij het nieuwste kanaal van Film1, dat de plek heeft ingenomen van Film1 Festival. Met het Sundancekanaal, vernoemd naar het Amerikaanse Sundance Film Festival, richt Film1 zich volledig op stevige arthousefilms. De zender pronkt met films van eigenzinnige makers; van Koen Mortiers het sterke 22 Mei, over de nasleep van een aanslag op een winkelcentrum, tot Woody Allens lichtvoetige You Will Meet a Tall Dark Stranger, van Nanouk Leopolds Brownian Movement tot de Murakami-verfilming Norwegian Wood. Dat het onderscheid tussen het vijftal Film1-kanalen er niet duidelijker op wordt, is daarbij snel vergeten. Zo zou de claustrofobische oorlogsfilm Lebanon, vandaag te zien bij Film1 Première, niet misstaan op het arthousekanaal, net als het niet-chronologisch vertelde relatiedrama Blue Valentine (Film1 Family). En om de verwarring compleet te maken begint Film1 Series de dag vandaag met het boksdrama The Fighter. Maar waar ze ook te zien zijn, het zijn wel de krenten uit de pap.


E! Entertainment Channel

Wie wil er nou niet de hele dag kijken naar rode lopers vol witte tanden, strakke lijven en bruine koppen? E! is Hollywood op en top. Op geen enkel ander kanaal wordt het stopwoord 'like' zo veel gebezigd. Onlangs werd glamourverslaggever Ryan Seacrest bij de Oscars in de luren gelegd door Sasha Baron Cohen, verkleed als zijn nieuwe personage The Dictator. De 'Arabische leider' had een urn in zijn handen waarin de as van 'goede vriend en tennispartner' Kim Jong-il zat. De inhoud viel pardoes over Seacrest heen. De dames in de studio vielen hem bij: 'Ryan, we don't know what to say. We're, like, speechless.'


Out TV

Digitale zenders zijn vaak gericht op nichemarkten. Naast Chinese of Hindi zenders zijn er ook erotische zenders speciaal voor vrouwen ('porna') en lifestylezenders uitsluitend voor homoseksuele mannen. Hoewel, uitsluitend? Op de website van Out TV staat nergens het woord 'gay', maar er prijken wel mannentorso's op de homepage. Out TV presenteert zich als zender met arthouse films en hoogstaande series als Six Feet Under en Queer as Folk. De laatste lijkt het paradepaardje van de zender. Het is een dramaserie rond een groep homoseksuele vrienden in Pittsburg. Uit de omschrijving op de site: 'Ze zijn, zoals iedereen, gericht op hun relaties, carrières, liefdes en ambities.' Datzelfde lijkt te gelden voor de stereotiepe Out TV-kijker; gay, maar niet anders dan anderen. Out TV zit in de pluspaketten en in het Gay Lifestyle Pakket.


TV Oranje

Terwijl muziekzenders als MTV steeds minder ruimte vrijmaken voor videoclips en steeds meer voor realityshows, bestaat de programmering van TV Oranje nog voor 90 procent uit muziek. Nederlandstalige muziek welteverstaan. Met heel soms een Engels liedje erdoorheen, van een Nederlandse of Vlaamse artiest. Het resultaat is even krakkemikkig als aanstekelijk. Veelal schlagermuziek en polonaises. De zender werd vorig jaar door tienduizenden lezers van tv-krant Totaal TV uitgeroepen tot digitale zender van het jaar 2011. De prijs werd in ontvangst genomen door Chiel Montagne, de man met snor die symbool staat voor het Nederlandse lied op televisie. TV Oranje zit bij de meeste aanbieders in het 'Extra' of 'Plus'-pakket.


Syfy

Zie het als een televisievariant op het jaarlijkse Imagine Filmfestival in Amsterdam. Syfy (tot 2009 Sci Fi Channel) is meer dan vrijwel elke andere digitale betaalzender een plek voor de niche, in dit geval: liefhebbers van sciencefiction, horror en fantasy. De zender, onderdeel van het machtige NBC Universal, staat zelfs onder de doelgroep niet bekend vanwege een goede of verfijnde smaak, maar biedt dezelfde doelgroep wel op alle fronten pretentieloos vermaak. Deze dagen zijn dat series als Alphas, Stargate Universe, Xena Warrior Princess en Sanctuary, maar ook de films waarvan de titel een uitstekende samenvatting geeft van de inhoud. Zo gaat Killer Mountain over een levensgevaarlijke bergexpeditie, Doomsday Prophecy over een schrijver die in zijn werk de toekomst voorspelt (en vervolgens overlijdt) en Swamp Shark over een diepzeehaai die per ongeluk in een moeras terecht komt, met alle gevolgen van dien.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden