Column

Kiezerspeiling leidt tot schijnbeschouwingen

Met de Miljoenennota van het kabinet en de Macro Economische Verkenningen van het Centraal Planbureau op schoot, beide afgelopen dinsdag officieel gepubliceerd, zit ik hier - dat gevoel heb ik althans - voor paal. Aan deze documenten mag dan maanden zijn gewerkt, voor de Algemene Politieke Beschouwingen van deze week woensdag en donderdag tussen de fractievoorzitters in de Tweede Kamer en het kabinet, hadden ze even goed niet kunnen bestaan. De formulering 'pleur op' - ik heb het nagezocht - komt in geen van beide documenten voor.

Beeld anp

In de Miljoenennota stelt het kabinet voor 261,9 miljard euro uit te geven via de collectieve kas - dat staat er wel in.

Hoe kan dat? Hoe kun je agenderen dat je het wilt hebben over 261,9 miljard, om vervolgens te verzanden in 'pleur op'? Het antwoord is natuurlijk: er komen verkiezingen aan. Het 'algemene beeld' is nu al belangrijker dan de begroting van komend jaar.

Dat algemene beeld, zo wil de voltallige oppositie ons doen geloven, is dat Nederland tjokvol ontevreden mensen zit die niets liever willen dan het beleid van het kabinet-Rutte terugdraaien. Dat was ook de kop in deze krant vorige week: 'Meerderheid kiezers wil kern van beleid kabinetten-Rutte terugdraaien.'

Ik heb Miljoenennota en MEV daarom terzijde gelegd en gekeken naar het kiezersonderzoek waarop deze stelling is gebaseerd. Het gaat om een enquête die door een kleine 1.500 mensen is ingevuld, uitgevoerd door I&O Research in samenwerking met de Volkskrant.

In het rapport staan twee interessante dingen. Ten eerste: Slechts 1 op de 5 mensen zegt 'helemaal niet tevreden' te zijn 'met wat het kabinet-Rutte (VVD-PvdA) in de afgelopen jaren heeft gedaan'. De waardering voor het kabinetsbeleid is gestegen ten opzichte van eerdere peilingen.

De conclusie dat een meerderheid het kabinetsbeleid wil terugdraaien is gebaseerd op de antwoorden op een reeks stellingen. De vraag was in welke mate mensen het met de stelling eens waren. Dat gaat dan zo:

Stelling: Het eigen risico in de zorg moet worden afgeschaft. Mee eens (65 procent), neutraal (17 procent), mee oneens (16 procent), weet niet (2 procent).

En net zoiets voor de AOW-leeftijd terug naar 65 jaar. En ook voor de stelling dat Nederland een volledig duurzame energiehuishouding moet nastreven.

Aangezien dit kabinet het eigen risico juist heeft verhoogd, en de AOW-leeftijd eveneens, is de conclusie dan dat de 'meerderheid van de kiezers de kern van het kabinetsbeleid wil terugdraaien'. En daar gaat het dan vervolgens over in de Kamer, als het eigenlijk moet gaan over 261,9 miljard euro.

Als het niet zo treurig was, was het grappig.

Schrijf zelf eens een Knikker!

Ter gelegenheid van het 20-jarig jubileum van de Knikker-column houdt de Volkskrant een Knikkerwedstrijd voor lezers. Kijk voor de voorwaarden op: vk.nl/knikker.

Wat is de onderzoeksfout? De stellingen waarop de conclusie is gebaseerd zijn zo onvolledig dat de antwoorden nietszeggend zijn. De stellingen zijn van de vorm: wilt u meer vakantiedagen? (Antwoord: Ja!) In plaats van: wilt u meer vakantiedagen en bent u bereid hiervoor evenredig loon in te leveren? (Antwoord: eh, weet niet). Deze onderzoeksfout weegt veel minder zwaar bij stellingen over culturele opvattingen. Maar juist op de economische stellingen, waar wel de baten maar niet de kosten worden genoemd, zijn de harde conclusies gebaseerd.

Het verschil tussen de algemene tevredenheid met het kabinetsbeleid en de antwoorden op de losse stellingen had de onderzoekers wantrouwig moeten maken, eerlijk gezegd.

Zo'n Miljoenennota, wil je dus niet alleen tegen fractievoorzitters maar ook tegen opinieonderzoekers en journalisten zeggen, is toch wel een handig dingetje. Daarin kun je namelijk opzoeken wat iets kost. Gratis bier bestaat niet.

Misschien kunnen we de Algemene Beschouwingen wel overdoen, volgende week?

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.