Kijk uit: er zit een aardige charmeur aan de onderwijsknoppen

Een begaafd onderhandelaar. Langzaam beseffen studenten het gevaar van Ruttes talenten. ‘Hij zou vervelende dingen kunnen doorvoeren en daar nog mee wegkomen ook.’..

Raoul du Pré

‘Ik vrees dat ik me hier niet populair ga maken.’ Mark Rutte was vorig jaar nog niet zo lang staatssecretaris van Onderwijs toen hij op de Leidse universiteit de studenten toesprak. Hij ontvouwde de visie die nu de kern is van zijn beleid: de studerende jeugd moet het onderwijs serieuzer nemen, niet zo bang zijn om te lenen en bovenal ‘een beetje doorstuderen’. Getreuzel kost het rijk te veel geld. ‘60 Procent van de studenten die ik hier nu zie, zouden hier eigenlijk niet meer moeten zijn.’

Kim Toering, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) had al een ongemakkelijk gevoel, toen Rutte (1967) zich vorig jaar aandiende als bewindsman. Hij kwam van Sociale Zaken. De reputatie die hij daar in twee jaar tijd had opgebouwd, snelde hem vooruit: begaafd onderhandelaar, veelbelovend vernieuwer, communicatief zeer vaardig, groot politiek talent. Met andere woorden: precies de man op wie het veelgeplaagde ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen zat te wachten na de ongelukkige val van Ruttes voorganger Annette Nijs.

Een oorzakelijk verband is niet bewezen, maar het is wel een feit: sinds de komst van Rutte is de rust weergekeerd rond het departement. Geen fraude-affaires meer, geen ambtenaren die zich beklagen over de salarissen van hun meerderen en geen ruziënde bewindslieden. Zelfs in de hoogoplopende politieke discussie over de vrijheid van onderwijs heeft Rutte de zijde van zijn minister verkozen boven die van zijn eigen VVD. Rutte is voor het bijzonder onderwijs. ‘Want mensen moeten vrij zijn in de stichting van een school op grond van hun levensovertuiging. Dat is een fundamenteel liberaal recht.’

Ook de studentenorganisaties vonden hem in eerste instantie een verademing. Daar deed hij dan ook veel aan. Ze mochten Mark zeggen. Niks excellentie dus. En ze moesten hem ‘gewoon effe bellen’ als ze iets op hun lever hadden. Het leverde hem positieve recensies op.

Alleen Toering zat toen dus al met dat ongemakkelijk gevoel. ‘Rutte is een charmeur’, zei ze desgevraagd. ‘Iedereen vindt hem aardig en sociaal. Maar juist daardoor denk ik dat hij een lastige staatssecretaris voor ons is. Hij zou wel eens vervelende dingen kunnen doorvoeren en daar nog mee wegkomen ook.’ Het bleek een goede voorspelling. Een klein jaar later heet Rutte op de spandoeken van de studenten Mark Oprutte.

Want wat de studenten een ‘enorme verschraling’ van het onderwijs vinden, is voor Rutte zijn meesterstuk. Hij staat op het punt het te voltooien: de Tweede Kamer oordeelt komende woensdag over zijn leerrechtenstelsel. Met de invoering van de tempobeurs werden studenten jaren geleden al gedwongen vaart te maken met hun studie. Ruttes plan om de ‘leerrechtperiode’ tot 5,5 jaar te beperken betekent het definitieve einde van de eeuwige student.

Bij het verdedigen van dat beleid heeft Rutte in de beeldvorming een probleem: hij deed zelf zeven jaar over zijn studie geschiedenis. Het vergt veel van zijn improvisatievermogen om dat nadeel in zijn voordeel te doen keren. Maar hij doet zijn best. ‘Ik ben een ervaringsdeskundige. Het was een fantastische tijd aan de universiteit, maar het had allemaal best wat sneller gekund.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden