Column

'Kijk, en toen kregen we een aflevering van Zomergasten zoals de bedoeling was'

Waar Wilfried de Jong vorige week niet mee kon in het verhaal van zijn gast, was er gisteren een bruisende chemie, schrijft columnist Martijn Simons over de vierde aflevering van Zomergasten met theaterregisseur Johan Simons.

Johan SimonsBeeld Screenshot Zomergasten

Kijk, en toen kregen we een aflevering van Zomergasten zoals de bedoeling van de makers moet zijn geweest. Vorige week was al een aardige opmaat, maar op de uitzending van gisteren, met theaterregisseur Johan Simons, was werkelijk weinig aan te merken.

Voordeel van deze gast was dat hij, in tegenstelling tot de acteurs met wie hij dagelijks werkt, nauwelijks in de openbaarheid treedt. Zo had je, anders dan bijvoorbeeld bij Hans Teeuwen, geen last van het beeld dat je bij voorbaat al van hem had en kon je onbevangen luisteren naar wat een onbevangen spreker zou blijken te zijn.

Simons, met het ruwe uiterlijk en de grove lichaamstaal van een landarbeider, trapte af met Toon Hermans, een fragment uit zijn one manshow uit 1980. Hij had het over 'de manier waarop hij staat'. Met de benen dicht bij elkaar, continu op zoek naar evenwicht, kwetsbaar. Het was de eerste waardevolle insight in de wereld van het theater, later nog aangevuld met ruime aandacht voor het bijzondere talent van Pierre Bokma en Jeroen Willems, beiden acteurs met wie Simons veel gemaakt heeft.

'Winkelhaak in zijn scrotum'
Al vrij snel na aanvang wist Simons de kijker voor zich te winnen met het verhaal van zijn vader, een man met een hazenlip die door Simons droogkomisch werd nagedaan, en vervolgens de anekdote over het pijnlijke verlies van zijn ringvinger, nota bene op de werkvloer. Dat hij in de nasleep van dat ongeluk ook nog een 'winkelhaak in zijn scrotum' opliep, duidde erop dat we hier te maken hadden met iemand die echt voor zijn kunst leefde.

Er kwam veel kunst voorbij: Pasolini, met wie Simons een zekere verwantschap voelde waar het de stichtende taak van de kunstenaar betrof, opera, zowel Italiaans en Frans, Reinbert de Leeuw, Ulrich Seidl. Telkens legde Simons uit dat hij kunst beschouwt als een richtingwijzer voor de maatschappij. 'De kunst hangt boven de cultuur,' zei hij meer dan eens. En levert daar dus commentaar op. Als een evangelist van Het Schone reeg Simons de fragmenten aan elkaar.

Verreweg het mooiste fragment, dat waarin alles waar Simons in zijn werk voor staat zich samenbalde, ging over de Canadese fotograaf Jeff Wall. Zijn foto's zijn recreaties van beelden die hij eerder in het echte leven gezien heeft. Zoals Wall zelf zegt over de beelden die hij maakt: 'In order to see it, it has to be remade.' Wall zoekt in zijn werk het punt waarop kunst en leven elkaar raken, zicht met elkaar verbinden op zo'n manier dat zich iets nieuws aandient, iets wat er eerder nog niet was en wat meer is dan de som der delen. Minutieus ensceneert Wall beelden die in hun kunstmatige documentairestijl ijzingwekkend sterk zijn. Precies zo, leek Simons te willen zeggen, wil ik te werk gaan. Het herscheppen van de werkelijkheid, op zo'n manier dat er iets ontstaat wat daarboven uitstijgt. Wilfried De Jong knikte instemmend.

Op dreef
Want ja, ook de interviewer was gisteravond op dreef. Waar De Jong vorige week niet mee kon in het verhaal van zijn gast - hij stootte zich meermaals aan de steen van het geloof -, was er gisteren een bruisende chemie. Gast en presentator voelden elkaar aan, De Jong leek precies te begrijpen wat Simons bedoelde en durfde hem herhaaldelijk te interrumperen. Hij was zeker van de dingen die hij vroeg, stond op gelijke voet met zijn gast.

Tegen het einde van de uitzending ging het kort over kritiek en erkenning, en de lastige positie van de regisseur, die tijdens de première slechts in de zaal kan zitten en moet toezien hoe zijn acteurs na de voorstelling het applaus in ontvangst nemen.

'Waarom doe je het dan?' vroeg De Jong.

'Om de schoonheid,' zei Simons.

Martijn Simons is schrijver en columnist. Afwisselend met schrijver Martine de Jong recenseert hij Zomergasten voor Volkskrant.nl.

Twitter: @MartijnSimons

 
Voordeel van deze gast was dat hij, in tegenstelling tot de acteurs met wie hij dagelijks werkt, nauwelijks in de openbaarheid treedt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden