Kijk, een niet-verkiesbare partijbons

Op 18 maart zijn de verkiezingen voor de provinciale staten. Die gaan dit keer overal over en de debatten worden vooral gevoerd door landelijke politici op wie u niet kunt stemmen.

PvdA-leider Diederik Samsom krijgt uitleg over technisch Lego tijdens het Toekomstfestival in Eindhoven, begin deze maand. Beeld ANP
PvdA-leider Diederik Samsom krijgt uitleg over technisch Lego tijdens het Toekomstfestival in Eindhoven, begin deze maand.Beeld ANP

Voor de kiezer die zijn stem voor de provinciale staten vooral baseert op wat de beeldbuis brengt, breken verwarrende tijden aan. Een stoet politici trekt, met ingang van vanavond, de komende weken op tv voorbij, maar hun namen zijn meestal niet terug te vinden op de lijsten in het stemhokje. Noch de landelijke politiek leiders, noch de lijsttrekkers voor de Eerste Kamer zijn rechtstreeks verkiesbaar. Toch zullen zij het scherm domineren.

Morgen keert de Tweede Kamer terug van krokusreces. Vandaag al zendt Nieuwsuur het eerste debat uit in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen op 18 maart. Het is de opening van een reeks die weerspiegelt wat inmiddels een politiek feit is: deze verkiezingen zijn een uiterst hybride evenement. Ze gaan overal over. Over regionale thema's, zoals het gas in Groningen. Over de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer. En ze zijn, voor wie kiest op basis van een landelijke voorkeur, een referendum over het kabinet.

In zekere zin gaan deze verkiezingen zelfs over het volgende kabinet. Op zijn laatst in maart 2017 worden de volgende Tweede Kamerverkiezingen gehouden. De coalitie die daarna gaat regeren, krijgt te maken met de verhoudingen in de Eerste Kamer zoals die nu worden vastgelegd. Hoe belangrijk dat is, weten we sinds Rutte II. De coalitie van VVD en PvdA kon pas werkelijk aan de slag toen zij het ontbreken van een meerderheid in de Eerste Kamer compenseerde door vaste samenwerking met D66, ChristenUnie en SGP.

Overzicht verkiezingsdebatten

Overzicht verkiezingsdebatten

Maandag 23 februari, 22:00 uur

Waar: Nieuwsuur (NPO 2), vanuit de senaat.
Wie: acht lijsttrekkers voor de Eerste Kamer
Gespreksleiders: Twan Huys en Dominique van der Heyde

Zondag 1 maart
Waar: Radio 1.
Wie: acht lijsttrekkers voor de Eerste Kamer
Gespreksleiders: Joost Vullings en Lara Rense

Maandag 2 maart
Waar: NPO 2, vanuit de Rijtuigenloods in Amersfoort
Wie: twaalf provinciale lijsttrekkers
Gespreksleiders: Dionne Stax en Herman van der Zandt

Donderdag 5 maart
Waar: RTL 4, vanuit de Rode Hoed in Amsterdam
Wie: de politiek leiders van de zes grootste partijen
Gespreksleiders: Rick Nieman en Frits Wester

Woensdag 11 maart
Waar: Pauw (NPO 1)
Wie: de politiek leiders van de zes grootste partijen
Gespreksleider: Jeroen Pauw

Dinsdag 17 maart
Waar: NOS, vanuit Provinciehuis Zuid-Holland (Den Haag)
Wie: de partijleiders van alle partijen
Gespreksleider: Rob Trip

Debatten

De verwarring over het doel van deze verkiezingen heeft ook vat op de tv-debatten. Nieuwsuur heeft vanavond het eerste van liefst vier NOS-debatten. Tussen tien en elf uur vanavond gaan acht lijsttrekkers voor de Eerste Kamer in discussie. Locatie is de senaat. Twan Huys en Dominique van der Heyde zijn de presentatoren.

In nagenoeg dezelfde samenstelling is er zondag een verkiezingsdebat op Radio 1. Joost Vullings en Lara Rense zijn de gespreksleiders. Een dag later, op maandagavond 2 maart, presenteert de NOS het tableau waar het in eerste instantie écht om gaat: twaalf provinciale lijsttrekkers gaan op NPO2 met elkaar in discussie. De presentatoren zijn Dionne Stax en Herman van der Zandt. Locatie: de Rijtuigenloods in Amersfoort.

Traditioneel klapstuk is het slotdebat de avond voor de verkiezingen. Onder leiding van Rob Trip treden dan de partijleiders van alle partijen die nu een zetel in de Eerste Kamer hebben in het strijdperk. Daar zijn dus ook de zes belangrijkste kemphanen bij: Mark Rutte (VVD), Diederik Samsom (PvdA), Emile Roemer (SP), Geert Wilders (PVV), Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66).

Dat zestal heeft elkaar dan al twee keer eerder ontmoet. Op donderdagavond 5 maart zendt RTL4 vanuit de Rode Hoed in Amsterdam het eerste debat uit met deze politiek leiders van de zes grootste partijen. Rick Nieman en Frits Wester presenteren. Een kleine week later, op 11 maart, doet Jeroen Pauw het op zijn manier in Pauw met dezelfde hoofdrolspelers. Een eerder aangekondigd EenVandaag-debat op 16 maart is afgelast, omdat Rutte en Samsom vervangers uit de Eerste Kamer wilden sturen. Dat zou de verwarring ten top zijn geweest.

Dan zijn er nog de individuele tv-optredens van politici - te veel om op te noemen. Opmerkelijk is een aflevering van College Tour met als hoofdgast vicepremier Lodewijk Asscher. Twan Huys ontvangt het PvdA-kopstuk een week voor de verkiezingen.

De verwarring over de vraag waar het nou echt om gaat op 18 maart, zal naar verwachting de hele campagne boven het strijdtoneel blijven hangen. In Tros Kamerbreed zeiden de senatoren Thom de Graaf (D66) en Elco Brinkman (CDA) vorig weekend dat het kabinet wat hen betreft niet hoeft te vallen op de uitslag van 18 maart. Dat is wel de inzet van de flankpartijen SP en PVV.

Arme kijker. Wie een model zou moeten verzinnen om de zwevende kiezers in opperste verwarring te brengen, zou ongeveer het schouwspel organiseren dat vanavond begint.

Vertegenwoordigers van de grote politieke partijen tijdens een loting in de NOS-studio in Den Haag. Inzet is de indeling van het verkiezingsdebat bij de NOS op 17 maart. Beeld anp
Vertegenwoordigers van de grote politieke partijen tijdens een loting in de NOS-studio in Den Haag. Inzet is de indeling van het verkiezingsdebat bij de NOS op 17 maart.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden