Kijken: 114 ministers van de Kroon

Het ministerschap is moeilijk en frustrerend, maar ook: verrukkelijk. In het fotoboek Dienaren van de Kroon, leveren 114 ministers hun eigen, niet altijd bescheiden bijschriften.

Het grote voordeel van een ministerschap? Je bent content met jezelf. Tenminste dat concludeert Wim Albeda (CDA), minister van Sociale Zaken in het kabinet Van Agt I. 'In je directe omgeving word je niet, in elk geval niet hard, gekritiseerd. Je woord is meer dan ooit wet. Voor je het weet ga je geloven in je eigen veelzijdigheid en voortreffelijkheid. Il est content de soi. Inderdaad.'

Gerrit Zalm (VVD) over de status van een minister: 'Je bent de 'benoemde' die alleen alle eindverantwoordelijkheid draagt... Binnen het ministerie heb je als minister de uiteindelijke absolute macht. Het hoogste puntje van de piramide.'

In Dienaren van de Kroon, dat morgen verschijnt, portretteert fotograaf Fjodor Buis 114 mannen en vrouwen uit 23 naoorlogse kabinetten die dat hoogste puntje van de piramide bereikten. In combinatie met de bijschriften van de (ex-)ministers zelf schetst het boek een anekdotische geschiedenis van Drees IV tot Rutte II. Hollandse grandeur, met komische trekjes.

Zo leren de in chronologische volgorde afgedrukte portretten van Buis (beginnend bij de inmiddels overleden Gerald Helders en eindigend bij Jeroen Dijsselbloem) dat oudere dienaren van de kroon graag poseren in een iets te ruim pak, handen op de rug, ergens in een bos of bij het water. Pas in de jaren tachtig komen er meer vrouwen in beeld, culminerend in de zelfverzekerde Melanie Schultz van Infrastructuur met wapperende haren bij op een havenhoofd.

Verder overheersen rimpels, grijze haren, buikjes en weinig spijt. Hans Wiegel in polo en safarihoed: 'Wat was het een mooie tijd.'

De tekst gaat verder in de fotobijschriften.

Melanie Schultz van Haegen (VVD), Infrastructuur en Milieu, 2010 heden.

Het volk is ook aan zijn trekken gekomen, mogen we uit de bijschriften concluderen. Aan Tjerk Westerterp (KVP-minister van Verkeer en Waterstaat) hebben we de pijlerdam bij de Oosterschelde te danken. Neelie Kroes gaf ons de Maeslantkering en de ooit roemloos vertrokken D66-minister van Landbouw, Hayo Apotheker, blijkt in Brussel de belangen van aardappelboeren te hebben veiliggesteld. Apotheker over Apotheker: 'De Oost-Groningse economie was weer even gered.'
Fjodor Buis
Rita Verdonk (VVD), Integratie en Justitie, 2003 2007.

En wat te denken van Rudolf de Korte, de vicepremier in Lubbers II die voorkwam dat een dienblad met eten over de koningin viel. 'Het ging allemaal razendsnel. In een reflex sloeg ik mijn rechterhand onder de vervaarlijk naar links glijdende schaal en kieperde de hele lading kreeften in mijn schoot.'

Fjodor Buis
Louw de Graaf (CDA), Sociale Zaken 1982, 1987.

Slechts een enkeling kijkt om in verbittering. Bert de Vries (CDA), poserend in sandalen, raakte vervreemd van zijn eigen partij en schrijft: 'Het ministerschap is een hondenbaan.' Jan Terlouw (D66) vraagt zich terugblikkend af wat het allemaal heeft voorgesteld. 'Het lijkt dertig jaar later zo weinig uit te maken. De mondiale ontwikkelingen, de globalisering, de klimaatproblemen, de gewelddadige conflicten, zou het echt verschil hebben gemaakt als er in 1981 een andere kabinet was geweest?'


Fjodor Buis
Hedy d'Ancona (PvdA), Welzijn, Cultuur, 1989 1994.

Zo relativerend is verder bijna niemand. Gelukkig maar, anders was Dienaren van de Kroon er misschien niet gekomen.
Fjodor Buis
Gerardus Helders (CHU), Zaken Overzee, 1957-1959.

Ed van Thijn (PvdA) resumeert dat er uiteindelijk maar één ding mooier is dan minister zijn.

Oud-minister zijn.
Fjodor Buis
Frits Korthals Altes (VVD), Justitie, 1982 1989. Fjodor Buis
Dries van Agt (CDA), o.a. Justitie 1971-'77, premier '77-'82'. Fjodor Buis
Bert Koenders (PvdA), Buitenlandse Zaken, vanaf 2014. Fjodor Buis
Aad Kosto (PvdA), Justitie, 1994. Fjodor Buis
Hans Wiegel (VVD) Binnenlandse Zaken, 1977 1981. Fjodor Buis

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.