Kiezers hoeven geen partijleider met een goede kaaklijn; ze vinden hun plannen belangrijker

Van alle geruststellende dingen die te lezen zijn in Aanhoudend wisselvallig, de analyse van de uitkomsten van het Nationaal Kiezersonderzoek 2017, is het geruststellendste wellicht dat een hoop kiezers zich nog steeds niet in de luren laten leggen door al dat ijdele personengedoe. Ze bladeren gewoon het verkiezingsprogramma door. Of ze vullen zo'n kieswijzer in. Verdiepen zich in standpunten.

Er heerst weleens de neiging onder de duiders en de zieners en de voorspellers van de Nederlandse politiek om, wanneer ze worden opgetrommeld om voor de kijkers thuis iets te duiden of te zien of te voorspellen, te zeggen: dat komt door de lijsttrekker. Of als ze niet van de straat zijn: dat komt door de personalisering van de politiek. Of: dat vindt de kiezer belangrijk, een partijleider met een goeie kaaklijn. Politieke partijen denken zelf ook dat hun kiezers er enorm van opleven als er nieuwe voorman of voorvrouw aantreedt; bij de PvdA zijn ze er zo dol op dat ze bij elk dipje een nieuwe leider uit de coulissen trekken.

En met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht staan de landelijke partijleiders zich weer te verdringen voor elke draaiende camera, want dat vindt de kiezer leuk, denken ze, bekende Nederlanders zien en Sybrand Buma zelve een hand mogen geven, of Kees van der Staaij aaien. Staan ze te flyeren op de markt in Meppel, en hun bekende gezicht uit te lenen in Rijswijk, en zogenaamd ondersteunend te zijn op straathoeken in Purmerend, en zijn ze aan het #actiefverbinden in Steenwijk, en zich aan het #warmen aan gesprekken met buurtbewoners in Oegstgeest - op weg erheen hebben ze even gegoogeld wat er speelt.

Ze kunnen gewoon thuisblijven.

Het Nationaal Kiezersonderzoek is populair onder politicologen omdat het mensen uitgebreid hun drijfveren en motieven laat toelichten op het moment dat ze net gestemd hebben. Het meet geen intenties, zoals peilingen, maar concreet gedrag in het stemhokje, in dit geval bij de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar.

Een apart hoofdstuk in de analyse is gewijd aan de late kiezer, de menssoort die peilers en campagnevoerders tot wanhoop drijft, omdat hij tot het laatste moment wacht met het maken van een keuze. Ze worden ook wel zwevers genoemd - ten onrechte, want ze weten doorgaans heel goed wat ze vinden en wat ze willen, ze zijn uitstekend geïnformeerd, ze lezen zelfs kranten. En ze groeien in aantal, ze zijn goed voor meer dan twintig zetels.

Aan deze late kiezers is gevraagd of ze een stemwijzer hebben ingevuld (ja, zegt 86 procent) en of ze vooral zijn aangeslagen op de lijsttrekker (nee, ze brengen juist iets vaker dan vroege beslissers een stem uit op een kandidaat die lager op de lijst staat en als ze al op de lijsttrekker stemmen, is dat niet vanwege zijn goeie kaaklijn of Bumor om te lachen maar gewoon omdat de standpunten van de partij hun aanstaan).

Kiezers zijn geen fanboys of fangirls. Ze stellen plannen boven personen, concluderen de onderzoekers.

Het lijkt me een uitstekend ondersteunend argument om bij de aankomende verkiezingen alle landelijke lijsttrekkers van tv te verbannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden